Г.Амартүвшин: Зээлийн багцын чанарыг сайжруулахад анхаарч ажиллана
Монгол Улсын Хөгжлийн банкны Гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Г.Амартүвшин мэдээлэл хийлээ.

Тэрбээр мэдээллийнхээ эхэнд “Гүйцэтгэх захирлын албан тушаалд томилогдоод нэг сар болсон байна. Миний бие Засгийн газрын урилгатайгаар энэхүү албан тушаалд томилогдсон. Ажлаа авсан даруйдаа Сангийн сайд болон Монголбанкны Ерөнхийлөгчтэй уулзсан. Тэдний зүгээс Хөгжлийн банкыг дэмжиж ажиллана гэдгээ илэрхийлсэн. Ажлаа хүлээн авангуутаа зээлийн багцын чанарт анхаарал хандуулсан” гэлээ.

Үргэлжлүүлэн
1.Засгийн газрын шалгалтаар илэрсэн чанаргүй, том зээлүүдийг хэрхэн шийдэх вэ?
2. Хөгжлийн банкны санхүүжилт, төсөл хөтөлбөрт тавигдах шаардлага яаж өөрчлөгдөх вэ?
3. Зээлийн багцын чанарыг яаж сайжруулах вэ? гэдэг гурван асуудалд төвлөрч ажиллаж байгаа гэсэн мэдээллийг өглөө. 
 
Хөгжлийн банкны санхүүгийн үзүүлэлт 2019 оны I улирлын байдлаар нийт актив 4 их наяд 244 тэрбум төгрөг, өөрийн хөрөнгө 1 их наяд 138 тэрбум төгрөг, пассив 3 их наяд 106 тэрбум төгрөг байгаа бол нийт зээлийн үлдэгдэл 2 их наяд 577 тэрбум төгрөг, эрсдлийн сан 336 тэрбум төгрөг байгаа бол чанаргүй зээлийн хэмжээ 292 тэрбум төгрөгтэй тэнцэж байна гэв.

Чанаргүй том зээлүүдийг хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

МУ-ын Хөгжлийн банк үйл ажиллагааг чангаасан чанаргүй томоохон зээлдэгчдийг Засгийн газрын ээлжит шалгалт болоод МУ-ын Үндэсний аудитын газрын шалгалтаар тус тус олон нийтэд зарлаж тулгамдаж буй асуудлуудыг яаралтай, үр дүнтэй шийдвэрлэх үүрэг даалгаврыг банкны удирдлагуудад өгсөн байгаа аж. Энэ хүрээнд томоохон чанаргүй зээлүүдэд нэн тэргүүнд авч хэрэгжүүлэх ажлыг эхлүүлжээ.

 Тухайлбал,
  •  “Эрэл” 2015 оноос хойш зээлийн эргэн төлөлт хийгээгүй. “Эрэл” компанид олгосон зээлийг эргэн төлүүлэх хүрээнд Засгийн газрьш хамтарсан комисс байгуулагдаж хамтарсан компани байгуулах асуудлыг судалж байна.  Хэрэв төрийн өмчит хамтарсан компани байгуулахгүй гэвэл шүүхийн шугамаар зээлийг төлүүлнэ. 
  • “МОН ЛАА” компанийн хувьд шүүхийн шатанд МУХБ-тай эвлэрлийн гэрээ байгуулж 2019 онд зээлээ бүрэн төлөхөөр болж эхний төлөлт хийгдсэн. 
  • “Хөтөл” компанийн ашиглалтад орсон үйлдвэрийг улсын комисст хүлээлгэн өгч МУХБ-ны барьцаанд авахаар ажиллаж байна. Хэрэв энэ ажил удаашрах юм бол шүүхийн шугамаар асуудлыг шийдвэрлэнэ. 
Мөн Хөгжлийн банк дотоод үйл ажиллагааны хүрээнд зээлийн бодлогыг шинэчлэн, зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах журамд өөрчлөлт оруулсан байна. Энэ хүрээнд чанаргүй зээлтэй ажиллах тусгай активын нэгжийн бүтэц, чиглэлийг шинэчлэх, зөрчилтэй зээл хариуцсан мэргэжилтний орон тоог нэмэгдүүлжээ.
 
Хөгжлийн банкнаас зээл хусэгчид тавигдах шаардлага Зээл санхүүжилтэд тавигдах хуулийн болон бодлогын шаардлага:
Хөгжлийн банкнаас олгосон зээл эргэн төлөгддөггүй гэдэг нийгэмд үүссэн ташаа ойлголтыг залруулах, зээлийн хариуцлагыг нэмэгдүүлэх хүрээнд хуулийн болоод бодлогын шаардлага хангасан төсөл хөтөлбөрт санхүүжилт олгоно.

Хуулийн шаардлага нь:
  • Экспортын бүтээгдэхүүн үйлчилгээг үйлдвэрлэдэг байх, дунд, урт хугацааны хөгжлийн бодлого, ЗГ-ын Хөгжлийн бодлоготой нийцтэй байх, эдийн засаг, санхүүгийн үр ашигтай, зээлийг эргэн төлөх чадвартай байх, ТЭЗҮ, зураг төсөл, төсөв, хийгдсэн байх, эдийн засаг, байгаль өрчин,нийгмийн үр нөлөөг тооцсон байхыг шаардна. Түүнчлэн төсөл хэрэгжүүлэгчийн туршлагыг давхар харгалзан үзнэ.
Бодлогын шаардлага:
  • 20 тэрбум төгрөг эсхүл түүнтэй тэнцэх гадаад валютын дүнгээс дээш хэмжээтэй санхүүжилтыг Хөгжлийн банк шууд олгоно.  20 тэрбумаас доош зээлийг дамжуулан зээлдэх буюу арилжааны банкуудаар дамжуулан зээлдүүлнэ. 
  • ААН-ээс бусад этгээдийн хэрэгжүүлэх төсөл, хөтөлбөрт олгох зээлийн дээд хэмжээ нь төслийн нийт өртгийн 85 хувиас хэтрэхгүй.
  • Хуурамч мэдээлэл, баримт бичиг ирүүлсэн, зээл нь эрсдэлийн сангаас хаагдаж байсан харилцагчаас хүсэлт хүлээн авахгүй, хар жагсаалтад оруулан жагсаалтыг мөрдөн ажиллана. Банк санхүүжилт олгохоос татгалзвал 12сар, шаардлагатай материал ирүүлээгүй бол 6 сарын хугацаанд тухайн зээл хүсэгчээс хүсэлт хүлээн авахгүй байх зэрэг шаардлагад нийцсэн аливаа төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх нь нээлттэй байх юм.
  • Бид дунд, урт хугацаанд шаардлага хангасан Эрчим хүчний салбар, ХАА-н салбар, Уул  уурхайн бус экспортын төсөл, хөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлэхээс гадна МУ-ын хүн амын амьдралд шууд нөлөө үзүүлэхүйц томооохон төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлнэ. Тухайлбал Газрын тос боловсруулах үйлдвэр, Агаар, хөрсний бохирдлыг бууруулах төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлэн ажиллах юм.
Үүний дараа тэрбээр сэтгүүлчдийн асуултад хариулсан юм.

-”Эрэл” дээр хамтарсан үйлдвэр барих шаардлага, үндэслэл юу вэ? 

-”Эрэл”-тэй холбоотой заавал хамтарсан үйлдвэр байгуул гэсэн үүрэг чиглэл байхгүй. Яагаад бид энэ хувилбарыг судалж буй шалтгаан нь тус үйлдвэр чанартай, герман технологи суурилуулчихсан, стратегийн хувьд хэрэгтэй үйлдвэр гэж үзэж байгаа. Зөвхөн санхүүгийн хувьд ирээдүй нь ямар вэ гэдэг нь чухал.  Хөгжлийн банкнаас тус компани 132 тэрбум төгрөгийн зээлийн үлдэгдэлтэй байгаа. Энэ зээлийн үлдэгдлийг ямар байдлаар, хэдий хугацаанд төлүүлэх вэ гэдэг дээр ажиллаж байна. Хэрэв судлаад эргэлзээтэй байвал заавал хамтарсан компани байгуулна гэж зүтгэхгүй. Зээлийн гэрээний дагуу шүүхээр шийдэх бүрэн эрх бидэнд байгаа. 

-”Эрэл” групп хэдэн төгрөгийн зээл аваад хэдийг нь төсөлдөө зарцуулсан бэ? 

-Тус компани 132 тэрбум төгрөгийн зээлийн үлдэгдэлтэй байгаа нь төсөлдөө орсон байсан. 100 тэрбум нь үндсэн зээл 32 нь хуримтлагдсан хүүгийн төлбөр байгаа. Дийлэх нь төсөлдөө орсон байгаа. Харин явцын дунд төслийн өртөг маш их нэмэгдсэн. 

-ОУВС арилжааны банкуудын өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэх үүрэг өгсөн. Энэ үүргийг биелүүлэхээр Хөгжлийн банкнаас зээл авч өөрийн хөрөнгөө нэмэгдүүлсэн гэсэн мэдээлэл байна?

-Хөгжлийн банкнаас эх үүсвэр аваад аливаа банканд өөрийн хөрөнгө оруулсан гэсэн асуудлыг сайн мэдэхгүй. Нэг сарын дотор тийм гараагүй нь тодорхой. Одоогоор тийм том зээл байхгүй. 
Хөгжлийн банкнаас өөрийн мэдэлд байгаа чөлөөт эх үүсвэр 900 тэрбум төгрөг. Энэ мөнгийг аль болох ашигтай хувилбараар байршуулах хэрэгтэй. Журамдаа оруулж буй бас нэг өөрчлөлт нь арилжааны банкуудад байршуулсан мөнгийг заавал барьцаатай, харилцан хадгаламж хэлбэрээр, эсвэл үнэт цаас хэлбэрээр байршуулахаар болсон, Капитал банкны сургамжаас холбоотойгоор шийдвэр гарсан.

-Хөгжлийн банкны нийт хэдэн төгрөг арилжааны банкуудад байна вэ? 

-Арилжаан банкуудад өнөөдрийн байдлаар 440 тэрбум төгрөгийн Төв банкны үнэт цаас, 300 тэрбум төгрөгийн хадгаламж, тэр дотроо дамжуулан зээлдсэн мөнгө орсон байгаа. 

-Дээр дурдсан компаниудын зээлийн үлдэгдэл хэд байгаа вэ?

-”Хөтөл” компанийн үлдэгдэл 236 тэрбум, “Мон лаа” 8.3 тэрбум төгрөг.

П.АНИР 
Оллоо.мн
Бусдад түгээх
  • gplus