Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ж.Баатар генералын араас хурандаа Л.Санжаасүрэн яллагдлаа

Өнгөрсөн баасан гаригт эхэлсэн уг шүүх хурал өчигдөр үргэлжлэн явагдлаа. Хурал 10 цагаас эхэлж оройн 18 цагт дууссан юм. Шүүх хурлын үеэр Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга болон бусад гэрч нар байцаагдлаа. Дэд хурандаа Баттулга нь С.Зориг агсны амийг хөнөөсөн хэрэгтэй холбогдуулан мөрдөн бай-цаалт хийх явцдаа зарим нэг хүнд Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэсэн санал гаргаж байсан гэдэг. Хэдийгээр шүүх хурал хаалттай болж байгаа ч бид зарим нэг мэдээллийг олж сонслоо. Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгчийг Д.Энхбатыг өмгөөлөх явцдаа төрийн нууцад хамаарах мэдээ баримтыг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлж төрийн нууц задруулсан, мөн хэрэг бүртгэлтийн мэдээ баримтыг задалсан гэмт хэрэгт холбогдсон гэж үзсэн бололтой. Чингэлтэй дүүргийн шүүгч Д.Наранцэцэг даргалж явуулсан шүүх хуралдаанаар өмгөөлөгч Л.Санжаасүрэнд жирийн дэглэмтэй хорих ангид нэг жил зургаан сар, Д.Энхбатад чанга дэглэмтэй хорих ангид
гурван жил хорих ял оногдуулав. Ийнхүү манай улсын түүхэнд анх удаагаа өмгөөлөх үйл ажиллагаа явуулсныхаа төлөө нэгэн өмгөөлөгч шийтгүүлж, шоронд оров.
Л.Санжаасүрэн өмгөөлөгч үйлчлүүлэгчийнхээ хууль ёсны эрх ашиг, амь насыг хамгаалахын тулд өмгөөллийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим болох хүний эрх, эрх чөлөө шударга ёсыг хангах зарчмын дагуу ажил-ласан гэдгээ албан ёсоор удаа дараа мэдэгдэж байсан билээ. Өмгөөллийн тухай хуульд өмгөөлж байгаа сэжиг-тэн, яллагдагч, шүүгдэгч, хоригдолтой тэдгээрийн байгаа газарт чөлөөтэй нэвтрэн ганцаарчлан уулзах, баримт сэлтийг бэхжүүлэх зорилгоор дуу, дүрс бичлэгийн хэрэгсэл ашиглаж болно гэж заасан байдаг. Энэ дагуу Д.Энхбаттай уулзаж, хэлсэн үг дүрсийг бичүүлж авсан хэмээн шүүгдэгч Л.Санжаасүрэн мэдэгдэж байсан ч энэ нь шүүх хуралд нөлөөлж чадсангүй, Тэрээр Нийслэлийн шүүхэд давж заалдах нь гарцаагүй.
Д.Энхбат нь С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж холбогдох зарим нэг албан тушаалтнууд түүнийг энэ хэрэгт холбогдолтой гэж удаа дараа албан ёсоор мэдэгдэж байсан. Хоёр жил шахам хугацаанд олны анхааралд багагүй өртсөн Д.Энхбатыг шүүх хурал ийнхүу хаалттай болж улсын нууц задруулсан хэр-гээр тэр ял сонслоо. Долоон жилийн хорих ялаар шийтгэгдсэн генерал Ж.Баатарыг хэрэг хийгээгүй байхад нь хэлмэгдүүлж улсын нууц задруулсан хэргээр буруут-ган шүүсэн гэж узэх олон хүн байдаг. Энэ явдал дав-тагдаж улсын нууц задруулсан хэргээр дахин хоёр хүн ял сонслоо гэх яриа ч сонс-тож байв.
Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан зарим нэг хүнд 500 сая төгрөг амласан нь олны анхаарлыг одоо ч татаж байгаа бөгөөд С.Зориг бусдын гарт амь насаа алдсан шөнө Д.Энхбаттай хамт байсан эмэгтэй М.Долгормаатай уулзлаа. Тэрээр нэлээд цааргалсаны эцэст асуултад хариуллаа.
-Танд багагүй мөнгө санал болгож байсан тухай яриа сонсогддог. Та энэ талаараа тодруулж ярихгүй юу?
-Тагнуулын Ерөнхий газрын ажилтан дэд хурандаа Баттулга гэдэг хүн Бид том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Та хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан нь үнэн.
-Та түүнтэй хамгийн анх хэзээ уулзаж байсан юм бэ?
-Намайг ажил дээрээ байж байтал мөрдөн байцаагч Мөнхбат хаалганы шилний дээгүүр шагайж харагдсан. Түүнтэй хамт Баттулга явж байсан. Тэр надаас ганц хоёр юм тодруулмаар байна гэж хэлж байсан.
Ингээд 2003 оны гуравдугаар сарын үеэр хамгийн анх байцаалт өгсөн.
Дараа нь дөрөвдүгээр сарын үед уулзсан.
-Мөнхбат гэж хэн юм бэ?
-Төмөр замын цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч. С.Зориг агсны хэргийг хамгийн анх шалгаж байсан хүн.
-Та Баттулга мөрдөн байцаагчтай хаана уулзаж байсан бэ?
-Ажлынх нь өрөөнд. Тагнуулын ерөнхий газрын арын хаалгаар ороод нэг давхрын өрөөнд надаас байцаалт авсан. Хоёр дахь уулзалт дээрээ өөрийг чинь гэрт чинь дөхүү-лээд өгөх үү гэж хэлээд ма-шинаараа намайг хүргэсэн юм. Замдаа Бид нар том хэрэг илрүүлж баатар болъё. Харин чи хагас тэрбумтан болчихгүй юм уу гэж хэлж байсан. Би тэгэхэд нь хүнийг хийгээгүй хэргийнх нь төлөө гүтгэж болохгүй биз дээ гэж хариулсан.
-Энэ үед та хоёрын хажууд өөр ямар нэгэн хүн байсан уу?
-Байгаагүй. Тэр өөрөө машинаа жолоодож явсан.
-Танд энэ үгийг чухам учраас хэлсэн юм бол?
-Би бодохдоо тэгээд хэл-чихвэл энэ хүүхэн юу гэж хариулах бол гэж намайг танд-сан юм болов уу гэж ойлгодог. Түүнээс бус хүчээр шахаж тулгасан юм байхгүй ээ. Энэ бүхнийг санал болгож байгаа юм шиг санагдсан. Ийм юм сонсоход янз янзын юм бодогдоод хэцүү л юм билээ.
-Та хоёрын дунд энэ сэдвээр дахин яриа болж байсан уу?
-Үгүй. Харин надаас аравдугаар сарын 2-ны шөнө хаана байсан. Чамайг унтаж байхад эргэж гарсан ч юм бил үү гэх мэтээр асуудаг байсан. Би цуг л байсан юм чинь хаашаа ч гараагүй гэдгийг хэлж байсан. Мөн цалин мөнгө хэр авдаг вэ. Цалингаас цалингийн хооронд яаж болгодог юм бэ. Хүртээмжтэй байж чаддаг уу. Хүнтэй сууж байна уу, хоёр хүүхдээ хэр өегөж байна гэх мэт зүйл асууна аа. Би тэгэхэд нь ажлынхаа хажуугаар за-римдаа гэрийн үйлчлэгч хийгээд ч гэсэн болгохоор зүтгэж байна даа гэж хариулж байсан. Иймэрхүү асуулт зөндөө асуудаг л байсан.
Тэр бүгдийг энд яриад юу хийх вэ дээ.
-Танаас хоёр ч удаа байцаалт авч байсан юм байна. Энэ үед Д.Энхбат Монголд байсан уу?
-Байгаагүй юм билээ. Тав-дугаар сарын үед Францаас түүнийг Монголд авчирсан гэсэн. Би долдугаар сарын үед Д.Энхбатын бичлэгтэй хальсыг үзүүлсэн хэвлэлийн бага хуралд оролцеон юм. Энэ хурлын дараахан манай гэрийн гадна тагтан дороос Баттулга дэд хурандаа намайг дуудаад Чи гэртээ байгаа юм уу. Гэрээсээ гарч болохгүй шүү. Гэртээ байж байгаарай гэсэн юм хэлчихээд явсан. Түүнээс хойш дахин уулзаагүй.
-Ямар учраас таныг гэрээсээ гарч болохгүй шүү гэж анхааруулсан юм бол?
-Би ойлгоогүй. Тухайн үед намайг дахин дуудаж юм асуух гэж байгаа юм болов уу гэж бодож байсан. Магадгүй юу ч битгий яриарай гэж анхааруулсан байж болох л юм.
-Танд одоо юу бодогдож байна?
-Тэр үедээ хуйвалдаад янз бүр болсон бол одоо яах ч байсан юм билээ. Үнэхээр тэр мөнгө надад ирээ ч үү, үгүй ч үү. Хүмүүсийн амьдрап өнөөдөр нууцгүй хэлэхэд ямар байгаа билээ. Одоо бодоход тэр мөнгө надад хэзээ ч ирэхгүй байсан байх.
Би Д.Энхбатыг ярилцлага өгөх болтол нь ер нь өнөөдрийг хүртэл чимээгүй л явсан. Гэ-тэл Д.Энхбатыг С.Зоригийг алсан хэмээн буруутгах үед би ард түмэнд үнэнийг хэлж өгье гэж шийдсэн. Би тэр өдөр Д.Энхбаттай хамт байсан болохоор түүнийг хүн алаагүй гэдгийг багтай хэлнэ ээ.
Санж, Бат-Эрдэнэ гээд олон хүн надаас байсхийж байгаад л дуудаж асуудаг байсан. Тэдний хэн нь ямар ч хууль дүрэм, ном товхимол үзүүлж байгаагүй. Харин хамгийн сүүлд УМБГ-ын мөрдөн байцаагч Отгонжаргал надаас байцаалт авахдаа хуулийн холбогдох заалтуудыг үзүү-лээд Урьд нь танаас байцаалт авч байсан гэж үзэхгүй. Яагаад гэвэл танд ямар ч хуулийн заалт үзүүлээгүй юм байна гэж хэлж байсан. Гэх-дээ урьд нь асууж байсан байцаагчид бүгд мэдүүлэг уншуулж гарын үсэг зуруулдаг байсан.
-Та Д.Энхбатыг гадагшаа явсан хойно нь холбоотой байсан уу?
-Би түүнийг гадагшаа явсан гэж сонссон. Түүнээс хаана юу хийж явааг нь мэддэггүй байсан. Гэтэл Баттулга байцаагч Д.Энхбат нэгдүгээр сард Францад бие нь муудаад сэхээнд орсон байгаа. Та үүнийг сонссон уу гэж асууж байсан. Тэр надаас илүү Д.Энхбатыг гадаадад хаана юу хийж байгааг нь сайн мэдэж байсан.
(өдрийн сонин 2004.11.09 276)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button