Ч.БАЗАР Ядуурлын хариуцлагыг хэн ч булаацалддаггүй хэрнээ гэрэл гэгээтэй зүйлийг бид хийсэн гэдэг

-Та өмнө нь Хөвсгөл аймгийн 48 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан удаатай. Тухайн үед ямар амжилт үзүүлж байсан бэ?
-Тэр үед 14 хүн нэр дэвшин өрсөлдөж байсан. Олонхи нь бизнес эрхлэгч, компанийн захирал. Сонгогчид надад муу дүн тавиагүй гэж боддог. Сонгуулийн дүн гарахад дөрөвдүгээрт орж байлаа. Бас дайчин бүсгүй гэсэн нэрийг өгсөн шүү.

-Улс төрийг хүмүүс бохир гэж ярилцдаг хэрнээ түүн рүү яагаад тэмүүлээд байдаг юм бэ. Тэнд эрх мэдэл, албан тушаал бэлэн байдаг хэрэг үү?
-Энэ үг улс төрийг бохирлогчдын өөрсдийнх нь амнаас гарсан үг. Сонгогчдоос санал гуйж, эрх мэдэлтэй болмогцоо би хэн билээ гэдгээ мартаж, цадиггүй загнадаг хүмүүс өнөөдөр дэндүү олон байна. Эрх мэдэлд хүрмэгц юу ч хийхээс буцахаа больсон зан төрх, үйлдэл тэднээс гарч байна. Улс төрийн намаа хүртэл албан тушаалд хүрэх хэрэгсэл болгож байна. Улс төрчдийн ийм ялзарсан ёс зүй нийгмийг нэг ёсондоо гаргуунд нь гаргаж байна.

-СЕХ-г МАХН-ын нөлөө бүхий хүмүүсээс бүрдүүлсэн. Тиймээс энэ сонгуулийн үр дүн хүссэн хүсээгүй МАХН-ын талд гарна гэсэн хардлагын талаар та юу хэлэх вэ?
-Хардах нь зүйн хэрэг. Өмнөх СЕХ сонгуулийн үр дүн, сонгогчдын шударга саналыг бохир аргаар булааж авдаг нь олон улсын байгууллагын судалгаа, ажиглалтаар батлагдчихсан. Тэд Монголд сонгуулийн ямар хууль байгаагаас үл шалтгаалсан бохир технологи хэтэрхий их газар авсныг шууд хэлдэг. Yүнийг МАХН, АН тоодоггүй. Харин эрх баригч нам сонгогчдын саналыг худалдаж авах гэж хэчнээн оролдсон ч сонгогчид худалдагдахгүй тохиолдолд бидний яриад байдаг шинэ сонголт харагдах байх.

-Та энэ сонгуульд ялсан тохиолдолд жил гаруйхан хугацаанд УИХ-д сууна. Ийм богино хугацаанд тойрогтоо юу амжуулж чадах бол. Зарим УИХ-ын гишүүн бол сонгогчдоо мартдаг талтай?
-Юуны төлөө УИХ-ын гишүүн болдог юм бэ. Тэр хүнд Монгол гэсэн үндэс угсаагаа бодсон нэг том эрх ашиг байх ёстой биз дээ. УИХ-ын гишүүн хүн юуны түрүүн өөрт байгаа хүч чадал, оюун ухаанаа улс орныхоо хөгжлийн төлөө зориулах учиртай. Энэ ч үүднээс бодлого, хуулийн төсөл боловсруулах, батлах ажилд хүчин зүтгэнэ. Надад ийм чадал, сэтгэл зүтгэл бий. Нөгөө талд төрөө төлөөлж ажиллаж чадна гэж итгэсэн сонгогчдын итгэл гэж том зүйл бий. Энэ нь тойргийн эрх ашиг гэсэн үг. Сонгогчидтойгоо илэн далангүй ярилцаж байгаад сумдад зайлшгүй хийх, тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж тавина. Тойргийн залуучуудыг гадаад руу ажиллуулахаар явуулах, сум тус бүрээс арван оюутныг сургалтын тэтгэлэгт хамруулах, залуу гэр бүлийг малжуулах төсөлд хамруулах олон ажлыг хийж болно. Эдгээрийг олон улсын төсөл, хөтөлбөр, тусламжийн хүрээнд шийдэж болдог гэдгийг УИХ-ын гишүүн С.Оюун, М.Зоригт нар амьдрал дээр харуулж байна. Ер нь хүний гар сунгасан юмыг жинхэнэ эзэнд нь шударгаар хуваарилж чадвал үр дүн гардаг. Энэ бол УИХ-ын гишүүний зангарагаас хамаарна. Харин том том зүйл амалж гарчихаад түүнийгээ яаж хийхээ мэдэхгүй гишүүд сонгогчдоосоо дайжиж зугатдаг байх. Юу чадахаа, юу байгаагаараа, хаана байгаа газраа хий гэсэн үг төрийн хүнд их хамаатай болов уу.

-Сонгогчид нэр дэвшигчийн амлалтын талаар сонсох ч дургүй болсныг эрх биш Та анзаарсан байлгүй?
-Тэгэлгүй яахав. Нэг ёсондоо манай сонгогчид олон сонгуульд хууртагдсан хүмүүс шүү дээ. Yр дүнг нь их амсч байна. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө баяжиж, улс орноо авилга хээл хахуулийн балчиг намагт шигдүүлж байгаад хүмүүс илт дургүйцэж байна.

-Тойрогт нь болохгүй бүтэхгүй бүх л зүйлийг нэр дэвшигчид чадна, бүтээнэ гэдэг?
-Нөгөө гүүр, цахилгаан станц барина, намайг сонговол маргааш нь та баяжина гэж ярьдаг, нэг ёсондоо сонгогч олноо мад тавьдаг улс төрийн намын гишүүн би бишээ. Миний ард миний сонгож, хамтдаа зургаан жил зүтгэсэн намын маань нөхөд байгаа. Хамгийн гол нь улс орноо хөгжүүлэх хөгжлийн бодлоготой нам маань байна. ИЗН-д эрх баригчдын буруу бодлогын харгайгаар улам ядуурч байгаа олон түмнээ хуурах хүн ёсны ёс суртахууны гажуудал огт байхгүй. Харин хөгжлийн бодлого бий. Би ийм үгэнд дуртай Өөртөө итгэх бол хамгийн зөв, бас хамгийн аюулгүй зам юм гэж.

-Сонгууль болохоор нэр дэвшигчид гадаад руу ажилчин гаргана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгадаг?

-Манайх МАХН-ын Засгийн газартай хамтарч зарим нам шиг эрх барилцаагүй байна. Залуучуудыг ажилтай болгох, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэг ёсондоо хэн нэг хүн, гэр бүлээ юу хийж чаддагийг нь дэмжиж, тэр хэмжээгээр сэтгэл дүүрэн амьдруулж чадах бодлого хөтөлбөр манай намд бий. Харин өнөөдрийн хувьд залуучуудын мөрөөдөл болсон гадаадад амьдрах хүслийг нь дэмжихээс өөр аргагүй.

-Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юу?
-УИХ-ын сонгуулийн шинэ хууль тогтолцоог эс тооцвол сайн хууль болсон. Манай хоёр гишүүн сайн ажилласан. С.Оюун гишүүн ажлын хэсгийг ахалж байх үедээ хоёр намын гишүүдийн буруу амбицийг хөдөлгөчихгүй нэг аятайхан хууль гаргачих юмсан гэж ярьж байсан. Шинэ хуулиар бол ямар ч байсан сонгогчдыг мөнгө, эд хөрөнгөөр хахуульдаад гараад ирдэг муу арга барил багасна. Сонгогчдын хяналт, сонор сэрэмж дээшилж, зөв сонголт хийхэд нөлөөлж чадах хууль болсон гэж үзэж байна. Нөгөө талд тойргийг томсгосон. Өөрсдийгөө том гээд байгаа МАХН, АН хоёр хуйвалдаж байгаад хийчихсэн зүйл. Мөнхийн эрх баригчид байх хүсэлдээ автагдаад л хийчихсэн. Жижигхэн гэрэл гэгээтэй зүйл гялс хийвэл бид хийсэн гээд булаацалддаг мөртлөө ядуурал, ажилгүйдлийн хариуцлагыг хэн ч хүлээдэггүй.

-Сонгуульд нэр дэвшигчид бүгд нутгийн хүүхдүүд. Та ч мөн адил. Тэгэхээр энэ сонгууль анхнаасаа их өрсөлдөөнтэй болно хэмээн зарим хүн ярилцаж байна?
-Сонгууль бол угаасаа өрсөлдөөн. Харин шударга л өрсөлдөх ёстой. Ер нь манай Хөвсгөлийнхөн жинхэнэ тэмцэгч хүмүүс. Тэмцэгч хүмүүсийн зүрх сэтгэл шударга бүхэнд тэмүүлдэг.

-Хүмүүс сонгуулийг бохир явагддаг гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг хэрнээ түүнээс гарах арга зам хайдаггүй?
-Хэнийг сонгохоос тэр итгэлцэл шалтгаална. Хуурч, гуйж итгэл, саналыг нь авчихаад зугатчихдаг, хувиа бодож эрх мэдлээрээ далайлган өөрийнхөө амьдралыг бөөцийлдөг төрийн түшээд олон байхад ард түмний итгэл тэр чинээгээр буурах нь зүй ёсны хэрэг. Өнөөдөр эрх барьж буй, барьж байсан намуудад үндэсний эрх ашиг гэсэн зүйл огт алга. Харин хоорондоо эрх мэдэл, эд хөрөнгө, мөнгө төгрөгийн наймаалцал хийж чаддаг бүлэглэлүүдийн эрх ашиг хүчтэй байна. Ийм цагт сонгогчдын эрх ашиг тэднээс хол яваа.

-Танай намын хувьд зургаан жилийн турш авилгын асуудлыг нухацтай хөндөж тавьсан. Энэ хугацаанд авилгын эсрэг арга хэмжээ авч чадсан гэж Та бодож байна уу?
-ИЗН нэг удаа ч болов эрх барьж үзсэн үү. Өөрөөр хэлбэл, манай намд Засгийн эрх мэдэл алга. Харин парламентын суудлаараа дамжуулан идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан. Авилгын эсрэг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэж зургаан жил тэмцсэнээр өнгөрсөн чуулганаар батлуулсан. Засгийн газар нь ийм байгууллага байх шаардлагагүй гэж үзсэн саналыг Иргэний Зориг залуучуудын холбоо эсэргүүцэж, 30 000 хүний дэмжлэг бүхий саналыг УИХ-ын гишүүн бүрт хүргүүлсэн. Ийм байгууллага авилгачдыг цээрлүүлэхдээ гол зорилго нь бус, ард түмнээ гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг хийнэ.

-Таныг 2008 оны сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхийн тулд нөхөн сонгуульд бие халаалт хийх маягаар оролцож байгаа гэх юм?
-Би бие халаалт хийгээгүй ээ. Ялахын төлөө энэ сонгуульд өрсөлдөж байна.

-Сонгуулийн ерөнхий менежерээр хэн ажиллаж байгаа вэ. Ямар менежер авснаас шалтгаалж сонгуулийн үр дүнд нөлөөлөх нь бий?
-УИХ-ын гишүүн, намын Ерөнхий ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. Зоригтыг Yндэсний Хорооны хурлаас менежерээр ажиллуулахаар томилсон.

-Сүүдрийн Засгийн газрын сайдын хувьд ямар ажил амжуулсан бэ?
-Эрх баригч Засгийн газрын Байгаль орчны яам, удирдлагуудын гаргасан цаг үеэ олоогүй хэдэн хэдэн шийдвэрийг эсэргүүцэж мэдэгдэл, шаардлага гаргаж, олон түмний сонорт хүргүүлсэн. Байгаль орчноо хамгаалах зорилго чиглэлээр байгуулсан энэ яаманд хамгийн муу засаглал тогтож, үе үеийн удирдлагууд байгалиа хамгаалах бодлогоор бус түүнийг бизнес болгох чиглэлээр ажиллаж байгааг байнга шүүмжилж, ярьж байгаа. Сүүдрийн Засгийн газар зүгээр шүүмжлээд суух бус бодит ажил хийе гэж 25000 бургасны суулгацыг жинхэнэ технологийн дагуу тарьж суулгасан. Нөхөрлөлүүд ажиллах журмаа батлах шаардлагыг БОЯ-нд хүргүүлсэн. Байгалиа хамгаалах, түүнийг ашиглах, эзэмших хүсэлтэй хүмүүс хуулийн хүрээнд Нөхөрлөлөө байгуулаад ажиллах журамтай болно гэдэг том асуудлыг шийдлээ гэсэн үг. Мөн байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ТББ, хөдөлгөөнүүдтэй хамтран ажиллахаар болсон.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ч.БАЗАР Ядуурлын хариуцлагыг хэн ч булаацалддаггүй хэрнээ гэрэл гэгээтэй зүйлийг бид хийсэн гэдэг

-Та өмнө нь Хөвсгөл аймгийн 48 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан удаатай. Тухайн үед ямар амжилт үзүүлж байсан бэ?
-Тэр үед 14 хүн нэр дэвшин өрсөлдөж байсан. Олонхи нь бизнес эрхлэгч, компанийн захирал. Сонгогчид надад муу дүн тавиагүй гэж боддог. Сонгуулийн дүн гарахад дөрөвдүгээрт орж байлаа. Бас дайчин бүсгүй гэсэн нэрийг өгсөн шүү.

-Улс төрийг хүмүүс бохир гэж ярилцдаг хэрнээ түүн рүү яагаад тэмүүлээд байдаг юм бэ. Тэнд эрх мэдэл, албан тушаал бэлэн байдаг хэрэг үү?
-Энэ үг улс төрийг бохирлогчдын өөрсдийнх нь амнаас гарсан үг. Сонгогчдоос санал гуйж, эрх мэдэлтэй болмогцоо би хэн билээ гэдгээ мартаж, цадиггүй загнадаг хүмүүс өнөөдөр дэндүү олон байна. Эрх мэдэлд хүрмэгц юу ч хийхээс буцахаа больсон зан төрх, үйлдэл тэднээс гарч байна. Улс төрийн намаа хүртэл албан тушаалд хүрэх хэрэгсэл болгож байна. Улс төрчдийн ийм ялзарсан ёс зүй нийгмийг нэг ёсондоо гаргуунд нь гаргаж байна.

-СЕХ-г МАХН-ын нөлөө бүхий хүмүүсээс бүрдүүлсэн. Тиймээс энэ сонгуулийн үр дүн хүссэн хүсээгүй МАХН-ын талд гарна гэсэн хардлагын талаар та юу хэлэх вэ?
-Хардах нь зүйн хэрэг. Өмнөх СЕХ сонгуулийн үр дүн, сонгогчдын шударга саналыг бохир аргаар булааж авдаг нь олон улсын байгууллагын судалгаа, ажиглалтаар батлагдчихсан. Тэд Монголд сонгуулийн ямар хууль байгаагаас үл шалтгаалсан бохир технологи хэтэрхий их газар авсныг шууд хэлдэг. Yүнийг МАХН, АН тоодоггүй. Харин эрх баригч нам сонгогчдын саналыг худалдаж авах гэж хэчнээн оролдсон ч сонгогчид худалдагдахгүй тохиолдолд бидний яриад байдаг шинэ сонголт харагдах байх.

-Та энэ сонгуульд ялсан тохиолдолд жил гаруйхан хугацаанд УИХ-д сууна. Ийм богино хугацаанд тойрогтоо юу амжуулж чадах бол. Зарим УИХ-ын гишүүн бол сонгогчдоо мартдаг талтай?
-Юуны төлөө УИХ-ын гишүүн болдог юм бэ. Тэр хүнд Монгол гэсэн үндэс угсаагаа бодсон нэг том эрх ашиг байх ёстой биз дээ. УИХ-ын гишүүн хүн юуны түрүүн өөрт байгаа хүч чадал, оюун ухаанаа улс орныхоо хөгжлийн төлөө зориулах учиртай. Энэ ч үүднээс бодлого, хуулийн төсөл боловсруулах, батлах ажилд хүчин зүтгэнэ. Надад ийм чадал, сэтгэл зүтгэл бий. Нөгөө талд төрөө төлөөлж ажиллаж чадна гэж итгэсэн сонгогчдын итгэл гэж том зүйл бий. Энэ нь тойргийн эрх ашиг гэсэн үг. Сонгогчидтойгоо илэн далангүй ярилцаж байгаад сумдад зайлшгүй хийх, тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж тавина. Тойргийн залуучуудыг гадаад руу ажиллуулахаар явуулах, сум тус бүрээс арван оюутныг сургалтын тэтгэлэгт хамруулах, залуу гэр бүлийг малжуулах төсөлд хамруулах олон ажлыг хийж болно. Эдгээрийг олон улсын төсөл, хөтөлбөр, тусламжийн хүрээнд шийдэж болдог гэдгийг УИХ-ын гишүүн С.Оюун, М.Зоригт нар амьдрал дээр харуулж байна. Ер нь хүний гар сунгасан юмыг жинхэнэ эзэнд нь шударгаар хуваарилж чадвал үр дүн гардаг. Энэ бол УИХ-ын гишүүний зангарагаас хамаарна. Харин том том зүйл амалж гарчихаад түүнийгээ яаж хийхээ мэдэхгүй гишүүд сонгогчдоосоо дайжиж зугатдаг байх. Юу чадахаа, юу байгаагаараа, хаана байгаа газраа хий гэсэн үг төрийн хүнд их хамаатай болов уу.

-Сонгогчид нэр дэвшигчийн амлалтын талаар сонсох ч дургүй болсныг эрх биш Та анзаарсан байлгүй?
-Тэгэлгүй яахав. Нэг ёсондоо манай сонгогчид олон сонгуульд хууртагдсан хүмүүс шүү дээ. Yр дүнг нь их амсч байна. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө баяжиж, улс орноо авилга хээл хахуулийн балчиг намагт шигдүүлж байгаад хүмүүс илт дургүйцэж байна.

-Тойрогт нь болохгүй бүтэхгүй бүх л зүйлийг нэр дэвшигчид чадна, бүтээнэ гэдэг?
-Нөгөө гүүр, цахилгаан станц барина, намайг сонговол маргааш нь та баяжина гэж ярьдаг, нэг ёсондоо сонгогч олноо мад тавьдаг улс төрийн намын гишүүн би бишээ. Миний ард миний сонгож, хамтдаа зургаан жил зүтгэсэн намын маань нөхөд байгаа. Хамгийн гол нь улс орноо хөгжүүлэх хөгжлийн бодлоготой нам маань байна. ИЗН-д эрх баригчдын буруу бодлогын харгайгаар улам ядуурч байгаа олон түмнээ хуурах хүн ёсны ёс суртахууны гажуудал огт байхгүй. Харин хөгжлийн бодлого бий. Би ийм үгэнд дуртай Өөртөө итгэх бол хамгийн зөв, бас хамгийн аюулгүй зам юм гэж.

-Сонгууль болохоор нэр дэвшигчид гадаад руу ажилчин гаргана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгадаг?

-Манайх МАХН-ын Засгийн газартай хамтарч зарим нам шиг эрх барилцаагүй байна. Залуучуудыг ажилтай болгох, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэг ёсондоо хэн нэг хүн, гэр бүлээ юу хийж чаддагийг нь дэмжиж, тэр хэмжээгээр сэтгэл дүүрэн амьдруулж чадах бодлого хөтөлбөр манай намд бий. Харин өнөөдрийн хувьд залуучуудын мөрөөдөл болсон гадаадад амьдрах хүслийг нь дэмжихээс өөр аргагүй.

-Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юу?
-УИХ-ын сонгуулийн шинэ хууль тогтолцоог эс тооцвол сайн хууль болсон. Манай хоёр гишүүн сайн ажилласан. С.Оюун гишүүн ажлын хэсгийг ахалж байх үедээ хоёр намын гишүүдийн буруу амбицийг хөдөлгөчихгүй нэг аятайхан хууль гаргачих юмсан гэж ярьж байсан. Шинэ хуулиар бол ямар ч байсан сонгогчдыг мөнгө, эд хөрөнгөөр хахуульдаад гараад ирдэг муу арга барил багасна. Сонгогчдын хяналт, сонор сэрэмж дээшилж, зөв сонголт хийхэд нөлөөлж чадах хууль болсон гэж үзэж байна. Нөгөө талд тойргийг томсгосон. Өөрсдийгөө том гээд байгаа МАХН, АН хоёр хуйвалдаж байгаад хийчихсэн зүйл. Мөнхийн эрх баригчид байх хүсэлдээ автагдаад л хийчихсэн. Жижигхэн гэрэл гэгээтэй зүйл гялс хийвэл бид хийсэн гээд булаацалддаг мөртлөө ядуурал, ажилгүйдлийн хариуцлагыг хэн ч хүлээдэггүй.

-Сонгуульд нэр дэвшигчид бүгд нутгийн хүүхдүүд. Та ч мөн адил. Тэгэхээр энэ сонгууль анхнаасаа их өрсөлдөөнтэй болно хэмээн зарим хүн ярилцаж байна?
-Сонгууль бол угаасаа өрсөлдөөн. Харин шударга л өрсөлдөх ёстой. Ер нь манай Хөвсгөлийнхөн жинхэнэ тэмцэгч хүмүүс. Тэмцэгч хүмүүсийн зүрх сэтгэл шударга бүхэнд тэмүүлдэг.

-Хүмүүс сонгуулийг бохир явагддаг гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг хэрнээ түүнээс гарах арга зам хайдаггүй?
-Хэнийг сонгохоос тэр итгэлцэл шалтгаална. Хуурч, гуйж итгэл, саналыг нь авчихаад зугатчихдаг, хувиа бодож эрх мэдлээрээ далайлган өөрийнхөө амьдралыг бөөцийлдөг төрийн түшээд олон байхад ард түмний итгэл тэр чинээгээр буурах нь зүй ёсны хэрэг. Өнөөдөр эрх барьж буй, барьж байсан намуудад үндэсний эрх ашиг гэсэн зүйл огт алга. Харин хоорондоо эрх мэдэл, эд хөрөнгө, мөнгө төгрөгийн наймаалцал хийж чаддаг бүлэглэлүүдийн эрх ашиг хүчтэй байна. Ийм цагт сонгогчдын эрх ашиг тэднээс хол яваа.

-Танай намын хувьд зургаан жилийн турш авилгын асуудлыг нухацтай хөндөж тавьсан. Энэ хугацаанд авилгын эсрэг арга хэмжээ авч чадсан гэж Та бодож байна уу?
-ИЗН нэг удаа ч болов эрх барьж үзсэн үү. Өөрөөр хэлбэл, манай намд Засгийн эрх мэдэл алга. Харин парламентын суудлаараа дамжуулан идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан. Авилгын эсрэг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэж зургаан жил тэмцсэнээр өнгөрсөн чуулганаар батлуулсан. Засгийн газар нь ийм байгууллага байх шаардлагагүй гэж үзсэн саналыг Иргэний Зориг залуучуудын холбоо эсэргүүцэж, 30 000 хүний дэмжлэг бүхий саналыг УИХ-ын гишүүн бүрт хүргүүлсэн. Ийм байгууллага авилгачдыг цээрлүүлэхдээ гол зорилго нь бус, ард түмнээ гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг хийнэ.

-Таныг 2008 оны сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхийн тулд нөхөн сонгуульд бие халаалт хийх маягаар оролцож байгаа гэх юм?
-Би бие халаалт хийгээгүй ээ. Ялахын төлөө энэ сонгуульд өрсөлдөж байна.

-Сонгуулийн ерөнхий менежерээр хэн ажиллаж байгаа вэ. Ямар менежер авснаас шалтгаалж сонгуулийн үр дүнд нөлөөлөх нь бий?
-УИХ-ын гишүүн, намын Ерөнхий ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. Зоригтыг Yндэсний Хорооны хурлаас менежерээр ажиллуулахаар томилсон.

-Сүүдрийн Засгийн газрын сайдын хувьд ямар ажил амжуулсан бэ?
-Эрх баригч Засгийн газрын Байгаль орчны яам, удирдлагуудын гаргасан цаг үеэ олоогүй хэдэн хэдэн шийдвэрийг эсэргүүцэж мэдэгдэл, шаардлага гаргаж, олон түмний сонорт хүргүүлсэн. Байгаль орчноо хамгаалах зорилго чиглэлээр байгуулсан энэ яаманд хамгийн муу засаглал тогтож, үе үеийн удирдлагууд байгалиа хамгаалах бодлогоор бус түүнийг бизнес болгох чиглэлээр ажиллаж байгааг байнга шүүмжилж, ярьж байгаа. Сүүдрийн Засгийн газар зүгээр шүүмжлээд суух бус бодит ажил хийе гэж 25000 бургасны суулгацыг жинхэнэ технологийн дагуу тарьж суулгасан. Нөхөрлөлүүд ажиллах журмаа батлах шаардлагыг БОЯ-нд хүргүүлсэн. Байгалиа хамгаалах, түүнийг ашиглах, эзэмших хүсэлтэй хүмүүс хуулийн хүрээнд Нөхөрлөлөө байгуулаад ажиллах журамтай болно гэдэг том асуудлыг шийдлээ гэсэн үг. Мөн байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ТББ, хөдөлгөөнүүдтэй хамтран ажиллахаар болсон.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ч.БАЗАР Ядуурлын хариуцлагыг хэн ч булаацалддаггүй хэрнээ гэрэл гэгээтэй зүйлийг бид хийсэн гэдэг

-Та өмнө нь Хөвсгөл аймгийн 48 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан удаатай. Тухайн үед ямар амжилт үзүүлж байсан бэ?
-Тэр үед 14 хүн нэр дэвшин өрсөлдөж байсан. Олонхи нь бизнес эрхлэгч, компанийн захирал. Сонгогчид надад муу дүн тавиагүй гэж боддог. Сонгуулийн дүн гарахад дөрөвдүгээрт орж байлаа. Бас дайчин бүсгүй гэсэн нэрийг өгсөн шүү.

-Улс төрийг хүмүүс бохир гэж ярилцдаг хэрнээ түүн рүү яагаад тэмүүлээд байдаг юм бэ. Тэнд эрх мэдэл, албан тушаал бэлэн байдаг хэрэг үү?
-Энэ үг улс төрийг бохирлогчдын өөрсдийнх нь амнаас гарсан үг. Сонгогчдоос санал гуйж, эрх мэдэлтэй болмогцоо би хэн билээ гэдгээ мартаж, цадиггүй загнадаг хүмүүс өнөөдөр дэндүү олон байна. Эрх мэдэлд хүрмэгц юу ч хийхээс буцахаа больсон зан төрх, үйлдэл тэднээс гарч байна. Улс төрийн намаа хүртэл албан тушаалд хүрэх хэрэгсэл болгож байна. Улс төрчдийн ийм ялзарсан ёс зүй нийгмийг нэг ёсондоо гаргуунд нь гаргаж байна.

-СЕХ-г МАХН-ын нөлөө бүхий хүмүүсээс бүрдүүлсэн. Тиймээс энэ сонгуулийн үр дүн хүссэн хүсээгүй МАХН-ын талд гарна гэсэн хардлагын талаар та юу хэлэх вэ?
-Хардах нь зүйн хэрэг. Өмнөх СЕХ сонгуулийн үр дүн, сонгогчдын шударга саналыг бохир аргаар булааж авдаг нь олон улсын байгууллагын судалгаа, ажиглалтаар батлагдчихсан. Тэд Монголд сонгуулийн ямар хууль байгаагаас үл шалтгаалсан бохир технологи хэтэрхий их газар авсныг шууд хэлдэг. Yүнийг МАХН, АН тоодоггүй. Харин эрх баригч нам сонгогчдын саналыг худалдаж авах гэж хэчнээн оролдсон ч сонгогчид худалдагдахгүй тохиолдолд бидний яриад байдаг шинэ сонголт харагдах байх.

-Та энэ сонгуульд ялсан тохиолдолд жил гаруйхан хугацаанд УИХ-д сууна. Ийм богино хугацаанд тойрогтоо юу амжуулж чадах бол. Зарим УИХ-ын гишүүн бол сонгогчдоо мартдаг талтай?
-Юуны төлөө УИХ-ын гишүүн болдог юм бэ. Тэр хүнд Монгол гэсэн үндэс угсаагаа бодсон нэг том эрх ашиг байх ёстой биз дээ. УИХ-ын гишүүн хүн юуны түрүүн өөрт байгаа хүч чадал, оюун ухаанаа улс орныхоо хөгжлийн төлөө зориулах учиртай. Энэ ч үүднээс бодлого, хуулийн төсөл боловсруулах, батлах ажилд хүчин зүтгэнэ. Надад ийм чадал, сэтгэл зүтгэл бий. Нөгөө талд төрөө төлөөлж ажиллаж чадна гэж итгэсэн сонгогчдын итгэл гэж том зүйл бий. Энэ нь тойргийн эрх ашиг гэсэн үг. Сонгогчидтойгоо илэн далангүй ярилцаж байгаад сумдад зайлшгүй хийх, тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж тавина. Тойргийн залуучуудыг гадаад руу ажиллуулахаар явуулах, сум тус бүрээс арван оюутныг сургалтын тэтгэлэгт хамруулах, залуу гэр бүлийг малжуулах төсөлд хамруулах олон ажлыг хийж болно. Эдгээрийг олон улсын төсөл, хөтөлбөр, тусламжийн хүрээнд шийдэж болдог гэдгийг УИХ-ын гишүүн С.Оюун, М.Зоригт нар амьдрал дээр харуулж байна. Ер нь хүний гар сунгасан юмыг жинхэнэ эзэнд нь шударгаар хуваарилж чадвал үр дүн гардаг. Энэ бол УИХ-ын гишүүний зангарагаас хамаарна. Харин том том зүйл амалж гарчихаад түүнийгээ яаж хийхээ мэдэхгүй гишүүд сонгогчдоосоо дайжиж зугатдаг байх. Юу чадахаа, юу байгаагаараа, хаана байгаа газраа хий гэсэн үг төрийн хүнд их хамаатай болов уу.

-Сонгогчид нэр дэвшигчийн амлалтын талаар сонсох ч дургүй болсныг эрх биш Та анзаарсан байлгүй?
-Тэгэлгүй яахав. Нэг ёсондоо манай сонгогчид олон сонгуульд хууртагдсан хүмүүс шүү дээ. Yр дүнг нь их амсч байна. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө баяжиж, улс орноо авилга хээл хахуулийн балчиг намагт шигдүүлж байгаад хүмүүс илт дургүйцэж байна.

-Тойрогт нь болохгүй бүтэхгүй бүх л зүйлийг нэр дэвшигчид чадна, бүтээнэ гэдэг?
-Нөгөө гүүр, цахилгаан станц барина, намайг сонговол маргааш нь та баяжина гэж ярьдаг, нэг ёсондоо сонгогч олноо мад тавьдаг улс төрийн намын гишүүн би бишээ. Миний ард миний сонгож, хамтдаа зургаан жил зүтгэсэн намын маань нөхөд байгаа. Хамгийн гол нь улс орноо хөгжүүлэх хөгжлийн бодлоготой нам маань байна. ИЗН-д эрх баригчдын буруу бодлогын харгайгаар улам ядуурч байгаа олон түмнээ хуурах хүн ёсны ёс суртахууны гажуудал огт байхгүй. Харин хөгжлийн бодлого бий. Би ийм үгэнд дуртай Өөртөө итгэх бол хамгийн зөв, бас хамгийн аюулгүй зам юм гэж.

-Сонгууль болохоор нэр дэвшигчид гадаад руу ажилчин гаргана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгадаг?

-Манайх МАХН-ын Засгийн газартай хамтарч зарим нам шиг эрх барилцаагүй байна. Залуучуудыг ажилтай болгох, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэг ёсондоо хэн нэг хүн, гэр бүлээ юу хийж чаддагийг нь дэмжиж, тэр хэмжээгээр сэтгэл дүүрэн амьдруулж чадах бодлого хөтөлбөр манай намд бий. Харин өнөөдрийн хувьд залуучуудын мөрөөдөл болсон гадаадад амьдрах хүслийг нь дэмжихээс өөр аргагүй.

-Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юу?
-УИХ-ын сонгуулийн шинэ хууль тогтолцоог эс тооцвол сайн хууль болсон. Манай хоёр гишүүн сайн ажилласан. С.Оюун гишүүн ажлын хэсгийг ахалж байх үедээ хоёр намын гишүүдийн буруу амбицийг хөдөлгөчихгүй нэг аятайхан хууль гаргачих юмсан гэж ярьж байсан. Шинэ хуулиар бол ямар ч байсан сонгогчдыг мөнгө, эд хөрөнгөөр хахуульдаад гараад ирдэг муу арга барил багасна. Сонгогчдын хяналт, сонор сэрэмж дээшилж, зөв сонголт хийхэд нөлөөлж чадах хууль болсон гэж үзэж байна. Нөгөө талд тойргийг томсгосон. Өөрсдийгөө том гээд байгаа МАХН, АН хоёр хуйвалдаж байгаад хийчихсэн зүйл. Мөнхийн эрх баригчид байх хүсэлдээ автагдаад л хийчихсэн. Жижигхэн гэрэл гэгээтэй зүйл гялс хийвэл бид хийсэн гээд булаацалддаг мөртлөө ядуурал, ажилгүйдлийн хариуцлагыг хэн ч хүлээдэггүй.

-Сонгуульд нэр дэвшигчид бүгд нутгийн хүүхдүүд. Та ч мөн адил. Тэгэхээр энэ сонгууль анхнаасаа их өрсөлдөөнтэй болно хэмээн зарим хүн ярилцаж байна?
-Сонгууль бол угаасаа өрсөлдөөн. Харин шударга л өрсөлдөх ёстой. Ер нь манай Хөвсгөлийнхөн жинхэнэ тэмцэгч хүмүүс. Тэмцэгч хүмүүсийн зүрх сэтгэл шударга бүхэнд тэмүүлдэг.

-Хүмүүс сонгуулийг бохир явагддаг гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг хэрнээ түүнээс гарах арга зам хайдаггүй?
-Хэнийг сонгохоос тэр итгэлцэл шалтгаална. Хуурч, гуйж итгэл, саналыг нь авчихаад зугатчихдаг, хувиа бодож эрх мэдлээрээ далайлган өөрийнхөө амьдралыг бөөцийлдөг төрийн түшээд олон байхад ард түмний итгэл тэр чинээгээр буурах нь зүй ёсны хэрэг. Өнөөдөр эрх барьж буй, барьж байсан намуудад үндэсний эрх ашиг гэсэн зүйл огт алга. Харин хоорондоо эрх мэдэл, эд хөрөнгө, мөнгө төгрөгийн наймаалцал хийж чаддаг бүлэглэлүүдийн эрх ашиг хүчтэй байна. Ийм цагт сонгогчдын эрх ашиг тэднээс хол яваа.

-Танай намын хувьд зургаан жилийн турш авилгын асуудлыг нухацтай хөндөж тавьсан. Энэ хугацаанд авилгын эсрэг арга хэмжээ авч чадсан гэж Та бодож байна уу?
-ИЗН нэг удаа ч болов эрх барьж үзсэн үү. Өөрөөр хэлбэл, манай намд Засгийн эрх мэдэл алга. Харин парламентын суудлаараа дамжуулан идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан. Авилгын эсрэг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэж зургаан жил тэмцсэнээр өнгөрсөн чуулганаар батлуулсан. Засгийн газар нь ийм байгууллага байх шаардлагагүй гэж үзсэн саналыг Иргэний Зориг залуучуудын холбоо эсэргүүцэж, 30 000 хүний дэмжлэг бүхий саналыг УИХ-ын гишүүн бүрт хүргүүлсэн. Ийм байгууллага авилгачдыг цээрлүүлэхдээ гол зорилго нь бус, ард түмнээ гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг хийнэ.

-Таныг 2008 оны сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхийн тулд нөхөн сонгуульд бие халаалт хийх маягаар оролцож байгаа гэх юм?
-Би бие халаалт хийгээгүй ээ. Ялахын төлөө энэ сонгуульд өрсөлдөж байна.

-Сонгуулийн ерөнхий менежерээр хэн ажиллаж байгаа вэ. Ямар менежер авснаас шалтгаалж сонгуулийн үр дүнд нөлөөлөх нь бий?
-УИХ-ын гишүүн, намын Ерөнхий ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. Зоригтыг Yндэсний Хорооны хурлаас менежерээр ажиллуулахаар томилсон.

-Сүүдрийн Засгийн газрын сайдын хувьд ямар ажил амжуулсан бэ?
-Эрх баригч Засгийн газрын Байгаль орчны яам, удирдлагуудын гаргасан цаг үеэ олоогүй хэдэн хэдэн шийдвэрийг эсэргүүцэж мэдэгдэл, шаардлага гаргаж, олон түмний сонорт хүргүүлсэн. Байгаль орчноо хамгаалах зорилго чиглэлээр байгуулсан энэ яаманд хамгийн муу засаглал тогтож, үе үеийн удирдлагууд байгалиа хамгаалах бодлогоор бус түүнийг бизнес болгох чиглэлээр ажиллаж байгааг байнга шүүмжилж, ярьж байгаа. Сүүдрийн Засгийн газар зүгээр шүүмжлээд суух бус бодит ажил хийе гэж 25000 бургасны суулгацыг жинхэнэ технологийн дагуу тарьж суулгасан. Нөхөрлөлүүд ажиллах журмаа батлах шаардлагыг БОЯ-нд хүргүүлсэн. Байгалиа хамгаалах, түүнийг ашиглах, эзэмших хүсэлтэй хүмүүс хуулийн хүрээнд Нөхөрлөлөө байгуулаад ажиллах журамтай болно гэдэг том асуудлыг шийдлээ гэсэн үг. Мөн байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ТББ, хөдөлгөөнүүдтэй хамтран ажиллахаар болсон.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ч.БАЗАР Ядуурлын хариуцлагыг хэн ч булаацалддаггүй хэрнээ гэрэл гэгээтэй зүйлийг бид хийсэн гэдэг

-Та өмнө нь Хөвсгөл аймгийн 48 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан удаатай. Тухайн үед ямар амжилт үзүүлж байсан бэ?
-Тэр үед 14 хүн нэр дэвшин өрсөлдөж байсан. Олонхи нь бизнес эрхлэгч, компанийн захирал. Сонгогчид надад муу дүн тавиагүй гэж боддог. Сонгуулийн дүн гарахад дөрөвдүгээрт орж байлаа. Бас дайчин бүсгүй гэсэн нэрийг өгсөн шүү.

-Улс төрийг хүмүүс бохир гэж ярилцдаг хэрнээ түүн рүү яагаад тэмүүлээд байдаг юм бэ. Тэнд эрх мэдэл, албан тушаал бэлэн байдаг хэрэг үү?
-Энэ үг улс төрийг бохирлогчдын өөрсдийнх нь амнаас гарсан үг. Сонгогчдоос санал гуйж, эрх мэдэлтэй болмогцоо би хэн билээ гэдгээ мартаж, цадиггүй загнадаг хүмүүс өнөөдөр дэндүү олон байна. Эрх мэдэлд хүрмэгц юу ч хийхээс буцахаа больсон зан төрх, үйлдэл тэднээс гарч байна. Улс төрийн намаа хүртэл албан тушаалд хүрэх хэрэгсэл болгож байна. Улс төрчдийн ийм ялзарсан ёс зүй нийгмийг нэг ёсондоо гаргуунд нь гаргаж байна.

-СЕХ-г МАХН-ын нөлөө бүхий хүмүүсээс бүрдүүлсэн. Тиймээс энэ сонгуулийн үр дүн хүссэн хүсээгүй МАХН-ын талд гарна гэсэн хардлагын талаар та юу хэлэх вэ?
-Хардах нь зүйн хэрэг. Өмнөх СЕХ сонгуулийн үр дүн, сонгогчдын шударга саналыг бохир аргаар булааж авдаг нь олон улсын байгууллагын судалгаа, ажиглалтаар батлагдчихсан. Тэд Монголд сонгуулийн ямар хууль байгаагаас үл шалтгаалсан бохир технологи хэтэрхий их газар авсныг шууд хэлдэг. Yүнийг МАХН, АН тоодоггүй. Харин эрх баригч нам сонгогчдын саналыг худалдаж авах гэж хэчнээн оролдсон ч сонгогчид худалдагдахгүй тохиолдолд бидний яриад байдаг шинэ сонголт харагдах байх.

-Та энэ сонгуульд ялсан тохиолдолд жил гаруйхан хугацаанд УИХ-д сууна. Ийм богино хугацаанд тойрогтоо юу амжуулж чадах бол. Зарим УИХ-ын гишүүн бол сонгогчдоо мартдаг талтай?
-Юуны төлөө УИХ-ын гишүүн болдог юм бэ. Тэр хүнд Монгол гэсэн үндэс угсаагаа бодсон нэг том эрх ашиг байх ёстой биз дээ. УИХ-ын гишүүн хүн юуны түрүүн өөрт байгаа хүч чадал, оюун ухаанаа улс орныхоо хөгжлийн төлөө зориулах учиртай. Энэ ч үүднээс бодлого, хуулийн төсөл боловсруулах, батлах ажилд хүчин зүтгэнэ. Надад ийм чадал, сэтгэл зүтгэл бий. Нөгөө талд төрөө төлөөлж ажиллаж чадна гэж итгэсэн сонгогчдын итгэл гэж том зүйл бий. Энэ нь тойргийн эрх ашиг гэсэн үг. Сонгогчидтойгоо илэн далангүй ярилцаж байгаад сумдад зайлшгүй хийх, тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж тавина. Тойргийн залуучуудыг гадаад руу ажиллуулахаар явуулах, сум тус бүрээс арван оюутныг сургалтын тэтгэлэгт хамруулах, залуу гэр бүлийг малжуулах төсөлд хамруулах олон ажлыг хийж болно. Эдгээрийг олон улсын төсөл, хөтөлбөр, тусламжийн хүрээнд шийдэж болдог гэдгийг УИХ-ын гишүүн С.Оюун, М.Зоригт нар амьдрал дээр харуулж байна. Ер нь хүний гар сунгасан юмыг жинхэнэ эзэнд нь шударгаар хуваарилж чадвал үр дүн гардаг. Энэ бол УИХ-ын гишүүний зангарагаас хамаарна. Харин том том зүйл амалж гарчихаад түүнийгээ яаж хийхээ мэдэхгүй гишүүд сонгогчдоосоо дайжиж зугатдаг байх. Юу чадахаа, юу байгаагаараа, хаана байгаа газраа хий гэсэн үг төрийн хүнд их хамаатай болов уу.

-Сонгогчид нэр дэвшигчийн амлалтын талаар сонсох ч дургүй болсныг эрх биш Та анзаарсан байлгүй?
-Тэгэлгүй яахав. Нэг ёсондоо манай сонгогчид олон сонгуульд хууртагдсан хүмүүс шүү дээ. Yр дүнг нь их амсч байна. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө баяжиж, улс орноо авилга хээл хахуулийн балчиг намагт шигдүүлж байгаад хүмүүс илт дургүйцэж байна.

-Тойрогт нь болохгүй бүтэхгүй бүх л зүйлийг нэр дэвшигчид чадна, бүтээнэ гэдэг?
-Нөгөө гүүр, цахилгаан станц барина, намайг сонговол маргааш нь та баяжина гэж ярьдаг, нэг ёсондоо сонгогч олноо мад тавьдаг улс төрийн намын гишүүн би бишээ. Миний ард миний сонгож, хамтдаа зургаан жил зүтгэсэн намын маань нөхөд байгаа. Хамгийн гол нь улс орноо хөгжүүлэх хөгжлийн бодлоготой нам маань байна. ИЗН-д эрх баригчдын буруу бодлогын харгайгаар улам ядуурч байгаа олон түмнээ хуурах хүн ёсны ёс суртахууны гажуудал огт байхгүй. Харин хөгжлийн бодлого бий. Би ийм үгэнд дуртай Өөртөө итгэх бол хамгийн зөв, бас хамгийн аюулгүй зам юм гэж.

-Сонгууль болохоор нэр дэвшигчид гадаад руу ажилчин гаргана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгадаг?

-Манайх МАХН-ын Засгийн газартай хамтарч зарим нам шиг эрх барилцаагүй байна. Залуучуудыг ажилтай болгох, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэг ёсондоо хэн нэг хүн, гэр бүлээ юу хийж чаддагийг нь дэмжиж, тэр хэмжээгээр сэтгэл дүүрэн амьдруулж чадах бодлого хөтөлбөр манай намд бий. Харин өнөөдрийн хувьд залуучуудын мөрөөдөл болсон гадаадад амьдрах хүслийг нь дэмжихээс өөр аргагүй.

-Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юу?
-УИХ-ын сонгуулийн шинэ хууль тогтолцоог эс тооцвол сайн хууль болсон. Манай хоёр гишүүн сайн ажилласан. С.Оюун гишүүн ажлын хэсгийг ахалж байх үедээ хоёр намын гишүүдийн буруу амбицийг хөдөлгөчихгүй нэг аятайхан хууль гаргачих юмсан гэж ярьж байсан. Шинэ хуулиар бол ямар ч байсан сонгогчдыг мөнгө, эд хөрөнгөөр хахуульдаад гараад ирдэг муу арга барил багасна. Сонгогчдын хяналт, сонор сэрэмж дээшилж, зөв сонголт хийхэд нөлөөлж чадах хууль болсон гэж үзэж байна. Нөгөө талд тойргийг томсгосон. Өөрсдийгөө том гээд байгаа МАХН, АН хоёр хуйвалдаж байгаад хийчихсэн зүйл. Мөнхийн эрх баригчид байх хүсэлдээ автагдаад л хийчихсэн. Жижигхэн гэрэл гэгээтэй зүйл гялс хийвэл бид хийсэн гээд булаацалддаг мөртлөө ядуурал, ажилгүйдлийн хариуцлагыг хэн ч хүлээдэггүй.

-Сонгуульд нэр дэвшигчид бүгд нутгийн хүүхдүүд. Та ч мөн адил. Тэгэхээр энэ сонгууль анхнаасаа их өрсөлдөөнтэй болно хэмээн зарим хүн ярилцаж байна?
-Сонгууль бол угаасаа өрсөлдөөн. Харин шударга л өрсөлдөх ёстой. Ер нь манай Хөвсгөлийнхөн жинхэнэ тэмцэгч хүмүүс. Тэмцэгч хүмүүсийн зүрх сэтгэл шударга бүхэнд тэмүүлдэг.

-Хүмүүс сонгуулийг бохир явагддаг гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг хэрнээ түүнээс гарах арга зам хайдаггүй?
-Хэнийг сонгохоос тэр итгэлцэл шалтгаална. Хуурч, гуйж итгэл, саналыг нь авчихаад зугатчихдаг, хувиа бодож эрх мэдлээрээ далайлган өөрийнхөө амьдралыг бөөцийлдөг төрийн түшээд олон байхад ард түмний итгэл тэр чинээгээр буурах нь зүй ёсны хэрэг. Өнөөдөр эрх барьж буй, барьж байсан намуудад үндэсний эрх ашиг гэсэн зүйл огт алга. Харин хоорондоо эрх мэдэл, эд хөрөнгө, мөнгө төгрөгийн наймаалцал хийж чаддаг бүлэглэлүүдийн эрх ашиг хүчтэй байна. Ийм цагт сонгогчдын эрх ашиг тэднээс хол яваа.

-Танай намын хувьд зургаан жилийн турш авилгын асуудлыг нухацтай хөндөж тавьсан. Энэ хугацаанд авилгын эсрэг арга хэмжээ авч чадсан гэж Та бодож байна уу?
-ИЗН нэг удаа ч болов эрх барьж үзсэн үү. Өөрөөр хэлбэл, манай намд Засгийн эрх мэдэл алга. Харин парламентын суудлаараа дамжуулан идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан. Авилгын эсрэг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэж зургаан жил тэмцсэнээр өнгөрсөн чуулганаар батлуулсан. Засгийн газар нь ийм байгууллага байх шаардлагагүй гэж үзсэн саналыг Иргэний Зориг залуучуудын холбоо эсэргүүцэж, 30 000 хүний дэмжлэг бүхий саналыг УИХ-ын гишүүн бүрт хүргүүлсэн. Ийм байгууллага авилгачдыг цээрлүүлэхдээ гол зорилго нь бус, ард түмнээ гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг хийнэ.

-Таныг 2008 оны сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхийн тулд нөхөн сонгуульд бие халаалт хийх маягаар оролцож байгаа гэх юм?
-Би бие халаалт хийгээгүй ээ. Ялахын төлөө энэ сонгуульд өрсөлдөж байна.

-Сонгуулийн ерөнхий менежерээр хэн ажиллаж байгаа вэ. Ямар менежер авснаас шалтгаалж сонгуулийн үр дүнд нөлөөлөх нь бий?
-УИХ-ын гишүүн, намын Ерөнхий ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. Зоригтыг Yндэсний Хорооны хурлаас менежерээр ажиллуулахаар томилсон.

-Сүүдрийн Засгийн газрын сайдын хувьд ямар ажил амжуулсан бэ?
-Эрх баригч Засгийн газрын Байгаль орчны яам, удирдлагуудын гаргасан цаг үеэ олоогүй хэдэн хэдэн шийдвэрийг эсэргүүцэж мэдэгдэл, шаардлага гаргаж, олон түмний сонорт хүргүүлсэн. Байгаль орчноо хамгаалах зорилго чиглэлээр байгуулсан энэ яаманд хамгийн муу засаглал тогтож, үе үеийн удирдлагууд байгалиа хамгаалах бодлогоор бус түүнийг бизнес болгох чиглэлээр ажиллаж байгааг байнга шүүмжилж, ярьж байгаа. Сүүдрийн Засгийн газар зүгээр шүүмжлээд суух бус бодит ажил хийе гэж 25000 бургасны суулгацыг жинхэнэ технологийн дагуу тарьж суулгасан. Нөхөрлөлүүд ажиллах журмаа батлах шаардлагыг БОЯ-нд хүргүүлсэн. Байгалиа хамгаалах, түүнийг ашиглах, эзэмших хүсэлтэй хүмүүс хуулийн хүрээнд Нөхөрлөлөө байгуулаад ажиллах журамтай болно гэдэг том асуудлыг шийдлээ гэсэн үг. Мөн байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ТББ, хөдөлгөөнүүдтэй хамтран ажиллахаар болсон.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ч.БАЗАР Ядуурлын хариуцлагыг хэн ч булаацалддаггүй хэрнээ гэрэл гэгээтэй зүйлийг бид хийсэн гэдэг

-Та өмнө нь Хөвсгөл аймгийн 48 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан удаатай. Тухайн үед ямар амжилт үзүүлж байсан бэ?
-Тэр үед 14 хүн нэр дэвшин өрсөлдөж байсан. Олонхи нь бизнес эрхлэгч, компанийн захирал. Сонгогчид надад муу дүн тавиагүй гэж боддог. Сонгуулийн дүн гарахад дөрөвдүгээрт орж байлаа. Бас дайчин бүсгүй гэсэн нэрийг өгсөн шүү.

-Улс төрийг хүмүүс бохир гэж ярилцдаг хэрнээ түүн рүү яагаад тэмүүлээд байдаг юм бэ. Тэнд эрх мэдэл, албан тушаал бэлэн байдаг хэрэг үү?
-Энэ үг улс төрийг бохирлогчдын өөрсдийнх нь амнаас гарсан үг. Сонгогчдоос санал гуйж, эрх мэдэлтэй болмогцоо би хэн билээ гэдгээ мартаж, цадиггүй загнадаг хүмүүс өнөөдөр дэндүү олон байна. Эрх мэдэлд хүрмэгц юу ч хийхээс буцахаа больсон зан төрх, үйлдэл тэднээс гарч байна. Улс төрийн намаа хүртэл албан тушаалд хүрэх хэрэгсэл болгож байна. Улс төрчдийн ийм ялзарсан ёс зүй нийгмийг нэг ёсондоо гаргуунд нь гаргаж байна.

-СЕХ-г МАХН-ын нөлөө бүхий хүмүүсээс бүрдүүлсэн. Тиймээс энэ сонгуулийн үр дүн хүссэн хүсээгүй МАХН-ын талд гарна гэсэн хардлагын талаар та юу хэлэх вэ?
-Хардах нь зүйн хэрэг. Өмнөх СЕХ сонгуулийн үр дүн, сонгогчдын шударга саналыг бохир аргаар булааж авдаг нь олон улсын байгууллагын судалгаа, ажиглалтаар батлагдчихсан. Тэд Монголд сонгуулийн ямар хууль байгаагаас үл шалтгаалсан бохир технологи хэтэрхий их газар авсныг шууд хэлдэг. Yүнийг МАХН, АН тоодоггүй. Харин эрх баригч нам сонгогчдын саналыг худалдаж авах гэж хэчнээн оролдсон ч сонгогчид худалдагдахгүй тохиолдолд бидний яриад байдаг шинэ сонголт харагдах байх.

-Та энэ сонгуульд ялсан тохиолдолд жил гаруйхан хугацаанд УИХ-д сууна. Ийм богино хугацаанд тойрогтоо юу амжуулж чадах бол. Зарим УИХ-ын гишүүн бол сонгогчдоо мартдаг талтай?
-Юуны төлөө УИХ-ын гишүүн болдог юм бэ. Тэр хүнд Монгол гэсэн үндэс угсаагаа бодсон нэг том эрх ашиг байх ёстой биз дээ. УИХ-ын гишүүн хүн юуны түрүүн өөрт байгаа хүч чадал, оюун ухаанаа улс орныхоо хөгжлийн төлөө зориулах учиртай. Энэ ч үүднээс бодлого, хуулийн төсөл боловсруулах, батлах ажилд хүчин зүтгэнэ. Надад ийм чадал, сэтгэл зүтгэл бий. Нөгөө талд төрөө төлөөлж ажиллаж чадна гэж итгэсэн сонгогчдын итгэл гэж том зүйл бий. Энэ нь тойргийн эрх ашиг гэсэн үг. Сонгогчидтойгоо илэн далангүй ярилцаж байгаад сумдад зайлшгүй хийх, тулгамдсан асуудлуудыг гаргаж тавина. Тойргийн залуучуудыг гадаад руу ажиллуулахаар явуулах, сум тус бүрээс арван оюутныг сургалтын тэтгэлэгт хамруулах, залуу гэр бүлийг малжуулах төсөлд хамруулах олон ажлыг хийж болно. Эдгээрийг олон улсын төсөл, хөтөлбөр, тусламжийн хүрээнд шийдэж болдог гэдгийг УИХ-ын гишүүн С.Оюун, М.Зоригт нар амьдрал дээр харуулж байна. Ер нь хүний гар сунгасан юмыг жинхэнэ эзэнд нь шударгаар хуваарилж чадвал үр дүн гардаг. Энэ бол УИХ-ын гишүүний зангарагаас хамаарна. Харин том том зүйл амалж гарчихаад түүнийгээ яаж хийхээ мэдэхгүй гишүүд сонгогчдоосоо дайжиж зугатдаг байх. Юу чадахаа, юу байгаагаараа, хаана байгаа газраа хий гэсэн үг төрийн хүнд их хамаатай болов уу.

-Сонгогчид нэр дэвшигчийн амлалтын талаар сонсох ч дургүй болсныг эрх биш Та анзаарсан байлгүй?
-Тэгэлгүй яахав. Нэг ёсондоо манай сонгогчид олон сонгуульд хууртагдсан хүмүүс шүү дээ. Yр дүнг нь их амсч байна. Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэлтнүүд өөрсдөө баяжиж, улс орноо авилга хээл хахуулийн балчиг намагт шигдүүлж байгаад хүмүүс илт дургүйцэж байна.

-Тойрогт нь болохгүй бүтэхгүй бүх л зүйлийг нэр дэвшигчид чадна, бүтээнэ гэдэг?
-Нөгөө гүүр, цахилгаан станц барина, намайг сонговол маргааш нь та баяжина гэж ярьдаг, нэг ёсондоо сонгогч олноо мад тавьдаг улс төрийн намын гишүүн би бишээ. Миний ард миний сонгож, хамтдаа зургаан жил зүтгэсэн намын маань нөхөд байгаа. Хамгийн гол нь улс орноо хөгжүүлэх хөгжлийн бодлоготой нам маань байна. ИЗН-д эрх баригчдын буруу бодлогын харгайгаар улам ядуурч байгаа олон түмнээ хуурах хүн ёсны ёс суртахууны гажуудал огт байхгүй. Харин хөгжлийн бодлого бий. Би ийм үгэнд дуртай Өөртөө итгэх бол хамгийн зөв, бас хамгийн аюулгүй зам юм гэж.

-Сонгууль болохоор нэр дэвшигчид гадаад руу ажилчин гаргана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгадаг?

-Манайх МАХН-ын Засгийн газартай хамтарч зарим нам шиг эрх барилцаагүй байна. Залуучуудыг ажилтай болгох, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэг ёсондоо хэн нэг хүн, гэр бүлээ юу хийж чаддагийг нь дэмжиж, тэр хэмжээгээр сэтгэл дүүрэн амьдруулж чадах бодлого хөтөлбөр манай намд бий. Харин өнөөдрийн хувьд залуучуудын мөрөөдөл болсон гадаадад амьдрах хүслийг нь дэмжихээс өөр аргагүй.

-Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юу?
-УИХ-ын сонгуулийн шинэ хууль тогтолцоог эс тооцвол сайн хууль болсон. Манай хоёр гишүүн сайн ажилласан. С.Оюун гишүүн ажлын хэсгийг ахалж байх үедээ хоёр намын гишүүдийн буруу амбицийг хөдөлгөчихгүй нэг аятайхан хууль гаргачих юмсан гэж ярьж байсан. Шинэ хуулиар бол ямар ч байсан сонгогчдыг мөнгө, эд хөрөнгөөр хахуульдаад гараад ирдэг муу арга барил багасна. Сонгогчдын хяналт, сонор сэрэмж дээшилж, зөв сонголт хийхэд нөлөөлж чадах хууль болсон гэж үзэж байна. Нөгөө талд тойргийг томсгосон. Өөрсдийгөө том гээд байгаа МАХН, АН хоёр хуйвалдаж байгаад хийчихсэн зүйл. Мөнхийн эрх баригчид байх хүсэлдээ автагдаад л хийчихсэн. Жижигхэн гэрэл гэгээтэй зүйл гялс хийвэл бид хийсэн гээд булаацалддаг мөртлөө ядуурал, ажилгүйдлийн хариуцлагыг хэн ч хүлээдэггүй.

-Сонгуульд нэр дэвшигчид бүгд нутгийн хүүхдүүд. Та ч мөн адил. Тэгэхээр энэ сонгууль анхнаасаа их өрсөлдөөнтэй болно хэмээн зарим хүн ярилцаж байна?
-Сонгууль бол угаасаа өрсөлдөөн. Харин шударга л өрсөлдөх ёстой. Ер нь манай Хөвсгөлийнхөн жинхэнэ тэмцэгч хүмүүс. Тэмцэгч хүмүүсийн зүрх сэтгэл шударга бүхэнд тэмүүлдэг.

-Хүмүүс сонгуулийг бохир явагддаг гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг хэрнээ түүнээс гарах арга зам хайдаггүй?
-Хэнийг сонгохоос тэр итгэлцэл шалтгаална. Хуурч, гуйж итгэл, саналыг нь авчихаад зугатчихдаг, хувиа бодож эрх мэдлээрээ далайлган өөрийнхөө амьдралыг бөөцийлдөг төрийн түшээд олон байхад ард түмний итгэл тэр чинээгээр буурах нь зүй ёсны хэрэг. Өнөөдөр эрх барьж буй, барьж байсан намуудад үндэсний эрх ашиг гэсэн зүйл огт алга. Харин хоорондоо эрх мэдэл, эд хөрөнгө, мөнгө төгрөгийн наймаалцал хийж чаддаг бүлэглэлүүдийн эрх ашиг хүчтэй байна. Ийм цагт сонгогчдын эрх ашиг тэднээс хол яваа.

-Танай намын хувьд зургаан жилийн турш авилгын асуудлыг нухацтай хөндөж тавьсан. Энэ хугацаанд авилгын эсрэг арга хэмжээ авч чадсан гэж Та бодож байна уу?
-ИЗН нэг удаа ч болов эрх барьж үзсэн үү. Өөрөөр хэлбэл, манай намд Засгийн эрх мэдэл алга. Харин парламентын суудлаараа дамжуулан идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан. Авилгын эсрэг хуулийн төслийг УИХ-аар хэлэлцүүлэх гэж зургаан жил тэмцсэнээр өнгөрсөн чуулганаар батлуулсан. Засгийн газар нь ийм байгууллага байх шаардлагагүй гэж үзсэн саналыг Иргэний Зориг залуучуудын холбоо эсэргүүцэж, 30 000 хүний дэмжлэг бүхий саналыг УИХ-ын гишүүн бүрт хүргүүлсэн. Ийм байгууллага авилгачдыг цээрлүүлэхдээ гол зорилго нь бус, ард түмнээ гэгээрүүлэх, танин мэдүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг хийнэ.

-Таныг 2008 оны сонгуульд нэрээ дэвшүүлэхийн тулд нөхөн сонгуульд бие халаалт хийх маягаар оролцож байгаа гэх юм?
-Би бие халаалт хийгээгүй ээ. Ялахын төлөө энэ сонгуульд өрсөлдөж байна.

-Сонгуулийн ерөнхий менежерээр хэн ажиллаж байгаа вэ. Ямар менежер авснаас шалтгаалж сонгуулийн үр дүнд нөлөөлөх нь бий?
-УИХ-ын гишүүн, намын Ерөнхий ерөнхий нарийн бичгийн дарга М. Зоригтыг Yндэсний Хорооны хурлаас менежерээр ажиллуулахаар томилсон.

-Сүүдрийн Засгийн газрын сайдын хувьд ямар ажил амжуулсан бэ?
-Эрх баригч Засгийн газрын Байгаль орчны яам, удирдлагуудын гаргасан цаг үеэ олоогүй хэдэн хэдэн шийдвэрийг эсэргүүцэж мэдэгдэл, шаардлага гаргаж, олон түмний сонорт хүргүүлсэн. Байгаль орчноо хамгаалах зорилго чиглэлээр байгуулсан энэ яаманд хамгийн муу засаглал тогтож, үе үеийн удирдлагууд байгалиа хамгаалах бодлогоор бус түүнийг бизнес болгох чиглэлээр ажиллаж байгааг байнга шүүмжилж, ярьж байгаа. Сүүдрийн Засгийн газар зүгээр шүүмжлээд суух бус бодит ажил хийе гэж 25000 бургасны суулгацыг жинхэнэ технологийн дагуу тарьж суулгасан. Нөхөрлөлүүд ажиллах журмаа батлах шаардлагыг БОЯ-нд хүргүүлсэн. Байгалиа хамгаалах, түүнийг ашиглах, эзэмших хүсэлтэй хүмүүс хуулийн хүрээнд Нөхөрлөлөө байгуулаад ажиллах журамтай болно гэдэг том асуудлыг шийдлээ гэсэн үг. Мөн байгаль орчны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг ТББ, хөдөлгөөнүүдтэй хамтран ажиллахаар болсон.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button