Лу.Болдыг шалгах ажлын хэсэг томилогдож, лицензийн төлөөх үймээн дэгдэв

сайдын зөвлөлийн хуралдаан болж мэдэх тухай өмнө мэдээлсэн. Уржигдар ирц бүрдээгүй шалтгаанаар хурал хойшлогдсон ч өчигдөр өнөөх асуудлаа нухацтай хэлэлцжээ. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргад хандсан таван хүний өргөдлийн мөрөөр одоо Лу.Болдыг Захиргааны хэргийн шүүхэд өгчихөөд байгаа юм байна. Өргөдөл нь нэг хүн олон лиценз эзэмшихийг хянах, бусдад эзэмшүүлэх бол заавал цагдаагийн болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагаар тодорхойлолт гаргуулах зэрэг АМГТХЭГ-ын даргын хэрэгжүүлсэн бодлогыг буруушаасан агуулгатай байж. Магадгүй өргөдөл бичигчид өөрсдийнхөө эрх ашгийг хамгаалан гомдоллосноо нуусан АМГТХЭГ-ын орон тоо олширсон, олон даргатай болсон гэхчилэн хөндий шалтгаанууд бас дурдагдсан гэнэ. Тэдгээрийг нэгтгэн шалгах ажлын хэсэг томилох мэтхэн шийдвэрийг өчигдрийн хурлаар гаргасныг баттай эх сурвалж мэдээлсэн юм. Тэрчлэн Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газар, Газрын тосны хэрэг эрхлэх газар гэж хуучин бүтцээр нь болгож энэ байгууллагыг салгаж мэдэх талаар хэлэлцсэн бололтой.
Өдөр тутмын нэг хэвлэлийн өчигдрийн дугаарт Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэсэн шийдвэрүүд гарчээ. Лиценз олгосон өдрөөр тасалбар болгосон хугацаанд ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын барагдуулах ёстой ээлжит жилийн төлбөрөө бүрэн төлөөгүй Б.Базардорж, Деронгмонголиа ХХК, Э.Ганзориг, С.Чулуунхуяг гээд 24 иргэн, аж ахуйн нэгжийн лицензийг цуцлах үндэслэл бүрдсэнийг мэдээлжээ. Уг нь лиценз эзэмших шалгуур нь цуцлагдаж мэдэх үндэслэлтэй иргэн, аж ахуйн нэгжийн тухай мэдээллийг мөн энэ байдлаар өнгөрсөн долоо, наймдугаар сард нийтэд, тэр дундаа лиценз эзэмшигчдэд зориулж зарласан юм байна. Өөрөөр хэлбэл лицензийг цуцлах тухай мэдэгдэл сарын өмнө гардаг. Сар хүлээх хугацаанд алданги тооцох учиртай. Мэдэгдлийн дагуу лицензийн ээлжит жилийн төлбөр, хүлээгдсэн хугацааны алдангийг барагдуулаагүй учир хуульд зааснаар холбогдох иргэн, аж ахуйн нэгжийн эзэмшиж байсан хайгуулын, ашиглалтын лицензийг албан ёсоор цуцалсан нь бас дэлгэгджээ. Өчигдөр цуцлагдсан лицензэд Хан-Уул дүүргийн Цац эрдэнийн булаг ХХК-ийн Морин даваа нэртэй талбай, Баянхонгор аймгийн Бөмбөгөр сумын Анир-Эрдэнэс ХХК-ийн Чавганцын булаг, Хэнтий аймгийн Батширээт сумын Рич-Уурхай ХХК-ийн Далын гол гээд 66 байгууллага, иргэн багтсан байна.
Үүнээс болж өчигдөр өглөө бас АМГТХЭГ-ын гадаа ч бөөн үймээн, шуугиан болж амжив. Бүр цагдаа нар ирж байгууллага руу нэвтрэх хүн бүрийг шалгаж, хянаж байна. Дотор нэгдүгээр давхарт бужигналдсан булиа залууст шаардлага тавьсны төлөө өөдөөс нь өрвөлзөж дахиад ч үймэлдэх шинжтэй. АМГТХЭГ-ынхнаас Ер нь лицензийн төлөө ойрдоо үе үе л ийм үймээн самуун дэгдэх шинжтэй байгаа шүү гэж аминчхан тайлбарласан юм. Ашигт малтмалын хуулийг шинэчлэх төсөлд тусгагдаад байгаагаар дуудлага худалдаа, тендерийн зохицуулалтаар лиценз эзэмшигчийг шалгаруулах систем бий болгох хэрэгтэй болжээ. Өнөөдөр хайгуулын лицензийг гурван жилээр олгоод тус бүр хоёр жилээр хоёр удаа сунгадаг. Ашиглах эрх нь 60 жилээр олгогдож, дахин 40 жилээр сунгах боломжтой. Мэдээж хайгуул нь ашигтай тохиолдолд тухайн үед эзэмшигч давуу талаа ашиглаж лиценз эзэмших эрхээ улируулаад авчихдаг. Гэтэл эзэмшсэн жилийн ээлжит төлбөр, алданги төлөөгүй тохиолдлоор лиценз цуцлагдвал дараагийн эзэмшигчийг хэрхэн сонгодог гээч. Тухайн хайгуул, олборлолтын газрыг сонирхсон этгээд бүрдүүлсэн материалаа хамгийн түрүүнд өгсөн л бол гүйцээ. Энэ замаар лиценз эзэмшигчийн эрхийн төлөөх ченжүүд хамгийн түрүүнд материалаа бүрдүүлж өгөхөөр тэмцэж, өөрсдөө сандчин, албан байгууллагыг үймүүлж орхижээ. Ингэж үймэлдээд бүр цөөнгүй удаа хаалга үүдийг нь хэмхэлчихсэн юм байх. Гол нь өнөөдөр шилжүүлэх замаар нэг хүн олон лиценз эзэмших боломжтой. Үндэсний хэмжээний хамгийн том түшиц гэж үнэлэгдэх хүнд үйлдвэрийнхээ ордын эзэмших эрхийг хэдхэн хоногийн өмнө гардаад Дархан-Уулчууд хөл газар хүрэхгүй баярласныг мэдээллийн хэрэгслүүд дамжуулсан. Чухамдаа монголчууд гэхээсээ Дарханы Төмөртийн ордын лицензийг гартаа оруулчихсан байсан Хар Мөрөн компани мэтийн хятадууд ашигт малтмалын далд эзэд болсон нь нууц биш. Тэдний гар хөл болж хайгуул, олборлолт хийх мөнгөтэй нэгэнд шилжүүлэн худалдаж амьдардаг ченжүүд өчигдөр улайран дайрсан хэрэг. Ганц ганцаараа ч биш, нэг эрхтэн дархтаны далд эзэмших олон лицензийн төлөө тав, арвуулаа ирж, амь хайргүй зүтгэж байгаа нь тэр.
Цуцалсан лицензийг зарласан хэвлэл хүмүүсийн гарт очихоос өмнө, бүр шөнө дундаас эхэлж ченжүүд АМГТХЭГ-ын үүдэнд дугаарласан гэнэ. Сонинд хэвлэгдэх мэдээллийг тус байгууллагын хэн нэгэн, магадгүй хэсэг бүлэг хүн дотроосоо худалддаг байж мэдэх. Ингэж үймээн шуугианыг дотроосоо зохион байгуулж, лиценз эзэмшигч далд эзэн нь тэдний дунд байдаг гэгддэг яриа үнэн бололтой. хэдийгээр ингэж үймж, шуугиж буй ч үүнийг цэгцэлсэн лиценз эзэмших шинэ явцыг аргачилсан АМГТХЭГ-ын даргын өөрчлөлтийг сайшаасан хүн олон байгаа гэнэ. Монгол улсын баялгийг өнөөдөр цөөхөн хүн эзэмших бус тэр нь ард түмний өмч байх ёстойг ам амандаа хий хоосон ярьж өнөөдрийг хүргэсэн. Энэ яриа бодит болж эхлэх шийдвэрийг дэмжиж, талархсан нийтийн бодол сэтгэлзүйг өчигдрийн сайдын зөвлөлийн хуралд ороцлогчид, шийдвэр гаргагчид мэдэрчихээд төлөвлөсөн шийдвэрээ батлахаас жийрхсэн бололтой. Хэсэг бүлэг хүн хөрөнгө төвлөрүүлэхэд аль нэг байгууллага үйлчилж, бүтэц зохион байгуулалтыг нь хүссэн цагтаа өөрчилж боломгүй. Ашигт малтмалын салбарт шинэчлэл хийх хүн өнөөдөр ард түмэнд хэрэгтэй байгаа болохоор ард түмэн гэх тодорхойлолтод багтах олноос эмээж, нөхцөл байдлыг харзнасан шийдвэр бүхий хурал өчигдөр Үйлдвэрлэл худалдааны яаманд болжээ.

Б.ХАЖИДМАА
(өдрийн сонин 2005-11-02 263)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Лу.Болдыг шалгах ажлын хэсэг томилогдож, лицензийн төлөөх үймээн дэгдэв

сайдын зөвлөлийн хуралдаан болж мэдэх тухай өмнө мэдээлсэн. Уржигдар ирц бүрдээгүй шалтгаанаар хурал хойшлогдсон ч өчигдөр өнөөх асуудлаа нухацтай хэлэлцжээ. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргад хандсан таван хүний өргөдлийн мөрөөр одоо Лу.Болдыг Захиргааны хэргийн шүүхэд өгчихөөд байгаа юм байна. Өргөдөл нь нэг хүн олон лиценз эзэмшихийг хянах, бусдад эзэмшүүлэх бол заавал цагдаагийн болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагаар тодорхойлолт гаргуулах зэрэг АМГТХЭГ-ын даргын хэрэгжүүлсэн бодлогыг буруушаасан агуулгатай байж. Магадгүй өргөдөл бичигчид өөрсдийнхөө эрх ашгийг хамгаалан гомдоллосноо нуусан АМГТХЭГ-ын орон тоо олширсон, олон даргатай болсон гэхчилэн хөндий шалтгаанууд бас дурдагдсан гэнэ. Тэдгээрийг нэгтгэн шалгах ажлын хэсэг томилох мэтхэн шийдвэрийг өчигдрийн хурлаар гаргасныг баттай эх сурвалж мэдээлсэн юм. Тэрчлэн Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газар, Газрын тосны хэрэг эрхлэх газар гэж хуучин бүтцээр нь болгож энэ байгууллагыг салгаж мэдэх талаар хэлэлцсэн бололтой.
Өдөр тутмын нэг хэвлэлийн өчигдрийн дугаарт Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэсэн шийдвэрүүд гарчээ. Лиценз олгосон өдрөөр тасалбар болгосон хугацаанд ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын барагдуулах ёстой ээлжит жилийн төлбөрөө бүрэн төлөөгүй Б.Базардорж, Деронгмонголиа ХХК, Э.Ганзориг, С.Чулуунхуяг гээд 24 иргэн, аж ахуйн нэгжийн лицензийг цуцлах үндэслэл бүрдсэнийг мэдээлжээ. Уг нь лиценз эзэмших шалгуур нь цуцлагдаж мэдэх үндэслэлтэй иргэн, аж ахуйн нэгжийн тухай мэдээллийг мөн энэ байдлаар өнгөрсөн долоо, наймдугаар сард нийтэд, тэр дундаа лиценз эзэмшигчдэд зориулж зарласан юм байна. Өөрөөр хэлбэл лицензийг цуцлах тухай мэдэгдэл сарын өмнө гардаг. Сар хүлээх хугацаанд алданги тооцох учиртай. Мэдэгдлийн дагуу лицензийн ээлжит жилийн төлбөр, хүлээгдсэн хугацааны алдангийг барагдуулаагүй учир хуульд зааснаар холбогдох иргэн, аж ахуйн нэгжийн эзэмшиж байсан хайгуулын, ашиглалтын лицензийг албан ёсоор цуцалсан нь бас дэлгэгджээ. Өчигдөр цуцлагдсан лицензэд Хан-Уул дүүргийн Цац эрдэнийн булаг ХХК-ийн Морин даваа нэртэй талбай, Баянхонгор аймгийн Бөмбөгөр сумын Анир-Эрдэнэс ХХК-ийн Чавганцын булаг, Хэнтий аймгийн Батширээт сумын Рич-Уурхай ХХК-ийн Далын гол гээд 66 байгууллага, иргэн багтсан байна.
Үүнээс болж өчигдөр өглөө бас АМГТХЭГ-ын гадаа ч бөөн үймээн, шуугиан болж амжив. Бүр цагдаа нар ирж байгууллага руу нэвтрэх хүн бүрийг шалгаж, хянаж байна. Дотор нэгдүгээр давхарт бужигналдсан булиа залууст шаардлага тавьсны төлөө өөдөөс нь өрвөлзөж дахиад ч үймэлдэх шинжтэй. АМГТХЭГ-ынхнаас Ер нь лицензийн төлөө ойрдоо үе үе л ийм үймээн самуун дэгдэх шинжтэй байгаа шүү гэж аминчхан тайлбарласан юм. Ашигт малтмалын хуулийг шинэчлэх төсөлд тусгагдаад байгаагаар дуудлага худалдаа, тендерийн зохицуулалтаар лиценз эзэмшигчийг шалгаруулах систем бий болгох хэрэгтэй болжээ. Өнөөдөр хайгуулын лицензийг гурван жилээр олгоод тус бүр хоёр жилээр хоёр удаа сунгадаг. Ашиглах эрх нь 60 жилээр олгогдож, дахин 40 жилээр сунгах боломжтой. Мэдээж хайгуул нь ашигтай тохиолдолд тухайн үед эзэмшигч давуу талаа ашиглаж лиценз эзэмших эрхээ улируулаад авчихдаг. Гэтэл эзэмшсэн жилийн ээлжит төлбөр, алданги төлөөгүй тохиолдлоор лиценз цуцлагдвал дараагийн эзэмшигчийг хэрхэн сонгодог гээч. Тухайн хайгуул, олборлолтын газрыг сонирхсон этгээд бүрдүүлсэн материалаа хамгийн түрүүнд өгсөн л бол гүйцээ. Энэ замаар лиценз эзэмшигчийн эрхийн төлөөх ченжүүд хамгийн түрүүнд материалаа бүрдүүлж өгөхөөр тэмцэж, өөрсдөө сандчин, албан байгууллагыг үймүүлж орхижээ. Ингэж үймэлдээд бүр цөөнгүй удаа хаалга үүдийг нь хэмхэлчихсэн юм байх. Гол нь өнөөдөр шилжүүлэх замаар нэг хүн олон лиценз эзэмших боломжтой. Үндэсний хэмжээний хамгийн том түшиц гэж үнэлэгдэх хүнд үйлдвэрийнхээ ордын эзэмших эрхийг хэдхэн хоногийн өмнө гардаад Дархан-Уулчууд хөл газар хүрэхгүй баярласныг мэдээллийн хэрэгслүүд дамжуулсан. Чухамдаа монголчууд гэхээсээ Дарханы Төмөртийн ордын лицензийг гартаа оруулчихсан байсан Хар Мөрөн компани мэтийн хятадууд ашигт малтмалын далд эзэд болсон нь нууц биш. Тэдний гар хөл болж хайгуул, олборлолт хийх мөнгөтэй нэгэнд шилжүүлэн худалдаж амьдардаг ченжүүд өчигдөр улайран дайрсан хэрэг. Ганц ганцаараа ч биш, нэг эрхтэн дархтаны далд эзэмших олон лицензийн төлөө тав, арвуулаа ирж, амь хайргүй зүтгэж байгаа нь тэр.
Цуцалсан лицензийг зарласан хэвлэл хүмүүсийн гарт очихоос өмнө, бүр шөнө дундаас эхэлж ченжүүд АМГТХЭГ-ын үүдэнд дугаарласан гэнэ. Сонинд хэвлэгдэх мэдээллийг тус байгууллагын хэн нэгэн, магадгүй хэсэг бүлэг хүн дотроосоо худалддаг байж мэдэх. Ингэж үймээн шуугианыг дотроосоо зохион байгуулж, лиценз эзэмшигч далд эзэн нь тэдний дунд байдаг гэгддэг яриа үнэн бололтой. хэдийгээр ингэж үймж, шуугиж буй ч үүнийг цэгцэлсэн лиценз эзэмших шинэ явцыг аргачилсан АМГТХЭГ-ын даргын өөрчлөлтийг сайшаасан хүн олон байгаа гэнэ. Монгол улсын баялгийг өнөөдөр цөөхөн хүн эзэмших бус тэр нь ард түмний өмч байх ёстойг ам амандаа хий хоосон ярьж өнөөдрийг хүргэсэн. Энэ яриа бодит болж эхлэх шийдвэрийг дэмжиж, талархсан нийтийн бодол сэтгэлзүйг өчигдрийн сайдын зөвлөлийн хуралд ороцлогчид, шийдвэр гаргагчид мэдэрчихээд төлөвлөсөн шийдвэрээ батлахаас жийрхсэн бололтой. Хэсэг бүлэг хүн хөрөнгө төвлөрүүлэхэд аль нэг байгууллага үйлчилж, бүтэц зохион байгуулалтыг нь хүссэн цагтаа өөрчилж боломгүй. Ашигт малтмалын салбарт шинэчлэл хийх хүн өнөөдөр ард түмэнд хэрэгтэй байгаа болохоор ард түмэн гэх тодорхойлолтод багтах олноос эмээж, нөхцөл байдлыг харзнасан шийдвэр бүхий хурал өчигдөр Үйлдвэрлэл худалдааны яаманд болжээ.

Б.ХАЖИДМАА
(өдрийн сонин 2005-11-02 263)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Лу.Болдыг шалгах ажлын хэсэг томилогдож, лицензийн төлөөх үймээн дэгдэв

сайдын зөвлөлийн хуралдаан болж мэдэх тухай өмнө мэдээлсэн. Уржигдар ирц бүрдээгүй шалтгаанаар хурал хойшлогдсон ч өчигдөр өнөөх асуудлаа нухацтай хэлэлцжээ. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргад хандсан таван хүний өргөдлийн мөрөөр одоо Лу.Болдыг Захиргааны хэргийн шүүхэд өгчихөөд байгаа юм байна. Өргөдөл нь нэг хүн олон лиценз эзэмшихийг хянах, бусдад эзэмшүүлэх бол заавал цагдаагийн болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагаар тодорхойлолт гаргуулах зэрэг АМГТХЭГ-ын даргын хэрэгжүүлсэн бодлогыг буруушаасан агуулгатай байж. Магадгүй өргөдөл бичигчид өөрсдийнхөө эрх ашгийг хамгаалан гомдоллосноо нуусан АМГТХЭГ-ын орон тоо олширсон, олон даргатай болсон гэхчилэн хөндий шалтгаанууд бас дурдагдсан гэнэ. Тэдгээрийг нэгтгэн шалгах ажлын хэсэг томилох мэтхэн шийдвэрийг өчигдрийн хурлаар гаргасныг баттай эх сурвалж мэдээлсэн юм. Тэрчлэн Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газар, Газрын тосны хэрэг эрхлэх газар гэж хуучин бүтцээр нь болгож энэ байгууллагыг салгаж мэдэх талаар хэлэлцсэн бололтой.
Өдөр тутмын нэг хэвлэлийн өчигдрийн дугаарт Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэсэн шийдвэрүүд гарчээ. Лиценз олгосон өдрөөр тасалбар болгосон хугацаанд ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын барагдуулах ёстой ээлжит жилийн төлбөрөө бүрэн төлөөгүй Б.Базардорж, Деронгмонголиа ХХК, Э.Ганзориг, С.Чулуунхуяг гээд 24 иргэн, аж ахуйн нэгжийн лицензийг цуцлах үндэслэл бүрдсэнийг мэдээлжээ. Уг нь лиценз эзэмших шалгуур нь цуцлагдаж мэдэх үндэслэлтэй иргэн, аж ахуйн нэгжийн тухай мэдээллийг мөн энэ байдлаар өнгөрсөн долоо, наймдугаар сард нийтэд, тэр дундаа лиценз эзэмшигчдэд зориулж зарласан юм байна. Өөрөөр хэлбэл лицензийг цуцлах тухай мэдэгдэл сарын өмнө гардаг. Сар хүлээх хугацаанд алданги тооцох учиртай. Мэдэгдлийн дагуу лицензийн ээлжит жилийн төлбөр, хүлээгдсэн хугацааны алдангийг барагдуулаагүй учир хуульд зааснаар холбогдох иргэн, аж ахуйн нэгжийн эзэмшиж байсан хайгуулын, ашиглалтын лицензийг албан ёсоор цуцалсан нь бас дэлгэгджээ. Өчигдөр цуцлагдсан лицензэд Хан-Уул дүүргийн Цац эрдэнийн булаг ХХК-ийн Морин даваа нэртэй талбай, Баянхонгор аймгийн Бөмбөгөр сумын Анир-Эрдэнэс ХХК-ийн Чавганцын булаг, Хэнтий аймгийн Батширээт сумын Рич-Уурхай ХХК-ийн Далын гол гээд 66 байгууллага, иргэн багтсан байна.
Үүнээс болж өчигдөр өглөө бас АМГТХЭГ-ын гадаа ч бөөн үймээн, шуугиан болж амжив. Бүр цагдаа нар ирж байгууллага руу нэвтрэх хүн бүрийг шалгаж, хянаж байна. Дотор нэгдүгээр давхарт бужигналдсан булиа залууст шаардлага тавьсны төлөө өөдөөс нь өрвөлзөж дахиад ч үймэлдэх шинжтэй. АМГТХЭГ-ынхнаас Ер нь лицензийн төлөө ойрдоо үе үе л ийм үймээн самуун дэгдэх шинжтэй байгаа шүү гэж аминчхан тайлбарласан юм. Ашигт малтмалын хуулийг шинэчлэх төсөлд тусгагдаад байгаагаар дуудлага худалдаа, тендерийн зохицуулалтаар лиценз эзэмшигчийг шалгаруулах систем бий болгох хэрэгтэй болжээ. Өнөөдөр хайгуулын лицензийг гурван жилээр олгоод тус бүр хоёр жилээр хоёр удаа сунгадаг. Ашиглах эрх нь 60 жилээр олгогдож, дахин 40 жилээр сунгах боломжтой. Мэдээж хайгуул нь ашигтай тохиолдолд тухайн үед эзэмшигч давуу талаа ашиглаж лиценз эзэмших эрхээ улируулаад авчихдаг. Гэтэл эзэмшсэн жилийн ээлжит төлбөр, алданги төлөөгүй тохиолдлоор лиценз цуцлагдвал дараагийн эзэмшигчийг хэрхэн сонгодог гээч. Тухайн хайгуул, олборлолтын газрыг сонирхсон этгээд бүрдүүлсэн материалаа хамгийн түрүүнд өгсөн л бол гүйцээ. Энэ замаар лиценз эзэмшигчийн эрхийн төлөөх ченжүүд хамгийн түрүүнд материалаа бүрдүүлж өгөхөөр тэмцэж, өөрсдөө сандчин, албан байгууллагыг үймүүлж орхижээ. Ингэж үймэлдээд бүр цөөнгүй удаа хаалга үүдийг нь хэмхэлчихсэн юм байх. Гол нь өнөөдөр шилжүүлэх замаар нэг хүн олон лиценз эзэмших боломжтой. Үндэсний хэмжээний хамгийн том түшиц гэж үнэлэгдэх хүнд үйлдвэрийнхээ ордын эзэмших эрхийг хэдхэн хоногийн өмнө гардаад Дархан-Уулчууд хөл газар хүрэхгүй баярласныг мэдээллийн хэрэгслүүд дамжуулсан. Чухамдаа монголчууд гэхээсээ Дарханы Төмөртийн ордын лицензийг гартаа оруулчихсан байсан Хар Мөрөн компани мэтийн хятадууд ашигт малтмалын далд эзэд болсон нь нууц биш. Тэдний гар хөл болж хайгуул, олборлолт хийх мөнгөтэй нэгэнд шилжүүлэн худалдаж амьдардаг ченжүүд өчигдөр улайран дайрсан хэрэг. Ганц ганцаараа ч биш, нэг эрхтэн дархтаны далд эзэмших олон лицензийн төлөө тав, арвуулаа ирж, амь хайргүй зүтгэж байгаа нь тэр.
Цуцалсан лицензийг зарласан хэвлэл хүмүүсийн гарт очихоос өмнө, бүр шөнө дундаас эхэлж ченжүүд АМГТХЭГ-ын үүдэнд дугаарласан гэнэ. Сонинд хэвлэгдэх мэдээллийг тус байгууллагын хэн нэгэн, магадгүй хэсэг бүлэг хүн дотроосоо худалддаг байж мэдэх. Ингэж үймээн шуугианыг дотроосоо зохион байгуулж, лиценз эзэмшигч далд эзэн нь тэдний дунд байдаг гэгддэг яриа үнэн бололтой. хэдийгээр ингэж үймж, шуугиж буй ч үүнийг цэгцэлсэн лиценз эзэмших шинэ явцыг аргачилсан АМГТХЭГ-ын даргын өөрчлөлтийг сайшаасан хүн олон байгаа гэнэ. Монгол улсын баялгийг өнөөдөр цөөхөн хүн эзэмших бус тэр нь ард түмний өмч байх ёстойг ам амандаа хий хоосон ярьж өнөөдрийг хүргэсэн. Энэ яриа бодит болж эхлэх шийдвэрийг дэмжиж, талархсан нийтийн бодол сэтгэлзүйг өчигдрийн сайдын зөвлөлийн хуралд ороцлогчид, шийдвэр гаргагчид мэдэрчихээд төлөвлөсөн шийдвэрээ батлахаас жийрхсэн бололтой. Хэсэг бүлэг хүн хөрөнгө төвлөрүүлэхэд аль нэг байгууллага үйлчилж, бүтэц зохион байгуулалтыг нь хүссэн цагтаа өөрчилж боломгүй. Ашигт малтмалын салбарт шинэчлэл хийх хүн өнөөдөр ард түмэнд хэрэгтэй байгаа болохоор ард түмэн гэх тодорхойлолтод багтах олноос эмээж, нөхцөл байдлыг харзнасан шийдвэр бүхий хурал өчигдөр Үйлдвэрлэл худалдааны яаманд болжээ.

Б.ХАЖИДМАА
(өдрийн сонин 2005-11-02 263)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Лу.Болдыг шалгах ажлын хэсэг томилогдож, лицензийн төлөөх үймээн дэгдэв

сайдын зөвлөлийн хуралдаан болж мэдэх тухай өмнө мэдээлсэн. Уржигдар ирц бүрдээгүй шалтгаанаар хурал хойшлогдсон ч өчигдөр өнөөх асуудлаа нухацтай хэлэлцжээ. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны даргад хандсан таван хүний өргөдлийн мөрөөр одоо Лу.Болдыг Захиргааны хэргийн шүүхэд өгчихөөд байгаа юм байна. Өргөдөл нь нэг хүн олон лиценз эзэмшихийг хянах, бусдад эзэмшүүлэх бол заавал цагдаагийн болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагаар тодорхойлолт гаргуулах зэрэг АМГТХЭГ-ын даргын хэрэгжүүлсэн бодлогыг буруушаасан агуулгатай байж. Магадгүй өргөдөл бичигчид өөрсдийнхөө эрх ашгийг хамгаалан гомдоллосноо нуусан АМГТХЭГ-ын орон тоо олширсон, олон даргатай болсон гэхчилэн хөндий шалтгаанууд бас дурдагдсан гэнэ. Тэдгээрийг нэгтгэн шалгах ажлын хэсэг томилох мэтхэн шийдвэрийг өчигдрийн хурлаар гаргасныг баттай эх сурвалж мэдээлсэн юм. Тэрчлэн Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газар, Газрын тосны хэрэг эрхлэх газар гэж хуучин бүтцээр нь болгож энэ байгууллагыг салгаж мэдэх талаар хэлэлцсэн бололтой.
Өдөр тутмын нэг хэвлэлийн өчигдрийн дугаарт Ашигт малтмалын тухай хуулийг үндэслэсэн шийдвэрүүд гарчээ. Лиценз олгосон өдрөөр тасалбар болгосон хугацаанд ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын барагдуулах ёстой ээлжит жилийн төлбөрөө бүрэн төлөөгүй Б.Базардорж, Деронгмонголиа ХХК, Э.Ганзориг, С.Чулуунхуяг гээд 24 иргэн, аж ахуйн нэгжийн лицензийг цуцлах үндэслэл бүрдсэнийг мэдээлжээ. Уг нь лиценз эзэмших шалгуур нь цуцлагдаж мэдэх үндэслэлтэй иргэн, аж ахуйн нэгжийн тухай мэдээллийг мөн энэ байдлаар өнгөрсөн долоо, наймдугаар сард нийтэд, тэр дундаа лиценз эзэмшигчдэд зориулж зарласан юм байна. Өөрөөр хэлбэл лицензийг цуцлах тухай мэдэгдэл сарын өмнө гардаг. Сар хүлээх хугацаанд алданги тооцох учиртай. Мэдэгдлийн дагуу лицензийн ээлжит жилийн төлбөр, хүлээгдсэн хугацааны алдангийг барагдуулаагүй учир хуульд зааснаар холбогдох иргэн, аж ахуйн нэгжийн эзэмшиж байсан хайгуулын, ашиглалтын лицензийг албан ёсоор цуцалсан нь бас дэлгэгджээ. Өчигдөр цуцлагдсан лицензэд Хан-Уул дүүргийн Цац эрдэнийн булаг ХХК-ийн Морин даваа нэртэй талбай, Баянхонгор аймгийн Бөмбөгөр сумын Анир-Эрдэнэс ХХК-ийн Чавганцын булаг, Хэнтий аймгийн Батширээт сумын Рич-Уурхай ХХК-ийн Далын гол гээд 66 байгууллага, иргэн багтсан байна.
Үүнээс болж өчигдөр өглөө бас АМГТХЭГ-ын гадаа ч бөөн үймээн, шуугиан болж амжив. Бүр цагдаа нар ирж байгууллага руу нэвтрэх хүн бүрийг шалгаж, хянаж байна. Дотор нэгдүгээр давхарт бужигналдсан булиа залууст шаардлага тавьсны төлөө өөдөөс нь өрвөлзөж дахиад ч үймэлдэх шинжтэй. АМГТХЭГ-ынхнаас Ер нь лицензийн төлөө ойрдоо үе үе л ийм үймээн самуун дэгдэх шинжтэй байгаа шүү гэж аминчхан тайлбарласан юм. Ашигт малтмалын хуулийг шинэчлэх төсөлд тусгагдаад байгаагаар дуудлага худалдаа, тендерийн зохицуулалтаар лиценз эзэмшигчийг шалгаруулах систем бий болгох хэрэгтэй болжээ. Өнөөдөр хайгуулын лицензийг гурван жилээр олгоод тус бүр хоёр жилээр хоёр удаа сунгадаг. Ашиглах эрх нь 60 жилээр олгогдож, дахин 40 жилээр сунгах боломжтой. Мэдээж хайгуул нь ашигтай тохиолдолд тухайн үед эзэмшигч давуу талаа ашиглаж лиценз эзэмших эрхээ улируулаад авчихдаг. Гэтэл эзэмшсэн жилийн ээлжит төлбөр, алданги төлөөгүй тохиолдлоор лиценз цуцлагдвал дараагийн эзэмшигчийг хэрхэн сонгодог гээч. Тухайн хайгуул, олборлолтын газрыг сонирхсон этгээд бүрдүүлсэн материалаа хамгийн түрүүнд өгсөн л бол гүйцээ. Энэ замаар лиценз эзэмшигчийн эрхийн төлөөх ченжүүд хамгийн түрүүнд материалаа бүрдүүлж өгөхөөр тэмцэж, өөрсдөө сандчин, албан байгууллагыг үймүүлж орхижээ. Ингэж үймэлдээд бүр цөөнгүй удаа хаалга үүдийг нь хэмхэлчихсэн юм байх. Гол нь өнөөдөр шилжүүлэх замаар нэг хүн олон лиценз эзэмших боломжтой. Үндэсний хэмжээний хамгийн том түшиц гэж үнэлэгдэх хүнд үйлдвэрийнхээ ордын эзэмших эрхийг хэдхэн хоногийн өмнө гардаад Дархан-Уулчууд хөл газар хүрэхгүй баярласныг мэдээллийн хэрэгслүүд дамжуулсан. Чухамдаа монголчууд гэхээсээ Дарханы Төмөртийн ордын лицензийг гартаа оруулчихсан байсан Хар Мөрөн компани мэтийн хятадууд ашигт малтмалын далд эзэд болсон нь нууц биш. Тэдний гар хөл болж хайгуул, олборлолт хийх мөнгөтэй нэгэнд шилжүүлэн худалдаж амьдардаг ченжүүд өчигдөр улайран дайрсан хэрэг. Ганц ганцаараа ч биш, нэг эрхтэн дархтаны далд эзэмших олон лицензийн төлөө тав, арвуулаа ирж, амь хайргүй зүтгэж байгаа нь тэр.
Цуцалсан лицензийг зарласан хэвлэл хүмүүсийн гарт очихоос өмнө, бүр шөнө дундаас эхэлж ченжүүд АМГТХЭГ-ын үүдэнд дугаарласан гэнэ. Сонинд хэвлэгдэх мэдээллийг тус байгууллагын хэн нэгэн, магадгүй хэсэг бүлэг хүн дотроосоо худалддаг байж мэдэх. Ингэж үймээн шуугианыг дотроосоо зохион байгуулж, лиценз эзэмшигч далд эзэн нь тэдний дунд байдаг гэгддэг яриа үнэн бололтой. хэдийгээр ингэж үймж, шуугиж буй ч үүнийг цэгцэлсэн лиценз эзэмших шинэ явцыг аргачилсан АМГТХЭГ-ын даргын өөрчлөлтийг сайшаасан хүн олон байгаа гэнэ. Монгол улсын баялгийг өнөөдөр цөөхөн хүн эзэмших бус тэр нь ард түмний өмч байх ёстойг ам амандаа хий хоосон ярьж өнөөдрийг хүргэсэн. Энэ яриа бодит болж эхлэх шийдвэрийг дэмжиж, талархсан нийтийн бодол сэтгэлзүйг өчигдрийн сайдын зөвлөлийн хуралд ороцлогчид, шийдвэр гаргагчид мэдэрчихээд төлөвлөсөн шийдвэрээ батлахаас жийрхсэн бололтой. Хэсэг бүлэг хүн хөрөнгө төвлөрүүлэхэд аль нэг байгууллага үйлчилж, бүтэц зохион байгуулалтыг нь хүссэн цагтаа өөрчилж боломгүй. Ашигт малтмалын салбарт шинэчлэл хийх хүн өнөөдөр ард түмэнд хэрэгтэй байгаа болохоор ард түмэн гэх тодорхойлолтод багтах олноос эмээж, нөхцөл байдлыг харзнасан шийдвэр бүхий хурал өчигдөр Үйлдвэрлэл худалдааны яаманд болжээ.

Б.ХАЖИДМАА
(өдрийн сонин 2005-11-02 263)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button