Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Төрийн дээрэмчид

Түүнээс гадна төр засгийнхаа эсрэг ам цуурсан олон сэтгүүлчиин хавтаст хэрэг овоорсон байна. Генерал Ж.Баатар болохоор До яамныхаа сайдыг тагнуул гэж улсын нууц задалсан. Хурандаа Л.Санжаасүрэн болохоор Д.Энхбат гэж нэг нөхрийг С.Зоригийг М.Энхсайхан ал гэж хэлсэн гэж хэргээ хүлээ хэмээн тамлаж, эрүү шүүлт тулгаж, тагнуулчаар элсүүлэн хэргийг нь хүлээлгэхээр ядаж байтал дундуур нь давхиж ирээд өмөөрчихсөн чинь өөрөө өмгөөлөгч нь биш ялтан болсон хэрэг. Улс төрийн бусармаг уйл ажиллагаандаа амташсан тагнуулынхан бүр даварч бусдын эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд дураараа халддаг боллоо. Монгол тагнуул дээд талдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг, бүр доод талдаа тарваганы арьс, гар утас оролдож явдаг болжээ.
1937 онд До яамныхан Муусайн эсэргүүнүүдийн империалистуудийн хөрөнгийг устгаж байна гээд буутай улсууд орж ирээд гадаадийн худалдаачдыг хөөн зайлуулж, хөрөнгийг нь өөрсдөө хувааж аваад үлдсэн хэсгийг нь маш хямдхан үнээр зарж улсын орлого болгож байж л дээ. Яг уүн шиг үйл явдал саяхан болоод өнгөрчээ. Гадаадад, экспортод бүтээгдэхүүн гаргадгаараа шалгарч байсан Белон компанийн түүхий эд авдаг боловсруулдаг агуулахууд хотоос холгүй Эмээлт гэдэг газар байрладаг. Тэр өглөөг хүртэл тэд үйл ажиллагаагаа айван тайван явуулж байв. Хамтарч ажил-
ладаг хэдэн хятад ажилчин түүхий эдээ боловсруулж тоолж нааш цааш зөөнө. Өнгөрсөн аравдугаар сарын есөнд тагнуулын газраас сур бадруулан очиж тэднийг дэлбэлжээ. Дэлбэлэх гэдэг нь дээрэмдэх гэдэг үгийн нэг утга ажээ. Өөрийгөө тагнуулын байгууллагын ажилтан гэж танилцуулсан залуу хэдэн хүн дагуулан ирж буу шийдэм гарган сүр үзүүлсэн, гар утсаараа ярьж хүч нэмэгдүүлэв. Дараа нь Ака буугаар зэвсэглэсэн хүмүүс ирж хүч нэмэгдүүллээ. Тэд хий буудаж хавьтсан ойрт-соноо цохиж унаган цахил-гаан бороохойгоор цохиулан ажилчдыг гавлан жагсаалаа. Хажуугаар нь явж байсан микроавтобусны жолоочийг хүртэл барьж зодож, Ганчулуун гэдэг залууг хята-дуудтай хамт жагсааж сүрдүүлэв. Хурандаа Бат зориг гар буу гарган хүн бур рүү онилон Наад муусайнаа үхтэл нь балба гэж ёстой л галзуурсан юм шиг аашлав. Буутай хурандаа Хэрвээ склад руу алхах юм бол буудна хэмээн заналхийлнэ. Компанийхан ч үхтлээ айх нь мэдээж. Тэд яг л кинон дээр гардаг нацистын цэрэг офицерууд шиг аашилсан ажээ. Тэнд байсан Монголынхоо цагдаагийн ажилтныг хүртэл Чи хэний гар хэл вэ? Цагдаа гэж юу юм бэ? гэж дээрэлхэнэ. Дараа нь зургаан таг-нуул агуулах бүр дээр хувиарлагдсан ажээ. Зургаан агуулахыг эвдэн онгойлгов. Тэндээс боож багласан тарваганы арьс, ноолуурыг нь цөлмөн, зөвхөн энэ ком-паниас 16 боодол тарваганы арьс, 70 боодол ноолуур тагнуулын газрынхан ачаад явжээ. Энэ нь тоолж үнэлбэл тарваганы арьс 65 000-70 000 ширхэг, ноолуур 90 тонн байсан гэнэ. Мэн зэргэлдээ орших Алтан- Очис компа-нийг ч цөлмөлөө. Тэд мэн л шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу гэнэт ирж, дээрэм хийхдээ Маргааш тагнуулын газар очиж хөрөнгийнхөө учрыг олоорой гэжээ. 1930-1940-өөд оны үед До яамны-хан, гадаадын худалдаачид, өөрсдийнхөө хөрөнгөлөг хүмүүсийн эд хөрөнгийг шудрага иргэдийн мэдээл-лийн дагуу яг ингэж дээрэмд-дэг түүхэн туршлага байсан юм. Энд бүгд нийлээд хоёр сая долларын дээрэм гарсан. Маргааш нь компанийнхан нөгөө буу гаргаж сүрдүүлсэн, зодож балбадаг Зоригт чекист Батзоригтой уулзахаар бас өмч хөрөнгөө авахаар зурх алдан очжээ. Гэтэл нөгөө хурааж авсан сая долларын үнэтэй тарваганы арьс ноолуур нь байдаггүй.
Харин Байгаль орчны хяналтын хэлтсийн Банзрагч, Батбаатар, Ариунзул нар дээр очиж ав гэлээ. Хүний хувийн өмчийг хүч хэрэглэн сүр-дүүлэн авчихаад бусдад шилжүүлсэн буюу бас нэг төрийн нэр барьсан дээрмийн ажилдаа нэлээд гаршиж яваа гэж яригддаг албанд өгчээ. Өнгөрсөн жил энэ албаны Ариунзул гэдэг төрийн албан хаагч 2500 тарваганы арьсийг нь гэнэт хураан авчээ. Тэгээд эхлээд есөн сая төгрөг нэхсэн, дараа нь таван сая болж буусан, бүр сүүлдээ нэг сая төгрөг дансанд шилжүүлж арга хэмжээ авсан боловч өнөө 2500 арьсийг нь өгсөн-гүй. Манай нэгиргэн 30 шахам сая төгрөгийн өмчөөрөө хохироод өнгөрчээ. Мэргэж-лийн хяналтын албаны нэр барьсан төрийн дээрэмчин болсон хүмүүс их зальтай гэнэ. Өөрийнхөө мэдлийн радио телевизээр дэлбэлсэн аж ахуйн нэгжүүдээ бараг л тагнуулын үйл ажиллагаа явуулж байхад нь манай баатарлаг төрийн хянагчид илрүүллээ гэж сурталчилдаг. Дараа нь хурааж авсан хөрөнгөө зарладаг. Тэгэхдээ бас арга хэрэглэнэ ээ. Том тарваганы арьсыг мөндөлийн арьс гэж зарладаг. 70 мянган тарваганы арьсний 20 хувь нь мөндөлийн арьс гэв. Гэвч бүгдийг нь мөндөлийн арьс гэж зарлаад анх авсан үнийх нь тал үнээр зардаг ажээ. 10000 төгрөгийн үнэтэй арьсыг 5000 төгрөг, 4000 төгрөгийн үнэтэй арьсийг 2000 төгрөгөөр, сайндаа л үнийх нь 60 хувиар зардаг ажээ. Тагнуулын газар, мэргэжлийн хяналтын алба гэсэн төрийн нэр барьсан
дээрмийн хэрэгт өртөгсөд заавал хохирдог ажгуу.
Тэдний чингэлэгнээс таг нуулын газрынхан ядаж кинон дээр гардаг шиг боодол боодол хар тамхи илрүүлж чадсангүй. Бас чингэлэг дүүрэн хүүхэн, хүүхэд, хүний наймаа барьж авч чадсангүй.
Нэгэнт дээрэм хийчихсэн юм чинь зүгээр өнгөрөөж болохгүй. Тэгээд л хамтран ажилладаг мэргэжлийн хяналтын алба гэдэг хоршигчдоо өгч шийтгүүлэх болов. Мэргэж лийн хяналтын алба улаан цайм нэг хуулийн заалт олжээ. Тэр нь тарваганы арьс бүр гарал үүслийг гэрчилж заасан шошготой байх хуультай ажээ. Тэр хуулинд тарвага бүрд бараг л хэний хэн болох, аль аймаг сумын хэн хаанаас алсаныг гэрчлэх баримт зүүх ёстой юм байх. Тарвага ны арьс бүрийг ийм шошготой экспортолж байгаа буюу дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй. Хамгийн гол нь тарваганы арьс, ноолуурандаа ч биш, ардчилсан Монгол Улсад хүний эрх үндсэн хуулиар хамгаалагдсан өмчийн халдашгүй эрх яаж зөрчигдөж байгаа талаар өгүүлэх гэсэн юм. Энэ талаар ноцтой баримт олдлоо. Манай баатарлаг тагнуулчид буу шийдэм барин давхиж очоод тав зургаан хятад иргэнийг зодож балбаж бороохойдож баривчилжээ. Тэгээд нутаг руу нь буцаасан байна. Үүнийгээ Хятад иргэдийн унаж явсан машинаас долоон сая төгрөг, гурван гар утас хураасан, бас машиныг нь хураасан гэж бичжээ. Харин вагонд суулгахдаа хоёр гар утас, гурван сая төгрөг өгсөн байх юм Хүргэгдсэн хятад ажилчид энэ тухайгаа өмгөөлөгчдөө, бас элчин сайдын яамандаа хүсэлт гаргажээ. Энэ баримтыг уншигч та бүхэндээ бүрэн эхээр нь хятад эх бичмэл, монгол орчуулгаар танилцуулъя.
Хүсэлт гаргах нь
Миний нэрийг Wei xin jian гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1968 оны 10 сарын 12 өдөр төрсөн, О 04388899 тоот паспорттай , 123442681032201 тоот иргэний үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He rui hui гэдэг, Хятад улсын Хэ бэй мужийн уугуул, 1971 оны 10 сарын 03 өдөр төрсөн, G08396210 тоот пасспорттай, 132442711003281 тоот иргэнийн үнэмлэхтэй.
Миний нэрийг He xian yu гэдэг, Хятад улсын Өвэр Монголын Лин хө хотын уугуул, 1963 оны нэгдүгээр сарын 25 ны өдөр төрсен, Р 5218790 тоот паспорттой1 152825630125001 тоот ир-гэний үнэмлэхтэй.
Бид тарваганы арьс, барааг шалгахаар, Монгол улсын Белон ХХК барааг боловсруулах, борлуулахаар аман хэлэлцээр байгуулж, олсон ашгаа А, Б талууд 50, 50 хувиар хувааж авахаар тохиролцсон.
ид Эмээлтийн туухий эдийн зах дээр хэсэг тарваганы арьс худалдан авч, компанийн барааг дутаахаас сэргийлэх саналийн дагуу туухий эдийн зах дотор оруулж пресслэсэн. Бид компанийн хүсэлтээр барааг 2004 оны аравдугаар сарын есний өдөр Эмээлтийн түүхий эдийн захаас машинд ачиж байх уед аль байгууллагын хэн болох нь мэдэгдэхгүй хүмүүс 97 пресс тарваганы арьс, 3 пресс тэмээний ноосыг жижиг машинд ачиж явсан. Машинд 7000000 монгол төгрөг, гурван ширхэг гар утас байсан. Тэд бид гурвыг 19 цагийн үед барьж аван цахилгаан бороохойгоор зодож, янз бурийн зүйл асууж байцаан аравдугаар сарын 26-ны өдөр бид гурвыг Эрээн хүргэж өгсөн. Вагонд суулгахдаа бидэнд 3000000 монгол төгрөг, хоёр гар утас өгсөн. Жижиг машиныг монгол хүнд өгсөн гэж сонссон. Бидний машиныг өгөөгүй, иймд бидэнд бараа болон монгол төгрөгийг буцааж өгнө үү. Wei xin jian /гарын үсэг/ He rui hui /гарын үсэгHe xian yyu /гарын үсэг/
2004 оны 10 сарын 29 өдөр гэжээ. Хятадыг үзэн ядах пан монголизмийн үзэл газар авч тэдний өмч хөрөнгө, эрх чөлөөнд халдах нь ердийн үзэгдэл болсон. Харин манай улс төрийн бодлоготнууд ч үүнийг хүлээн зөвшөөрсөн юм шиг дэвэргэдэг. БНХАУ-ыг манай хамгийн том хөрөнгө оруулагч гэдгийг мартаж боломгуй. Харин Хятад улс коммунист дэглэм-тэй болоод ч тэруү, энд суу-гаа элчин сайд нь иргэдийн-хээ амь нас, эд хөрөнгө, эрх чөлөөг нь төдийлөн хайхарч үздэггүй юм билээ. Хэрвээ АНУ зэрэг ардчилсан орны наймаачдыг тагнуулын газ-рын нэг овилгогүй офицер буу тулган бороохой шийдэм хэрэглэн барьж зодон, эрх чөлөө, эд хөрөнгөнд нь халд-сан бол өдийд дэлхийгээр нэг шуугиж, тэдгээр төрийн нэр барьсан дээрэмчид хуулиар шийтгуүлж, дарга нар нь огцорч сүйд болох байсан. Зарим эх сурвалжийн мэдээлж байгаагаар энэ хэрэгт манай УИХ-ын гишүуд ба гишүүн байсан эрхмүуд холбогдолтой, тамгын газар нь ажиллаж байсан нэгэн эрхэм зохион байгуулсан гэж үздэг юм билээ. Тэд Монголын түүхий эдийн зах зээлийг хяналтдаа байлгадаг БНХАУ-ын нэгэн бүлэглэлд үйлчилж, нөгөөгөө дэлбэлэх-дээ манай тагнуулын байгууллага, мэргэжлийн хяналтынханыг ашигладаг гэсэн яриа тараад байна. Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хувьд ард түмний хийсэн шинэ сонголтын үр дүнд сайд нь Эх орон-ардчилап эвсэл-ээс тавигдсан. Тэр хүн төрийн нэр барьсан дээрэм-чидтэй нийлэх уү, эсвэл дээрэмчдээсээ хагацах хэрэгтэй юу гэдгийг цаг хугацаа харуулна биз. Мэргэжлийн хяналтын албыг дээрх байдлаар сэжиглэх бүрэн үндэслэл бий. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө. Гэгээн цагаан өдрөөр Өмнөговь аймгийн Гашуунсухайтын хилээр 170 000 ширхэг тарваганы арьс ачсан маши-нууд шууд гараад явсан. Энэ зуун далан мянган арьсанд шошго наах битгий хэл, татварт ч өртөөгүй байдаг юм. Ийм том кондрабандын хэрэг илэрсэн боловч одоо хүртэл дарагдсаар байгаа. Бас жилд 1000 тонн ноолуур хил гааль дээр ямар ч хяналтгуй өнгөрдгийг ноос ноолуурын холбооноос мэдээлсээр байдаг. Хил дээр татварт хамрагдалгүй арьс, нэхий, ноос ноолуурыг гаргачихдаг мөртлөө, агуулахад байгаа арьс нэхий ноолуурыг төр нь дээрэмдээд байгааг юу гэж ойлгох вэ. Улсын прокурор гэж нэг газар бий. Уг нь тэдэнд олгосон эрх хэмжээ үүрэг нь бол хүний эрх чөлөө, өмч хөрөнгийн хапдашгүй дархан байдалд хяналт тавих явдал юм. Дээр өгүүлсэн төрийн байгууллагууд оролцсон гэмт үйлдлүүдэд хяналт тавьж байгаа, үгүй нь одоогоор мэдэгдэхгүй байна. Улсын нууц задруулсан гэх улс төрийн хэргээр офицер, генералууд шоронд орлоо. Хүний эд хөрөнгөнд төр нь халдаж олон зуун саяаар хохироодог боллоо. Монгол улсын маань шинэ үндсэн хуулинд Монгол Улс бол ардчилсан улс, хуний эд хөрөнгө, амь нас халдашгуй дархан гэсэн өгүүлбэр байсан юмсан. Үндсэн хуулийн маань энэ уг, өгүүлбэр байдаг л байгаа даа. Ялангуяа жаахан хөрөнгөтэй хүмүүс, зарим нэгэн сэтгүүлч, хэвлэлийнхэн, анхаа-рал сонор соргог байхгуй бол хэцүү юм болж магадгүй. Би ингэж бодож байна. Баримт түшин бодсоноо хэлэх ярих бичих дүгнэх эрх хэмжээ бас үндсэн хуулинд маань байдаг юм. До яам амилж байх шиг. Би айж байна. Харин та ???
(өдрийн сонин 2004.11.22 288)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button