Онцгой эрхийг өндөр үнээр заръя

Их эвсэлийн засгийн газар энэ талаархи саналаа УИХ-д өргөн бариад байгаа. Улсын төсвийн орлогыг нэмэгдүүлэх талаархи саналаас хамгийн анхаарал татаж олон нийтийн дунд маргаан дэгдээгээд буй нь дотоодын уйлдвэрлэлийн архи шар айрганд ногдуулах онцгой албант татварын хувь хэмжээх нэмэх тухай заалт Ирэх оны улсын төсвийн төлөлвлөгөөнд дотоодын үйлдвэрийн архины онцгой албан татвар 160 хувиар тогтоох, ингэснээр төсвийн орлгын 10 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх, дотоодын үйлдвэрийн шар айргаас гадаадынхтай адил онцгой албан татвар авах ингэснээр улсын төсвийн орлогыг хоёр тэрбумаар нэмэгдүүлэх тухай санал явж байгаа юм. Сонгуулийн амлалтын төлөөсийн нэг хэсэг архи шар айраг үйлдвэрлэгчид дээр ингэж бууж байна Татвар нэмэндүүлсэн энэ арга хэмжээ нь архидалтыг дор хаяж 30 хувиар багасгана гэж тайлбарлаж байгаа юм. Сангийн сайд энэ тооцоог гаргахдаа нэг сумаар хоёр туулайг зэрэг буудна гэж тооцоолсон бололтой Өөрөөр хэлбэл төсвөө ч нэмэгдүүлна архидалтыг ч багасгана. гэж Үнэхээр ингэж чадах уу ? Улсын төсөв, архи хоёр Татвараар хүйн холбоотой гэж хэлж болно Монголын эдийн засгийн зарим хүн архин дээр тогтдог согтуу эдийн засаг гэж нэрлэх нь ч бий Ингэж нэрлүүлэхэд хүргээд буй архи үйлдвэрлэгчид улсын төсөвт ямар хувь нэмэр оруулдаг талаар зарим нэг тоо баримтыг авч үзье.
Архи үйлдвэрлэгчид жилд дунджаар 20 орчим тэрбум төгрөгийг улсын төсөвт оруулдаг байна Одоо мөрдөж байгаа хуулиар арилжааны банкны дүрмийн сантай тэнцэх хэмжээний мөнгө гээд бодохоор бага биш тоо Харин үүнийг архины үйлдвэрүүдэд хуваах юм бол нэлээд сонин дүн гарна Энэ 20 тэрбумын 80 хувийг ердөө хоёр үйлдвэр л төлдөг Тэр нь АПУСпирт бал бурам хоёр САПУ, Бурханхалдун, Тэргүүн гэх мэт тэв зургаан компани арав хувийг нь харин үлдсэн арван хувийг нь 172 жижиг үйлдвэрүүд төлдөг байна. Энэхүү 172 жижиг үйлдвэр гэдэг маань 700-155 төгрөгийн үнэтэй хямдхан архи үйлдвэрлээд тэдгээрээс нь байн байн хүн хордож янз бүрийн асуудал гаргаад байдаг газрууд гэсэн үг Хачирхалтай нь ийм газруудын үйлдвэрлэдэг но-той архинууд манай зах зээлийн тэн хагаыг нь эзэлж байна гээд бод л доо.
Мөнөөх чанартай баталгаагүй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг төсвийн найдвартай түнш АПУ Спирт бал бурм хоёр зах зээлийн 40 хувийг л хангаж байх жишээтэй Дундаж хэмжээний үйлдвэрэлгч САПУ Бурхан халдун Тэргүүн зэрэг үйлдвэрүүд зэх зээлийн болон төсөвт төлсөн татварын тус тус арван хувийг эзэлж байгээ юм. Шошго шил бөглөө гээд уснаас бусдыг нь гадаадаар авдаг байхад яагаад ч нэг шил архийг 1000 төгрөгөөр зарах боломжгүй гэж хэдэн жил ярьж чанарын баталгаагүй спиртээр хуулв бусаар найруулан зарж байгаа хямдхан архины эсрэг тэмцэх гэж төр засаг хууль хяналтын байгууллагаас янз бүрийн арга хэмжээг сүүлийн жилүүдэд нэг бус удаа авсан Хамгийн сүүлд гэхэд л архины үйлдвэрүүдийг тоолууртай болгож байгаа билээ. Гэтэл гйгүй хэдэн үйлдвэр дээрээ хамгийн эхэлж тавьчихаад татвараас зайлсхийдэг чанаргүй архи хийдэг мөнөөх жижиг үйлдвэрүүдийг бүгдийг хамарч чадаагүй л байх жишээтэй Зах зээлийн өнөөгийн байдал ийм байхад архины онцгой татварыг нэмэгдүүлэх тухай Засгийн газрын санал нь татвараас зайлсхийдэг жижиг үйлдвэрүүдийн чанаргүй архийг зах зээлээс шахаж чадна гэдэг эргэлзээтэй Бараг чанаргүй архины хэргэлээг дэмжиж байгаа юм шиг Татвараас зайлсхийх хууль бус аргаар үйлдвэлэл явуулах далд бизнесийг өөхшүүлэх нэгэн хэлбэр нь болчихоод эцэстээ нэмэх гэсэн тэтвэрын орлгын бүр эсрэгээр нь бууруулчихвий гэсэн болгоомжлол төрүүлэж байна. Хэнийг нь дэмжээд байгаа юм бэ?
Ийм асуулт гарахаас өөр аргагүй нэг зүйл байгаа юм Онцгой албан татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай төсөлд оруулснаар бол 40 хүртэл градустай архины нэг литр тутамд дотоодын үйлдвэрийнх бол дөрвөн долларын импортынх бол зургаан долларын онцгой албан татвар нногдуулахаар тусгасан байна Үүнийг одоо мөрдөж байгаа татвартай харьцуулбал өсөлтийн хувь байна Эндээс л дээр асуулт гарч ирээд байгаа юм. манаай зах зээлийн бага бус хувйин гадаадын архи эзэлдэг Импортоор оруулж ирж байгаа архины хувь хэмжээ ирэх онд багасахгүй гэдэг нь тодорхой болж орж ирж байгаа бүхэл чанартай сайн байдаггүй гэдгийг гарах юм бол манай зах зээл 1990-ээд оны эхэн үеийхтэй адил чанаргүй хямдхан Асланов Антводка гээр дүүрэхийг үгүйсгэхгүй Ер нь манай спирт архины чанар гадаад зах зээлд гологдохгүй гэдэгтэй олон хүн санал нийлдэг Бүр гэдээдэд Экспортолж байсан туршлага ч байдаг Үүн дээрээ үндэслэн архи спиртийн экспортод гаргахыг дэмжих бодлого явуулж болохгүй гэх газаргүй Манайд өөрсдөө үйлдвэрлээд чадаж байгаа юмыг гаднаас авахын оронд
дэлхийн нэрд гарсан цөөн нэрийн шилдэг брендээс бусдыг импортоор оруулж ирэхийг гаалийн татвараар дамжуулан хориглож болно шүү дээ.
Үүнээс өөр арга зам байхгүй гэж үү АПУ, Спирт бал бурам Тэргүүнээс эхлээд хөдөөгийн суманд ажиллаж байгаа жижиг үйлдвэр хүртэл бүх архи үйлдвэрлэгчийг хамруулан татварыг өнөөгийхөөс нэмэгдүүлэх боломж бий
АПУ-гийн Болор Спирт бал бурмын Чингис -ээс эхлээд орон сууцны подвальд байдаг архины жижиг цех хүртэл там жижиг бүх үйлдвэрийн гол түүхий эд бол спирт Тэд бүгд спиртээ хаа нэг газраас худалдаж авдаг Тэгвэл тэр худалдан авач байгаа спирт дээр нь онцгой албан татвар ноогдуулъя Энэ чанаргүй болон хууль бусаар үйлдвэрлэл явуулах арга замыг хаахаас гадна төсвийн орлогын арав байтугай тэр бумаар нэмэгүүлэх нэг эх үүсвэр болно. Ер нь одоо манайд мөрдөж байгаа онцгой албан татварыг борлуултын үнээс нт бодож авдаг аргаа эргэн харахад илүүдэхгүй Борлуулалтын үнээс онцгой албан татвар авна гэдэг нь тухайн архинд орсон ус архины шил шошго тэр ч бүү хэл ажлын хөлс гээд бүх зүйлээс нь давхар давхар онцгой татвар авч байна гэсэн үг Энэ нь яваандаа үйлдвэрлэгчидийн хууль бус арга зам руу түлхэж далд эдийн засаг цэцэглэн
хөгжихөд хүргэж буй гэдгийг ч эрхэм хууль тогтоогчдод сонордуулахад илүүн юун. Архи үйлдвэрлэх онцгой эрхийг авах хүн байна уу
Аль нэг архины үйлдвэрийн лиценз зарах гээд рекламдаад байна гэж бүү бодоорой Гадаад улс орны зарим нэг туршлагыг сонирхуулах гэсэн юм. Архи согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх борлуулах онцгой эрхийг өндөр шалгуураар шүүж тодорхой үйлдвэрлэгчид худалддаг гаднын туршлага байна Өөрөөр хэлбэл төрөөс энэ эрхийг худалдаж авсан тодорхой үйлдвэрлэгчид л архи үйлдвэрлэнэ гэсэн үг.
Архины үйлдвэрлэл борлуулалт нь төрийн мэдлийн онцгой асуудал гэж үзэж онугой татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх санал гаргаж байгаа манай Засгийн газүрын хувьд яагаад ийм аргыг хэрэглэж болохгүй гэж Онцгой эрхийг өндөр үнээр худалдаж авсан газруудад тэр засгийн зүгээс холбогдох байгууллагаараа дамжуулан шугам болон дээр нь тоолуур тавина уу эсвэл цагдаа зогсооно уу ямар арга байна түүнийг хэргэлэж хяналтыг ёстой тавьсан шиг тавиад хариуцлагыг тооцсон шиг тооцож болно шүү дээ Эрх авчихаад татвараас зугтах эсвэл чанаргүй бүтээгдэхүүн гаргавал тэр
компани дампуурахаас өөр аргагүй байх тийм хэмжээний хариуцлага тооцох
механизмыг бүрдүүлээд өгчивөл шат дамжлага олонтой хяналт шалгалт цэгцэрч нэг мөр болохоос гадна татвараа ч авсан шиг авах боломжтой.
Шар айраг үндэсний үйлдвэрлэл биш гэж үү Гаднаас шар айраг импортлогчид сүүлийн үед баярласнаа нууж чадахгүй байгаа
бөгөөд зарим нь бүр Гадаадын юмыг хавчиж хяхахаа больж Монгол одоо л нэг ардчилсан улс боллоо хэмээн ярьж байна.
1998 онд УИХ-аас дотоодын үйлдвэрийн шар айргийн нэг литр тутамд 500 төгрөгийн онцгой албан татвар ноогдуулах талаар хуулийн төсөл боловсруулах хэлэлцэж байсан ч
эцэстээ үнэнд гүйцэгдэж энэ шийдвэр баталгаагүй үлдсэн билээ Харин одоо УИХ дотоодын шар айргийн нэг литрт 20 центийн онцгой албан татвар ногдуулах тухай төслийг хэлэлцэх гэж байна Мөн төслөөр бол импортын шар айргийг нэг литрт ногдох онцгой албан татвар 40 цент байх аж. Өнгөцхөн харвал дотоодынход ногдуулж байгаа татвар бага ч юм шиг Гэтэл арай лавшруулан тооцож үзвэл тийм биш юм.
Манай дотоодын үйлдвэрлэгчид шар айраг хийхэд хэрэгтэй бүх зүйлийг гадаадаас авдаг Бүр тодруулбал Туулын уснаас бусдыг нь гэж хэлж болно. Ингэж байж үйлдвэрлэдэг бүтээгэдхүүн нь хямд үнэтэй импортын шар айрагтай өрсөлдөж чадахгүй байгаагийн илэрхийлэл нь зах зээлд эзлэх хувь хэмжээ. Шар айргийн зах зээлийн гуравны нэгийг эзэлж буй үндэсний үйлдвэлэгчид үйлдвэрийнхээ хүчин чадлыг дөнгөж 35 хувийг ашигладаг гэсэн барим байна Онцгой татваргүй байхад ийм байгаа юм чинь нэг литр тутамд 20 цент буюу монгол мөнгөөр 240 гаруй төгрөгийн татвар төлөөд ирэхээр юу болох бол. Уг нь 2003-2004 онд шар айраг үйлдвэрлэлийн салбарт хөрөнгө оруулалт болон техналогийн шинэчлэл хийж тэр хэрээр импортын орлох бүтээгдэхүүний хэмжээ нь өсч байгаа Харин одоо 16
Тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулөлт хийж байж боссон АПУ удахгүй ашиглалтанд орох САПУ -ийн шар айргийн үйлдвэр гээд дотоодын шар айраг үйлдвэрлэгчид хаалгаа барих нь Гадаадын улс орнууд импортын шар айргийн энг литр тутмаас нэг доллорын татвар нэхдэг учир манай үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ гадаад зах зээлд гаргах боломжгүй байдаг аж. Харин манайд бүр эсрэг импортын шар айраг их хэмжээгээр орж
ирэх боломж нээгдэж байна.
Чингис шар айраг ХХК-ийн захирал Очирхуяг саяхан болсон хэвлэлийн бага хурал дээр Шар айраг бол хүнсний бүтээгдэхүүн Хүнсний бүтээгдэхүүн нь тухайн улс орны стратегийн бүтээгдэхүүн байдаг Стратегийн бүтээгдэхүүнийхээ 70 шахам хувийг гадаад улсад даатгачихсан манайх шиг орон Монголоос өөр байдаггүй гэдгийг хэлж байсан билээ.
Тээвэрлэлт хадгалалтын горим алдагдах магадлал өндөртэй эрүүл ахуйн хувьд эрсдэл ихтэй импортын бүтээгдэхүүний хэрэглээг өсгөх нь эцсийн дүндээ хэрэглэгчийн эрүүл мэнд эрх ашгийг зөрчих аюултай учраас тэрээр ийн онцолж байсан.
Манай шар айргийн зах зээлийн 70 шахам хувийг импортын пиво тэр дундаа Солонгосын Cass * Hite эзэлдэг Манайхан Солонгост очиж ажиллаад тэндээс Монгол руу мөнгө явуулаад байгаа талаар их ярьдаг Гэтэл тэнд ажиллаж байгаа 20 мянган монголын олсон мөнгө буцаад Cass* Hite -ын төлбөр болоод л гарч байна шүү дээ. Монголд ирсэн Солонгосууд лаазтай Cass-ыг уудаггүй нь стратегийн бүтээгдэхүүн шар айргийн талаар улс оронд өөрийн гэсэн бодлого байх ёстой гэдгийг харуулаад буй нэг жишээ.
Манай шар айргийн зах зээл дээр импортлогчдод ашигтай шийдэр гарч магадгүй байгаа нь урд хөршийн сайн муу шар айргийн үйлдвэрийн эздийг баврлуулж байна Одоо л гэхэд Хятадын Шүехуа гэдэг шар айргийг оруулж ирэхээр төлөөлөгчийн газрыг нь Монголд нээчихээд далд рекламыг явуулаад эхэлчихэж. Үндэсний үйлдвэрлэл гэдгийг зөвхөн ноолуур зэсээр хязгаарладаг сэтгэлгээгээ өөрчилж шар айргийг хүнсний бүтээгдэхүүн гэдэг талас нь авч үзэж зөв зохистой хэрэглээг нь сурталчилж үндэсний үйлдвэрлэлийнх нь хувьдл дэмжих нь Татвар нэмсээр архидалтыг 30 гаруй хувь бууруулна гэдгээс арай илүү үр дүнтэй байх болов уу.
Эцэст нь хэлэхэд Зах зээл өөрийн хуультай Түүнийг үл үзэгдэгч гар зохицуулж байдаг гэж А.Смит сургасан байдаг Гэтэл зах зээл өндөр хөгжсөн орнуудын туршлгаас харахад архи спиртийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нь бүтээгдэхүүнийхээ өөрийн оролцоогоос хамаарч үл үзэгдэгч гарын онолоор тэр бүр зохицүүлэгдэхгүй байх явдал байдаг аж, Өөрөөр хэлбэл төрийн зохицуулалтын зайлшгүй шаардах төр нь өөрийн орныхоо онцлогт тохируулж холбогдох хууль тогтоомж хяналтын хатуу механизмаар хэрэгжүүлдэг байна. Архи согтууруулах ундааны онцгой албан татварыг нэмэгдүүлэх талаархи санал ч төр засгийн зүгээс бодлого зохицуулалтын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж буй нэг хэлбэр гэж хэлж болно. Харин ингэхдээ төсвийн цоорхойг нөхөх гал унтраах төдий арга хэмжээг сонголоо гэж шүүмжилж буй хүмүүстэй санал нэгдэхээс өөр арга алга. Манай улсын төсөв гэдэг байнга хүрэлцэж ядаж хойд хормойгоо авч урдахаа нөхдөг
сонгуулийн үеэр ийм төвөгтэйгээ таг мартачихаад баахан юм амалчидаг нь ч гэм биш зан Тэгээд засгийн эрхэнд гарсан хүмүүс сонгуулийн маргаашаас л Төсвийн орлого яаж нэмэх вэ гээд толгойгоо гашилгаж эхэлдэг. Харин их эвсэлийн засгийн газар энэ тэлээр их олон зүйл бодож толгойгоо гашилгасангүй Татвар төлдөг хэдийгээ л дарамталдаг бодлогыг өөрчлөх талаар шинэ санаа оноо гаргасангүй.

/Зууны мэдээ2004-11-22/

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Онцгой эрхийг өндөр үнээр заръя

Их эвсэлийн засгийн газар энэ талаархи саналаа УИХ-д өргөн бариад байгаа. Улсын төсвийн орлогыг нэмэгдүүлэх талаархи саналаас хамгийн анхаарал татаж олон нийтийн дунд маргаан дэгдээгээд буй нь дотоодын уйлдвэрлэлийн архи шар айрганд ногдуулах онцгой албант татварын хувь хэмжээх нэмэх тухай заалт Ирэх оны улсын төсвийн төлөлвлөгөөнд дотоодын үйлдвэрийн архины онцгой албан татвар 160 хувиар тогтоох, ингэснээр төсвийн орлгын 10 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх, дотоодын үйлдвэрийн шар айргаас гадаадынхтай адил онцгой албан татвар авах ингэснээр улсын төсвийн орлогыг хоёр тэрбумаар нэмэгдүүлэх тухай санал явж байгаа юм. Сонгуулийн амлалтын төлөөсийн нэг хэсэг архи шар айраг үйлдвэрлэгчид дээр ингэж бууж байна Татвар нэмэндүүлсэн энэ арга хэмжээ нь архидалтыг дор хаяж 30 хувиар багасгана гэж тайлбарлаж байгаа юм. Сангийн сайд энэ тооцоог гаргахдаа нэг сумаар хоёр туулайг зэрэг буудна гэж тооцоолсон бололтой Өөрөөр хэлбэл төсвөө ч нэмэгдүүлна архидалтыг ч багасгана. гэж Үнэхээр ингэж чадах уу ? Улсын төсөв, архи хоёр Татвараар хүйн холбоотой гэж хэлж болно Монголын эдийн засгийн зарим хүн архин дээр тогтдог согтуу эдийн засаг гэж нэрлэх нь ч бий Ингэж нэрлүүлэхэд хүргээд буй архи үйлдвэрлэгчид улсын төсөвт ямар хувь нэмэр оруулдаг талаар зарим нэг тоо баримтыг авч үзье.
Архи үйлдвэрлэгчид жилд дунджаар 20 орчим тэрбум төгрөгийг улсын төсөвт оруулдаг байна Одоо мөрдөж байгаа хуулиар арилжааны банкны дүрмийн сантай тэнцэх хэмжээний мөнгө гээд бодохоор бага биш тоо Харин үүнийг архины үйлдвэрүүдэд хуваах юм бол нэлээд сонин дүн гарна Энэ 20 тэрбумын 80 хувийг ердөө хоёр үйлдвэр л төлдөг Тэр нь АПУСпирт бал бурам хоёр САПУ, Бурханхалдун, Тэргүүн гэх мэт тэв зургаан компани арав хувийг нь харин үлдсэн арван хувийг нь 172 жижиг үйлдвэрүүд төлдөг байна. Энэхүү 172 жижиг үйлдвэр гэдэг маань 700-155 төгрөгийн үнэтэй хямдхан архи үйлдвэрлээд тэдгээрээс нь байн байн хүн хордож янз бүрийн асуудал гаргаад байдаг газрууд гэсэн үг Хачирхалтай нь ийм газруудын үйлдвэрлэдэг но-той архинууд манай зах зээлийн тэн хагаыг нь эзэлж байна гээд бод л доо.
Мөнөөх чанартай баталгаагүй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг төсвийн найдвартай түнш АПУ Спирт бал бурм хоёр зах зээлийн 40 хувийг л хангаж байх жишээтэй Дундаж хэмжээний үйлдвэрэлгч САПУ Бурхан халдун Тэргүүн зэрэг үйлдвэрүүд зэх зээлийн болон төсөвт төлсөн татварын тус тус арван хувийг эзэлж байгээ юм. Шошго шил бөглөө гээд уснаас бусдыг нь гадаадаар авдаг байхад яагаад ч нэг шил архийг 1000 төгрөгөөр зарах боломжгүй гэж хэдэн жил ярьж чанарын баталгаагүй спиртээр хуулв бусаар найруулан зарж байгаа хямдхан архины эсрэг тэмцэх гэж төр засаг хууль хяналтын байгууллагаас янз бүрийн арга хэмжээг сүүлийн жилүүдэд нэг бус удаа авсан Хамгийн сүүлд гэхэд л архины үйлдвэрүүдийг тоолууртай болгож байгаа билээ. Гэтэл гйгүй хэдэн үйлдвэр дээрээ хамгийн эхэлж тавьчихаад татвараас зайлсхийдэг чанаргүй архи хийдэг мөнөөх жижиг үйлдвэрүүдийг бүгдийг хамарч чадаагүй л байх жишээтэй Зах зээлийн өнөөгийн байдал ийм байхад архины онцгой татварыг нэмэгдүүлэх тухай Засгийн газрын санал нь татвараас зайлсхийдэг жижиг үйлдвэрүүдийн чанаргүй архийг зах зээлээс шахаж чадна гэдэг эргэлзээтэй Бараг чанаргүй архины хэргэлээг дэмжиж байгаа юм шиг Татвараас зайлсхийх хууль бус аргаар үйлдвэлэл явуулах далд бизнесийг өөхшүүлэх нэгэн хэлбэр нь болчихоод эцэстээ нэмэх гэсэн тэтвэрын орлгын бүр эсрэгээр нь бууруулчихвий гэсэн болгоомжлол төрүүлэж байна. Хэнийг нь дэмжээд байгаа юм бэ?
Ийм асуулт гарахаас өөр аргагүй нэг зүйл байгаа юм Онцгой албан татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай төсөлд оруулснаар бол 40 хүртэл градустай архины нэг литр тутамд дотоодын үйлдвэрийнх бол дөрвөн долларын импортынх бол зургаан долларын онцгой албан татвар нногдуулахаар тусгасан байна Үүнийг одоо мөрдөж байгаа татвартай харьцуулбал өсөлтийн хувь байна Эндээс л дээр асуулт гарч ирээд байгаа юм. манаай зах зээлийн бага бус хувйин гадаадын архи эзэлдэг Импортоор оруулж ирж байгаа архины хувь хэмжээ ирэх онд багасахгүй гэдэг нь тодорхой болж орж ирж байгаа бүхэл чанартай сайн байдаггүй гэдгийг гарах юм бол манай зах зээл 1990-ээд оны эхэн үеийхтэй адил чанаргүй хямдхан Асланов Антводка гээр дүүрэхийг үгүйсгэхгүй Ер нь манай спирт архины чанар гадаад зах зээлд гологдохгүй гэдэгтэй олон хүн санал нийлдэг Бүр гэдээдэд Экспортолж байсан туршлага ч байдаг Үүн дээрээ үндэслэн архи спиртийн экспортод гаргахыг дэмжих бодлого явуулж болохгүй гэх газаргүй Манайд өөрсдөө үйлдвэрлээд чадаж байгаа юмыг гаднаас авахын оронд
дэлхийн нэрд гарсан цөөн нэрийн шилдэг брендээс бусдыг импортоор оруулж ирэхийг гаалийн татвараар дамжуулан хориглож болно шүү дээ.
Үүнээс өөр арга зам байхгүй гэж үү АПУ, Спирт бал бурам Тэргүүнээс эхлээд хөдөөгийн суманд ажиллаж байгаа жижиг үйлдвэр хүртэл бүх архи үйлдвэрлэгчийг хамруулан татварыг өнөөгийхөөс нэмэгдүүлэх боломж бий
АПУ-гийн Болор Спирт бал бурмын Чингис -ээс эхлээд орон сууцны подвальд байдаг архины жижиг цех хүртэл там жижиг бүх үйлдвэрийн гол түүхий эд бол спирт Тэд бүгд спиртээ хаа нэг газраас худалдаж авдаг Тэгвэл тэр худалдан авач байгаа спирт дээр нь онцгой албан татвар ноогдуулъя Энэ чанаргүй болон хууль бусаар үйлдвэрлэл явуулах арга замыг хаахаас гадна төсвийн орлогын арав байтугай тэр бумаар нэмэгүүлэх нэг эх үүсвэр болно. Ер нь одоо манайд мөрдөж байгаа онцгой албан татварыг борлуултын үнээс нт бодож авдаг аргаа эргэн харахад илүүдэхгүй Борлуулалтын үнээс онцгой албан татвар авна гэдэг нь тухайн архинд орсон ус архины шил шошго тэр ч бүү хэл ажлын хөлс гээд бүх зүйлээс нь давхар давхар онцгой татвар авч байна гэсэн үг Энэ нь яваандаа үйлдвэрлэгчидийн хууль бус арга зам руу түлхэж далд эдийн засаг цэцэглэн
хөгжихөд хүргэж буй гэдгийг ч эрхэм хууль тогтоогчдод сонордуулахад илүүн юун. Архи үйлдвэрлэх онцгой эрхийг авах хүн байна уу
Аль нэг архины үйлдвэрийн лиценз зарах гээд рекламдаад байна гэж бүү бодоорой Гадаад улс орны зарим нэг туршлагыг сонирхуулах гэсэн юм. Архи согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх борлуулах онцгой эрхийг өндөр шалгуураар шүүж тодорхой үйлдвэрлэгчид худалддаг гаднын туршлага байна Өөрөөр хэлбэл төрөөс энэ эрхийг худалдаж авсан тодорхой үйлдвэрлэгчид л архи үйлдвэрлэнэ гэсэн үг.
Архины үйлдвэрлэл борлуулалт нь төрийн мэдлийн онцгой асуудал гэж үзэж онугой татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх санал гаргаж байгаа манай Засгийн газүрын хувьд яагаад ийм аргыг хэрэглэж болохгүй гэж Онцгой эрхийг өндөр үнээр худалдаж авсан газруудад тэр засгийн зүгээс холбогдох байгууллагаараа дамжуулан шугам болон дээр нь тоолуур тавина уу эсвэл цагдаа зогсооно уу ямар арга байна түүнийг хэргэлэж хяналтыг ёстой тавьсан шиг тавиад хариуцлагыг тооцсон шиг тооцож болно шүү дээ Эрх авчихаад татвараас зугтах эсвэл чанаргүй бүтээгдэхүүн гаргавал тэр
компани дампуурахаас өөр аргагүй байх тийм хэмжээний хариуцлага тооцох
механизмыг бүрдүүлээд өгчивөл шат дамжлага олонтой хяналт шалгалт цэгцэрч нэг мөр болохоос гадна татвараа ч авсан шиг авах боломжтой.
Шар айраг үндэсний үйлдвэрлэл биш гэж үү Гаднаас шар айраг импортлогчид сүүлийн үед баярласнаа нууж чадахгүй байгаа
бөгөөд зарим нь бүр Гадаадын юмыг хавчиж хяхахаа больж Монгол одоо л нэг ардчилсан улс боллоо хэмээн ярьж байна.
1998 онд УИХ-аас дотоодын үйлдвэрийн шар айргийн нэг литр тутамд 500 төгрөгийн онцгой албан татвар ноогдуулах талаар хуулийн төсөл боловсруулах хэлэлцэж байсан ч
эцэстээ үнэнд гүйцэгдэж энэ шийдвэр баталгаагүй үлдсэн билээ Харин одоо УИХ дотоодын шар айргийн нэг литрт 20 центийн онцгой албан татвар ногдуулах тухай төслийг хэлэлцэх гэж байна Мөн төслөөр бол импортын шар айргийг нэг литрт ногдох онцгой албан татвар 40 цент байх аж. Өнгөцхөн харвал дотоодынход ногдуулж байгаа татвар бага ч юм шиг Гэтэл арай лавшруулан тооцож үзвэл тийм биш юм.
Манай дотоодын үйлдвэрлэгчид шар айраг хийхэд хэрэгтэй бүх зүйлийг гадаадаас авдаг Бүр тодруулбал Туулын уснаас бусдыг нь гэж хэлж болно. Ингэж байж үйлдвэрлэдэг бүтээгэдхүүн нь хямд үнэтэй импортын шар айрагтай өрсөлдөж чадахгүй байгаагийн илэрхийлэл нь зах зээлд эзлэх хувь хэмжээ. Шар айргийн зах зээлийн гуравны нэгийг эзэлж буй үндэсний үйлдвэлэгчид үйлдвэрийнхээ хүчин чадлыг дөнгөж 35 хувийг ашигладаг гэсэн барим байна Онцгой татваргүй байхад ийм байгаа юм чинь нэг литр тутамд 20 цент буюу монгол мөнгөөр 240 гаруй төгрөгийн татвар төлөөд ирэхээр юу болох бол. Уг нь 2003-2004 онд шар айраг үйлдвэрлэлийн салбарт хөрөнгө оруулалт болон техналогийн шинэчлэл хийж тэр хэрээр импортын орлох бүтээгдэхүүний хэмжээ нь өсч байгаа Харин одоо 16
Тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулөлт хийж байж боссон АПУ удахгүй ашиглалтанд орох САПУ -ийн шар айргийн үйлдвэр гээд дотоодын шар айраг үйлдвэрлэгчид хаалгаа барих нь Гадаадын улс орнууд импортын шар айргийн энг литр тутмаас нэг доллорын татвар нэхдэг учир манай үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ гадаад зах зээлд гаргах боломжгүй байдаг аж. Харин манайд бүр эсрэг импортын шар айраг их хэмжээгээр орж
ирэх боломж нээгдэж байна.
Чингис шар айраг ХХК-ийн захирал Очирхуяг саяхан болсон хэвлэлийн бага хурал дээр Шар айраг бол хүнсний бүтээгдэхүүн Хүнсний бүтээгдэхүүн нь тухайн улс орны стратегийн бүтээгдэхүүн байдаг Стратегийн бүтээгдэхүүнийхээ 70 шахам хувийг гадаад улсад даатгачихсан манайх шиг орон Монголоос өөр байдаггүй гэдгийг хэлж байсан билээ.
Тээвэрлэлт хадгалалтын горим алдагдах магадлал өндөртэй эрүүл ахуйн хувьд эрсдэл ихтэй импортын бүтээгдэхүүний хэрэглээг өсгөх нь эцсийн дүндээ хэрэглэгчийн эрүүл мэнд эрх ашгийг зөрчих аюултай учраас тэрээр ийн онцолж байсан.
Манай шар айргийн зах зээлийн 70 шахам хувийг импортын пиво тэр дундаа Солонгосын Cass * Hite эзэлдэг Манайхан Солонгост очиж ажиллаад тэндээс Монгол руу мөнгө явуулаад байгаа талаар их ярьдаг Гэтэл тэнд ажиллаж байгаа 20 мянган монголын олсон мөнгө буцаад Cass* Hite -ын төлбөр болоод л гарч байна шүү дээ. Монголд ирсэн Солонгосууд лаазтай Cass-ыг уудаггүй нь стратегийн бүтээгдэхүүн шар айргийн талаар улс оронд өөрийн гэсэн бодлого байх ёстой гэдгийг харуулаад буй нэг жишээ.
Манай шар айргийн зах зээл дээр импортлогчдод ашигтай шийдэр гарч магадгүй байгаа нь урд хөршийн сайн муу шар айргийн үйлдвэрийн эздийг баврлуулж байна Одоо л гэхэд Хятадын Шүехуа гэдэг шар айргийг оруулж ирэхээр төлөөлөгчийн газрыг нь Монголд нээчихээд далд рекламыг явуулаад эхэлчихэж. Үндэсний үйлдвэрлэл гэдгийг зөвхөн ноолуур зэсээр хязгаарладаг сэтгэлгээгээ өөрчилж шар айргийг хүнсний бүтээгдэхүүн гэдэг талас нь авч үзэж зөв зохистой хэрэглээг нь сурталчилж үндэсний үйлдвэрлэлийнх нь хувьдл дэмжих нь Татвар нэмсээр архидалтыг 30 гаруй хувь бууруулна гэдгээс арай илүү үр дүнтэй байх болов уу.
Эцэст нь хэлэхэд Зах зээл өөрийн хуультай Түүнийг үл үзэгдэгч гар зохицуулж байдаг гэж А.Смит сургасан байдаг Гэтэл зах зээл өндөр хөгжсөн орнуудын туршлгаас харахад архи спиртийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нь бүтээгдэхүүнийхээ өөрийн оролцоогоос хамаарч үл үзэгдэгч гарын онолоор тэр бүр зохицүүлэгдэхгүй байх явдал байдаг аж, Өөрөөр хэлбэл төрийн зохицуулалтын зайлшгүй шаардах төр нь өөрийн орныхоо онцлогт тохируулж холбогдох хууль тогтоомж хяналтын хатуу механизмаар хэрэгжүүлдэг байна. Архи согтууруулах ундааны онцгой албан татварыг нэмэгдүүлэх талаархи санал ч төр засгийн зүгээс бодлого зохицуулалтын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж буй нэг хэлбэр гэж хэлж болно. Харин ингэхдээ төсвийн цоорхойг нөхөх гал унтраах төдий арга хэмжээг сонголоо гэж шүүмжилж буй хүмүүстэй санал нэгдэхээс өөр арга алга. Манай улсын төсөв гэдэг байнга хүрэлцэж ядаж хойд хормойгоо авч урдахаа нөхдөг
сонгуулийн үеэр ийм төвөгтэйгээ таг мартачихаад баахан юм амалчидаг нь ч гэм биш зан Тэгээд засгийн эрхэнд гарсан хүмүүс сонгуулийн маргаашаас л Төсвийн орлого яаж нэмэх вэ гээд толгойгоо гашилгаж эхэлдэг. Харин их эвсэлийн засгийн газар энэ тэлээр их олон зүйл бодож толгойгоо гашилгасангүй Татвар төлдөг хэдийгээ л дарамталдаг бодлогыг өөрчлөх талаар шинэ санаа оноо гаргасангүй.

/Зууны мэдээ2004-11-22/

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Онцгой эрхийг өндөр үнээр заръя

Их эвсэлийн засгийн газар энэ талаархи саналаа УИХ-д өргөн бариад байгаа. Улсын төсвийн орлогыг нэмэгдүүлэх талаархи саналаас хамгийн анхаарал татаж олон нийтийн дунд маргаан дэгдээгээд буй нь дотоодын уйлдвэрлэлийн архи шар айрганд ногдуулах онцгой албант татварын хувь хэмжээх нэмэх тухай заалт Ирэх оны улсын төсвийн төлөлвлөгөөнд дотоодын үйлдвэрийн архины онцгой албан татвар 160 хувиар тогтоох, ингэснээр төсвийн орлгын 10 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх, дотоодын үйлдвэрийн шар айргаас гадаадынхтай адил онцгой албан татвар авах ингэснээр улсын төсвийн орлогыг хоёр тэрбумаар нэмэгдүүлэх тухай санал явж байгаа юм. Сонгуулийн амлалтын төлөөсийн нэг хэсэг архи шар айраг үйлдвэрлэгчид дээр ингэж бууж байна Татвар нэмэндүүлсэн энэ арга хэмжээ нь архидалтыг дор хаяж 30 хувиар багасгана гэж тайлбарлаж байгаа юм. Сангийн сайд энэ тооцоог гаргахдаа нэг сумаар хоёр туулайг зэрэг буудна гэж тооцоолсон бололтой Өөрөөр хэлбэл төсвөө ч нэмэгдүүлна архидалтыг ч багасгана. гэж Үнэхээр ингэж чадах уу ? Улсын төсөв, архи хоёр Татвараар хүйн холбоотой гэж хэлж болно Монголын эдийн засгийн зарим хүн архин дээр тогтдог согтуу эдийн засаг гэж нэрлэх нь ч бий Ингэж нэрлүүлэхэд хүргээд буй архи үйлдвэрлэгчид улсын төсөвт ямар хувь нэмэр оруулдаг талаар зарим нэг тоо баримтыг авч үзье.
Архи үйлдвэрлэгчид жилд дунджаар 20 орчим тэрбум төгрөгийг улсын төсөвт оруулдаг байна Одоо мөрдөж байгаа хуулиар арилжааны банкны дүрмийн сантай тэнцэх хэмжээний мөнгө гээд бодохоор бага биш тоо Харин үүнийг архины үйлдвэрүүдэд хуваах юм бол нэлээд сонин дүн гарна Энэ 20 тэрбумын 80 хувийг ердөө хоёр үйлдвэр л төлдөг Тэр нь АПУСпирт бал бурам хоёр САПУ, Бурханхалдун, Тэргүүн гэх мэт тэв зургаан компани арав хувийг нь харин үлдсэн арван хувийг нь 172 жижиг үйлдвэрүүд төлдөг байна. Энэхүү 172 жижиг үйлдвэр гэдэг маань 700-155 төгрөгийн үнэтэй хямдхан архи үйлдвэрлээд тэдгээрээс нь байн байн хүн хордож янз бүрийн асуудал гаргаад байдаг газрууд гэсэн үг Хачирхалтай нь ийм газруудын үйлдвэрлэдэг но-той архинууд манай зах зээлийн тэн хагаыг нь эзэлж байна гээд бод л доо.
Мөнөөх чанартай баталгаагүй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг төсвийн найдвартай түнш АПУ Спирт бал бурм хоёр зах зээлийн 40 хувийг л хангаж байх жишээтэй Дундаж хэмжээний үйлдвэрэлгч САПУ Бурхан халдун Тэргүүн зэрэг үйлдвэрүүд зэх зээлийн болон төсөвт төлсөн татварын тус тус арван хувийг эзэлж байгээ юм. Шошго шил бөглөө гээд уснаас бусдыг нь гадаадаар авдаг байхад яагаад ч нэг шил архийг 1000 төгрөгөөр зарах боломжгүй гэж хэдэн жил ярьж чанарын баталгаагүй спиртээр хуулв бусаар найруулан зарж байгаа хямдхан архины эсрэг тэмцэх гэж төр засаг хууль хяналтын байгууллагаас янз бүрийн арга хэмжээг сүүлийн жилүүдэд нэг бус удаа авсан Хамгийн сүүлд гэхэд л архины үйлдвэрүүдийг тоолууртай болгож байгаа билээ. Гэтэл гйгүй хэдэн үйлдвэр дээрээ хамгийн эхэлж тавьчихаад татвараас зайлсхийдэг чанаргүй архи хийдэг мөнөөх жижиг үйлдвэрүүдийг бүгдийг хамарч чадаагүй л байх жишээтэй Зах зээлийн өнөөгийн байдал ийм байхад архины онцгой татварыг нэмэгдүүлэх тухай Засгийн газрын санал нь татвараас зайлсхийдэг жижиг үйлдвэрүүдийн чанаргүй архийг зах зээлээс шахаж чадна гэдэг эргэлзээтэй Бараг чанаргүй архины хэргэлээг дэмжиж байгаа юм шиг Татвараас зайлсхийх хууль бус аргаар үйлдвэлэл явуулах далд бизнесийг өөхшүүлэх нэгэн хэлбэр нь болчихоод эцэстээ нэмэх гэсэн тэтвэрын орлгын бүр эсрэгээр нь бууруулчихвий гэсэн болгоомжлол төрүүлэж байна. Хэнийг нь дэмжээд байгаа юм бэ?
Ийм асуулт гарахаас өөр аргагүй нэг зүйл байгаа юм Онцгой албан татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай төсөлд оруулснаар бол 40 хүртэл градустай архины нэг литр тутамд дотоодын үйлдвэрийнх бол дөрвөн долларын импортынх бол зургаан долларын онцгой албан татвар нногдуулахаар тусгасан байна Үүнийг одоо мөрдөж байгаа татвартай харьцуулбал өсөлтийн хувь байна Эндээс л дээр асуулт гарч ирээд байгаа юм. манаай зах зээлийн бага бус хувйин гадаадын архи эзэлдэг Импортоор оруулж ирж байгаа архины хувь хэмжээ ирэх онд багасахгүй гэдэг нь тодорхой болж орж ирж байгаа бүхэл чанартай сайн байдаггүй гэдгийг гарах юм бол манай зах зээл 1990-ээд оны эхэн үеийхтэй адил чанаргүй хямдхан Асланов Антводка гээр дүүрэхийг үгүйсгэхгүй Ер нь манай спирт архины чанар гадаад зах зээлд гологдохгүй гэдэгтэй олон хүн санал нийлдэг Бүр гэдээдэд Экспортолж байсан туршлага ч байдаг Үүн дээрээ үндэслэн архи спиртийн экспортод гаргахыг дэмжих бодлого явуулж болохгүй гэх газаргүй Манайд өөрсдөө үйлдвэрлээд чадаж байгаа юмыг гаднаас авахын оронд
дэлхийн нэрд гарсан цөөн нэрийн шилдэг брендээс бусдыг импортоор оруулж ирэхийг гаалийн татвараар дамжуулан хориглож болно шүү дээ.
Үүнээс өөр арга зам байхгүй гэж үү АПУ, Спирт бал бурам Тэргүүнээс эхлээд хөдөөгийн суманд ажиллаж байгаа жижиг үйлдвэр хүртэл бүх архи үйлдвэрлэгчийг хамруулан татварыг өнөөгийхөөс нэмэгдүүлэх боломж бий
АПУ-гийн Болор Спирт бал бурмын Чингис -ээс эхлээд орон сууцны подвальд байдаг архины жижиг цех хүртэл там жижиг бүх үйлдвэрийн гол түүхий эд бол спирт Тэд бүгд спиртээ хаа нэг газраас худалдаж авдаг Тэгвэл тэр худалдан авач байгаа спирт дээр нь онцгой албан татвар ноогдуулъя Энэ чанаргүй болон хууль бусаар үйлдвэрлэл явуулах арга замыг хаахаас гадна төсвийн орлогын арав байтугай тэр бумаар нэмэгүүлэх нэг эх үүсвэр болно. Ер нь одоо манайд мөрдөж байгаа онцгой албан татварыг борлуултын үнээс нт бодож авдаг аргаа эргэн харахад илүүдэхгүй Борлуулалтын үнээс онцгой албан татвар авна гэдэг нь тухайн архинд орсон ус архины шил шошго тэр ч бүү хэл ажлын хөлс гээд бүх зүйлээс нь давхар давхар онцгой татвар авч байна гэсэн үг Энэ нь яваандаа үйлдвэрлэгчидийн хууль бус арга зам руу түлхэж далд эдийн засаг цэцэглэн
хөгжихөд хүргэж буй гэдгийг ч эрхэм хууль тогтоогчдод сонордуулахад илүүн юун. Архи үйлдвэрлэх онцгой эрхийг авах хүн байна уу
Аль нэг архины үйлдвэрийн лиценз зарах гээд рекламдаад байна гэж бүү бодоорой Гадаад улс орны зарим нэг туршлагыг сонирхуулах гэсэн юм. Архи согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх борлуулах онцгой эрхийг өндөр шалгуураар шүүж тодорхой үйлдвэрлэгчид худалддаг гаднын туршлага байна Өөрөөр хэлбэл төрөөс энэ эрхийг худалдаж авсан тодорхой үйлдвэрлэгчид л архи үйлдвэрлэнэ гэсэн үг.
Архины үйлдвэрлэл борлуулалт нь төрийн мэдлийн онцгой асуудал гэж үзэж онугой татварын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх санал гаргаж байгаа манай Засгийн газүрын хувьд яагаад ийм аргыг хэрэглэж болохгүй гэж Онцгой эрхийг өндөр үнээр худалдаж авсан газруудад тэр засгийн зүгээс холбогдох байгууллагаараа дамжуулан шугам болон дээр нь тоолуур тавина уу эсвэл цагдаа зогсооно уу ямар арга байна түүнийг хэргэлэж хяналтыг ёстой тавьсан шиг тавиад хариуцлагыг тооцсон шиг тооцож болно шүү дээ Эрх авчихаад татвараас зугтах эсвэл чанаргүй бүтээгдэхүүн гаргавал тэр
компани дампуурахаас өөр аргагүй байх тийм хэмжээний хариуцлага тооцох
механизмыг бүрдүүлээд өгчивөл шат дамжлага олонтой хяналт шалгалт цэгцэрч нэг мөр болохоос гадна татвараа ч авсан шиг авах боломжтой.
Шар айраг үндэсний үйлдвэрлэл биш гэж үү Гаднаас шар айраг импортлогчид сүүлийн үед баярласнаа нууж чадахгүй байгаа
бөгөөд зарим нь бүр Гадаадын юмыг хавчиж хяхахаа больж Монгол одоо л нэг ардчилсан улс боллоо хэмээн ярьж байна.
1998 онд УИХ-аас дотоодын үйлдвэрийн шар айргийн нэг литр тутамд 500 төгрөгийн онцгой албан татвар ноогдуулах талаар хуулийн төсөл боловсруулах хэлэлцэж байсан ч
эцэстээ үнэнд гүйцэгдэж энэ шийдвэр баталгаагүй үлдсэн билээ Харин одоо УИХ дотоодын шар айргийн нэг литрт 20 центийн онцгой албан татвар ногдуулах тухай төслийг хэлэлцэх гэж байна Мөн төслөөр бол импортын шар айргийг нэг литрт ногдох онцгой албан татвар 40 цент байх аж. Өнгөцхөн харвал дотоодынход ногдуулж байгаа татвар бага ч юм шиг Гэтэл арай лавшруулан тооцож үзвэл тийм биш юм.
Манай дотоодын үйлдвэрлэгчид шар айраг хийхэд хэрэгтэй бүх зүйлийг гадаадаас авдаг Бүр тодруулбал Туулын уснаас бусдыг нь гэж хэлж болно. Ингэж байж үйлдвэрлэдэг бүтээгэдхүүн нь хямд үнэтэй импортын шар айрагтай өрсөлдөж чадахгүй байгаагийн илэрхийлэл нь зах зээлд эзлэх хувь хэмжээ. Шар айргийн зах зээлийн гуравны нэгийг эзэлж буй үндэсний үйлдвэлэгчид үйлдвэрийнхээ хүчин чадлыг дөнгөж 35 хувийг ашигладаг гэсэн барим байна Онцгой татваргүй байхад ийм байгаа юм чинь нэг литр тутамд 20 цент буюу монгол мөнгөөр 240 гаруй төгрөгийн татвар төлөөд ирэхээр юу болох бол. Уг нь 2003-2004 онд шар айраг үйлдвэрлэлийн салбарт хөрөнгө оруулалт болон техналогийн шинэчлэл хийж тэр хэрээр импортын орлох бүтээгдэхүүний хэмжээ нь өсч байгаа Харин одоо 16
Тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулөлт хийж байж боссон АПУ удахгүй ашиглалтанд орох САПУ -ийн шар айргийн үйлдвэр гээд дотоодын шар айраг үйлдвэрлэгчид хаалгаа барих нь Гадаадын улс орнууд импортын шар айргийн энг литр тутмаас нэг доллорын татвар нэхдэг учир манай үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ гадаад зах зээлд гаргах боломжгүй байдаг аж. Харин манайд бүр эсрэг импортын шар айраг их хэмжээгээр орж
ирэх боломж нээгдэж байна.
Чингис шар айраг ХХК-ийн захирал Очирхуяг саяхан болсон хэвлэлийн бага хурал дээр Шар айраг бол хүнсний бүтээгдэхүүн Хүнсний бүтээгдэхүүн нь тухайн улс орны стратегийн бүтээгдэхүүн байдаг Стратегийн бүтээгдэхүүнийхээ 70 шахам хувийг гадаад улсад даатгачихсан манайх шиг орон Монголоос өөр байдаггүй гэдгийг хэлж байсан билээ.
Тээвэрлэлт хадгалалтын горим алдагдах магадлал өндөртэй эрүүл ахуйн хувьд эрсдэл ихтэй импортын бүтээгдэхүүний хэрэглээг өсгөх нь эцсийн дүндээ хэрэглэгчийн эрүүл мэнд эрх ашгийг зөрчих аюултай учраас тэрээр ийн онцолж байсан.
Манай шар айргийн зах зээлийн 70 шахам хувийг импортын пиво тэр дундаа Солонгосын Cass * Hite эзэлдэг Манайхан Солонгост очиж ажиллаад тэндээс Монгол руу мөнгө явуулаад байгаа талаар их ярьдаг Гэтэл тэнд ажиллаж байгаа 20 мянган монголын олсон мөнгө буцаад Cass* Hite -ын төлбөр болоод л гарч байна шүү дээ. Монголд ирсэн Солонгосууд лаазтай Cass-ыг уудаггүй нь стратегийн бүтээгдэхүүн шар айргийн талаар улс оронд өөрийн гэсэн бодлого байх ёстой гэдгийг харуулаад буй нэг жишээ.
Манай шар айргийн зах зээл дээр импортлогчдод ашигтай шийдэр гарч магадгүй байгаа нь урд хөршийн сайн муу шар айргийн үйлдвэрийн эздийг баврлуулж байна Одоо л гэхэд Хятадын Шүехуа гэдэг шар айргийг оруулж ирэхээр төлөөлөгчийн газрыг нь Монголд нээчихээд далд рекламыг явуулаад эхэлчихэж. Үндэсний үйлдвэрлэл гэдгийг зөвхөн ноолуур зэсээр хязгаарладаг сэтгэлгээгээ өөрчилж шар айргийг хүнсний бүтээгдэхүүн гэдэг талас нь авч үзэж зөв зохистой хэрэглээг нь сурталчилж үндэсний үйлдвэрлэлийнх нь хувьдл дэмжих нь Татвар нэмсээр архидалтыг 30 гаруй хувь бууруулна гэдгээс арай илүү үр дүнтэй байх болов уу.
Эцэст нь хэлэхэд Зах зээл өөрийн хуультай Түүнийг үл үзэгдэгч гар зохицуулж байдаг гэж А.Смит сургасан байдаг Гэтэл зах зээл өндөр хөгжсөн орнуудын туршлгаас харахад архи спиртийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нь бүтээгдэхүүнийхээ өөрийн оролцоогоос хамаарч үл үзэгдэгч гарын онолоор тэр бүр зохицүүлэгдэхгүй байх явдал байдаг аж, Өөрөөр хэлбэл төрийн зохицуулалтын зайлшгүй шаардах төр нь өөрийн орныхоо онцлогт тохируулж холбогдох хууль тогтоомж хяналтын хатуу механизмаар хэрэгжүүлдэг байна. Архи согтууруулах ундааны онцгой албан татварыг нэмэгдүүлэх талаархи санал ч төр засгийн зүгээс бодлого зохицуулалтын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж буй нэг хэлбэр гэж хэлж болно. Харин ингэхдээ төсвийн цоорхойг нөхөх гал унтраах төдий арга хэмжээг сонголоо гэж шүүмжилж буй хүмүүстэй санал нэгдэхээс өөр арга алга. Манай улсын төсөв гэдэг байнга хүрэлцэж ядаж хойд хормойгоо авч урдахаа нөхдөг
сонгуулийн үеэр ийм төвөгтэйгээ таг мартачихаад баахан юм амалчидаг нь ч гэм биш зан Тэгээд засгийн эрхэнд гарсан хүмүүс сонгуулийн маргаашаас л Төсвийн орлого яаж нэмэх вэ гээд толгойгоо гашилгаж эхэлдэг. Харин их эвсэлийн засгийн газар энэ тэлээр их олон зүйл бодож толгойгоо гашилгасангүй Татвар төлдөг хэдийгээ л дарамталдаг бодлогыг өөрчлөх талаар шинэ санаа оноо гаргасангүй.

/Зууны мэдээ2004-11-22/

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button