Mонголчууд Герман сортын төмс иднэ

Yлдсэн хэсгийг Хятад улсаас импортоор оруулж ирдэг. Энэ мэт байдлаас үүдэн сүүлийн жилүүдэд үрийн төмсний чанар муудаж ургацын хэмжээ буурах гол шалтгаан болжээ. Монголчууд цаашид ямар төмс хүнсэндээ хэрэглэх вэ гэдэг асуудал үүнээс урган гарч байна. Эх орны хөрсөнд гаднын төмсний үрийг нутагшуулж нэг га-гаас авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эрүүл үрийн төмстэй болохоор ХХААЯ-ны захиалгаар хэрэгжүүлж буй Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийн явцтай сэтгүүлчид өчигдөр танилцлаа. Уг төслийг санхүүжүүлэгч Швейцарийн хөгжил, хамтын ажиллагааны агентлагийнхны туршилт, судалгааны талбай Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг 22-ын товчооны ойролцоо Баруунтуруунд байдаг. Эл талбайд Германаас гаралтай Витара, Голландаас гаралтай Импала, Санте, Романа зэрэг сортын төмсийг нутагшуулахаар мөрлөн тарьжээ. Бас Төв аймгийн Баянчандманьд ч олон га газар шинэ сортын төмсний үр боловсорч байгаа. Эдгээр сортын төмсний нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ, цэцэг, бут, болц нь харилцан адилгүй. Гурван төрлийн усалгааны системийг ашигладаг. Ингэснээр дээрх сортуудын нэг га газраас авах ургацын хэмжээ үлэмж нэмэгддэг. Өнгө зүс, амт нь ч хүмүүст таашаагдсан. Монгол хөрсөнд цаанаа элгэмсүү аж.
Энэ хөтөлбөрийн туршилтын хүрээнд шинэ найман сортын 68.7 тонн элит болон дээд зэргийн үрийг импортлон, Монгол орны хөрс, цаг уурын нөхцөлд дасан зохицох сортыг сонгохоор төв, баруун, зүүн бүсийн төмсний үр үржүүлэгч аж ахуйн нэгж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаар дамжуулан газрын хөрсөнд суулгасан. Одоогийн байдлаар монгол хөрсөнд хамгийн зохицох чадвартайгаар нь Импала, Витара сорт шалгарч, вирусгүй эрүүл үрийг нь үржүүлж эхлээд байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Буянт сумын үр үржүүлэгч Ж.Оргих өнгөрсөн жил Витара, Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 300-330 цн ургац хураан авчээ. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Дэлгэр хөдөө ХХК Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 400 цн, Витарагаас 360 цн ургац хураан авчээ. Эдгээр шинэ сортыг Улсын сорт сорилын комиссоор хэлэлцүүлэхэд 2005 онд Витара, 2006 онд Импала сорт Монголд нутагших ирээдүйтэйгээр шалгарчээ. Хөтөлбөрийг 2005-2007 онд хэрэгжүүлэхээр Мон Консалт ХХК, Монголын хөдөөгийн хөгжлийн төлөө Фермерүүдийн холбооны хамтарсан консорциум шалгарч байгаа нь энэ.
Монгол оронд төмсийг хүнсний хэрэгцээнд зориулан их хэмжээгээр тариалж эхэлсэн нь 1960-аад оноос хойш төмс нь хүнсний хэрэглээний үндсэн нэрийн бүтээгдэхүүн болж, хэрэглээгээрээ мах, буудайн дараа орох болсон. Мөн 1980-аад оны сүүлчээр гэхэд төмсний үйлдвэрлэл өргөжин, экспортлох хэмжээнд хүрээд байсан ч, 1990-ээд оны дундуур уналтад орсон юм. Сүүлийн жилүүдэд төмс үйлдвэрлэл дахин сэргэж байгаа ч хангалттай хэмжээнд хүрээгүй. Гэвч төмс, хүнсний ногоо тариалдаг айл өрхийн тоо 100 мянга, үүнээс төмс тариалагч өрхийн тоо 38 мянгад хүрээд байгаа нь сайшаалтай юм.
Төмс тарих нь өрхийн орлогыг нэмэгдүүлж байгаа ч энд тулгарч байгаа гол бэрхшээл нь сайн чанарын үр олдохгүй байгаа явдал юм. Энэ нь зөвхөн өрхийн тариалан эрхэлж буй хүмүүст тохиолдож буй асуудал биш. Уг салбарт тулгарч буй гол бэрхшээл болжээ. Монгол улс 1980-аад оны сүүлчээс эхлэн үрийн шинэчлэл хийгээгүй, энэ талаар Засгийн газар болон холбогдох байгууллагуудаас дорвитой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотой. Энэ алдааг засч, Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлыг бататгах гэж Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийг ийнхүү хэрэгжүүлж буй аж. Тус хөтөлбөрийнхөн 17 аймгийн 30 орчим сумын иргэдээс үр үржүүлэгч 32 хүнийг сургаж нутгийнхныг сайн чанарын төмсөөр хангахаар бэлтгэжээ. Yүний зэрэгцээ УМХГ-ын Хөдөө, орон нутаг дахь байцаагч нарыг вирусгүй үрийн төмсний үр ургуулж байгаатай танилцуулж, шинжилгээ сорьцыг хийлгэн хамтран ажиллаж байна.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Mонголчууд Герман сортын төмс иднэ

Yлдсэн хэсгийг Хятад улсаас импортоор оруулж ирдэг. Энэ мэт байдлаас үүдэн сүүлийн жилүүдэд үрийн төмсний чанар муудаж ургацын хэмжээ буурах гол шалтгаан болжээ. Монголчууд цаашид ямар төмс хүнсэндээ хэрэглэх вэ гэдэг асуудал үүнээс урган гарч байна. Эх орны хөрсөнд гаднын төмсний үрийг нутагшуулж нэг га-гаас авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эрүүл үрийн төмстэй болохоор ХХААЯ-ны захиалгаар хэрэгжүүлж буй Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийн явцтай сэтгүүлчид өчигдөр танилцлаа. Уг төслийг санхүүжүүлэгч Швейцарийн хөгжил, хамтын ажиллагааны агентлагийнхны туршилт, судалгааны талбай Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг 22-ын товчооны ойролцоо Баруунтуруунд байдаг. Эл талбайд Германаас гаралтай Витара, Голландаас гаралтай Импала, Санте, Романа зэрэг сортын төмсийг нутагшуулахаар мөрлөн тарьжээ. Бас Төв аймгийн Баянчандманьд ч олон га газар шинэ сортын төмсний үр боловсорч байгаа. Эдгээр сортын төмсний нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ, цэцэг, бут, болц нь харилцан адилгүй. Гурван төрлийн усалгааны системийг ашигладаг. Ингэснээр дээрх сортуудын нэг га газраас авах ургацын хэмжээ үлэмж нэмэгддэг. Өнгө зүс, амт нь ч хүмүүст таашаагдсан. Монгол хөрсөнд цаанаа элгэмсүү аж.
Энэ хөтөлбөрийн туршилтын хүрээнд шинэ найман сортын 68.7 тонн элит болон дээд зэргийн үрийг импортлон, Монгол орны хөрс, цаг уурын нөхцөлд дасан зохицох сортыг сонгохоор төв, баруун, зүүн бүсийн төмсний үр үржүүлэгч аж ахуйн нэгж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаар дамжуулан газрын хөрсөнд суулгасан. Одоогийн байдлаар монгол хөрсөнд хамгийн зохицох чадвартайгаар нь Импала, Витара сорт шалгарч, вирусгүй эрүүл үрийг нь үржүүлж эхлээд байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Буянт сумын үр үржүүлэгч Ж.Оргих өнгөрсөн жил Витара, Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 300-330 цн ургац хураан авчээ. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Дэлгэр хөдөө ХХК Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 400 цн, Витарагаас 360 цн ургац хураан авчээ. Эдгээр шинэ сортыг Улсын сорт сорилын комиссоор хэлэлцүүлэхэд 2005 онд Витара, 2006 онд Импала сорт Монголд нутагших ирээдүйтэйгээр шалгарчээ. Хөтөлбөрийг 2005-2007 онд хэрэгжүүлэхээр Мон Консалт ХХК, Монголын хөдөөгийн хөгжлийн төлөө Фермерүүдийн холбооны хамтарсан консорциум шалгарч байгаа нь энэ.
Монгол оронд төмсийг хүнсний хэрэгцээнд зориулан их хэмжээгээр тариалж эхэлсэн нь 1960-аад оноос хойш төмс нь хүнсний хэрэглээний үндсэн нэрийн бүтээгдэхүүн болж, хэрэглээгээрээ мах, буудайн дараа орох болсон. Мөн 1980-аад оны сүүлчээр гэхэд төмсний үйлдвэрлэл өргөжин, экспортлох хэмжээнд хүрээд байсан ч, 1990-ээд оны дундуур уналтад орсон юм. Сүүлийн жилүүдэд төмс үйлдвэрлэл дахин сэргэж байгаа ч хангалттай хэмжээнд хүрээгүй. Гэвч төмс, хүнсний ногоо тариалдаг айл өрхийн тоо 100 мянга, үүнээс төмс тариалагч өрхийн тоо 38 мянгад хүрээд байгаа нь сайшаалтай юм.
Төмс тарих нь өрхийн орлогыг нэмэгдүүлж байгаа ч энд тулгарч байгаа гол бэрхшээл нь сайн чанарын үр олдохгүй байгаа явдал юм. Энэ нь зөвхөн өрхийн тариалан эрхэлж буй хүмүүст тохиолдож буй асуудал биш. Уг салбарт тулгарч буй гол бэрхшээл болжээ. Монгол улс 1980-аад оны сүүлчээс эхлэн үрийн шинэчлэл хийгээгүй, энэ талаар Засгийн газар болон холбогдох байгууллагуудаас дорвитой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотой. Энэ алдааг засч, Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлыг бататгах гэж Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийг ийнхүү хэрэгжүүлж буй аж. Тус хөтөлбөрийнхөн 17 аймгийн 30 орчим сумын иргэдээс үр үржүүлэгч 32 хүнийг сургаж нутгийнхныг сайн чанарын төмсөөр хангахаар бэлтгэжээ. Yүний зэрэгцээ УМХГ-ын Хөдөө, орон нутаг дахь байцаагч нарыг вирусгүй үрийн төмсний үр ургуулж байгаатай танилцуулж, шинжилгээ сорьцыг хийлгэн хамтран ажиллаж байна.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Mонголчууд Герман сортын төмс иднэ

Yлдсэн хэсгийг Хятад улсаас импортоор оруулж ирдэг. Энэ мэт байдлаас үүдэн сүүлийн жилүүдэд үрийн төмсний чанар муудаж ургацын хэмжээ буурах гол шалтгаан болжээ. Монголчууд цаашид ямар төмс хүнсэндээ хэрэглэх вэ гэдэг асуудал үүнээс урган гарч байна. Эх орны хөрсөнд гаднын төмсний үрийг нутагшуулж нэг га-гаас авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эрүүл үрийн төмстэй болохоор ХХААЯ-ны захиалгаар хэрэгжүүлж буй Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийн явцтай сэтгүүлчид өчигдөр танилцлаа. Уг төслийг санхүүжүүлэгч Швейцарийн хөгжил, хамтын ажиллагааны агентлагийнхны туршилт, судалгааны талбай Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг 22-ын товчооны ойролцоо Баруунтуруунд байдаг. Эл талбайд Германаас гаралтай Витара, Голландаас гаралтай Импала, Санте, Романа зэрэг сортын төмсийг нутагшуулахаар мөрлөн тарьжээ. Бас Төв аймгийн Баянчандманьд ч олон га газар шинэ сортын төмсний үр боловсорч байгаа. Эдгээр сортын төмсний нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ, цэцэг, бут, болц нь харилцан адилгүй. Гурван төрлийн усалгааны системийг ашигладаг. Ингэснээр дээрх сортуудын нэг га газраас авах ургацын хэмжээ үлэмж нэмэгддэг. Өнгө зүс, амт нь ч хүмүүст таашаагдсан. Монгол хөрсөнд цаанаа элгэмсүү аж.
Энэ хөтөлбөрийн туршилтын хүрээнд шинэ найман сортын 68.7 тонн элит болон дээд зэргийн үрийг импортлон, Монгол орны хөрс, цаг уурын нөхцөлд дасан зохицох сортыг сонгохоор төв, баруун, зүүн бүсийн төмсний үр үржүүлэгч аж ахуйн нэгж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаар дамжуулан газрын хөрсөнд суулгасан. Одоогийн байдлаар монгол хөрсөнд хамгийн зохицох чадвартайгаар нь Импала, Витара сорт шалгарч, вирусгүй эрүүл үрийг нь үржүүлж эхлээд байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Буянт сумын үр үржүүлэгч Ж.Оргих өнгөрсөн жил Витара, Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 300-330 цн ургац хураан авчээ. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Дэлгэр хөдөө ХХК Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 400 цн, Витарагаас 360 цн ургац хураан авчээ. Эдгээр шинэ сортыг Улсын сорт сорилын комиссоор хэлэлцүүлэхэд 2005 онд Витара, 2006 онд Импала сорт Монголд нутагших ирээдүйтэйгээр шалгарчээ. Хөтөлбөрийг 2005-2007 онд хэрэгжүүлэхээр Мон Консалт ХХК, Монголын хөдөөгийн хөгжлийн төлөө Фермерүүдийн холбооны хамтарсан консорциум шалгарч байгаа нь энэ.
Монгол оронд төмсийг хүнсний хэрэгцээнд зориулан их хэмжээгээр тариалж эхэлсэн нь 1960-аад оноос хойш төмс нь хүнсний хэрэглээний үндсэн нэрийн бүтээгдэхүүн болж, хэрэглээгээрээ мах, буудайн дараа орох болсон. Мөн 1980-аад оны сүүлчээр гэхэд төмсний үйлдвэрлэл өргөжин, экспортлох хэмжээнд хүрээд байсан ч, 1990-ээд оны дундуур уналтад орсон юм. Сүүлийн жилүүдэд төмс үйлдвэрлэл дахин сэргэж байгаа ч хангалттай хэмжээнд хүрээгүй. Гэвч төмс, хүнсний ногоо тариалдаг айл өрхийн тоо 100 мянга, үүнээс төмс тариалагч өрхийн тоо 38 мянгад хүрээд байгаа нь сайшаалтай юм.
Төмс тарих нь өрхийн орлогыг нэмэгдүүлж байгаа ч энд тулгарч байгаа гол бэрхшээл нь сайн чанарын үр олдохгүй байгаа явдал юм. Энэ нь зөвхөн өрхийн тариалан эрхэлж буй хүмүүст тохиолдож буй асуудал биш. Уг салбарт тулгарч буй гол бэрхшээл болжээ. Монгол улс 1980-аад оны сүүлчээс эхлэн үрийн шинэчлэл хийгээгүй, энэ талаар Засгийн газар болон холбогдох байгууллагуудаас дорвитой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотой. Энэ алдааг засч, Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлыг бататгах гэж Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийг ийнхүү хэрэгжүүлж буй аж. Тус хөтөлбөрийнхөн 17 аймгийн 30 орчим сумын иргэдээс үр үржүүлэгч 32 хүнийг сургаж нутгийнхныг сайн чанарын төмсөөр хангахаар бэлтгэжээ. Yүний зэрэгцээ УМХГ-ын Хөдөө, орон нутаг дахь байцаагч нарыг вирусгүй үрийн төмсний үр ургуулж байгаатай танилцуулж, шинжилгээ сорьцыг хийлгэн хамтран ажиллаж байна.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Mонголчууд Герман сортын төмс иднэ

Yлдсэн хэсгийг Хятад улсаас импортоор оруулж ирдэг. Энэ мэт байдлаас үүдэн сүүлийн жилүүдэд үрийн төмсний чанар муудаж ургацын хэмжээ буурах гол шалтгаан болжээ. Монголчууд цаашид ямар төмс хүнсэндээ хэрэглэх вэ гэдэг асуудал үүнээс урган гарч байна. Эх орны хөрсөнд гаднын төмсний үрийг нутагшуулж нэг га-гаас авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эрүүл үрийн төмстэй болохоор ХХААЯ-ны захиалгаар хэрэгжүүлж буй Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийн явцтай сэтгүүлчид өчигдөр танилцлаа. Уг төслийг санхүүжүүлэгч Швейцарийн хөгжил, хамтын ажиллагааны агентлагийнхны туршилт, судалгааны талбай Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг 22-ын товчооны ойролцоо Баруунтуруунд байдаг. Эл талбайд Германаас гаралтай Витара, Голландаас гаралтай Импала, Санте, Романа зэрэг сортын төмсийг нутагшуулахаар мөрлөн тарьжээ. Бас Төв аймгийн Баянчандманьд ч олон га газар шинэ сортын төмсний үр боловсорч байгаа. Эдгээр сортын төмсний нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ, цэцэг, бут, болц нь харилцан адилгүй. Гурван төрлийн усалгааны системийг ашигладаг. Ингэснээр дээрх сортуудын нэг га газраас авах ургацын хэмжээ үлэмж нэмэгддэг. Өнгө зүс, амт нь ч хүмүүст таашаагдсан. Монгол хөрсөнд цаанаа элгэмсүү аж.
Энэ хөтөлбөрийн туршилтын хүрээнд шинэ найман сортын 68.7 тонн элит болон дээд зэргийн үрийг импортлон, Монгол орны хөрс, цаг уурын нөхцөлд дасан зохицох сортыг сонгохоор төв, баруун, зүүн бүсийн төмсний үр үржүүлэгч аж ахуйн нэгж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаар дамжуулан газрын хөрсөнд суулгасан. Одоогийн байдлаар монгол хөрсөнд хамгийн зохицох чадвартайгаар нь Импала, Витара сорт шалгарч, вирусгүй эрүүл үрийг нь үржүүлж эхлээд байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Буянт сумын үр үржүүлэгч Ж.Оргих өнгөрсөн жил Витара, Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 300-330 цн ургац хураан авчээ. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Дэлгэр хөдөө ХХК Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 400 цн, Витарагаас 360 цн ургац хураан авчээ. Эдгээр шинэ сортыг Улсын сорт сорилын комиссоор хэлэлцүүлэхэд 2005 онд Витара, 2006 онд Импала сорт Монголд нутагших ирээдүйтэйгээр шалгарчээ. Хөтөлбөрийг 2005-2007 онд хэрэгжүүлэхээр Мон Консалт ХХК, Монголын хөдөөгийн хөгжлийн төлөө Фермерүүдийн холбооны хамтарсан консорциум шалгарч байгаа нь энэ.
Монгол оронд төмсийг хүнсний хэрэгцээнд зориулан их хэмжээгээр тариалж эхэлсэн нь 1960-аад оноос хойш төмс нь хүнсний хэрэглээний үндсэн нэрийн бүтээгдэхүүн болж, хэрэглээгээрээ мах, буудайн дараа орох болсон. Мөн 1980-аад оны сүүлчээр гэхэд төмсний үйлдвэрлэл өргөжин, экспортлох хэмжээнд хүрээд байсан ч, 1990-ээд оны дундуур уналтад орсон юм. Сүүлийн жилүүдэд төмс үйлдвэрлэл дахин сэргэж байгаа ч хангалттай хэмжээнд хүрээгүй. Гэвч төмс, хүнсний ногоо тариалдаг айл өрхийн тоо 100 мянга, үүнээс төмс тариалагч өрхийн тоо 38 мянгад хүрээд байгаа нь сайшаалтай юм.
Төмс тарих нь өрхийн орлогыг нэмэгдүүлж байгаа ч энд тулгарч байгаа гол бэрхшээл нь сайн чанарын үр олдохгүй байгаа явдал юм. Энэ нь зөвхөн өрхийн тариалан эрхэлж буй хүмүүст тохиолдож буй асуудал биш. Уг салбарт тулгарч буй гол бэрхшээл болжээ. Монгол улс 1980-аад оны сүүлчээс эхлэн үрийн шинэчлэл хийгээгүй, энэ талаар Засгийн газар болон холбогдох байгууллагуудаас дорвитой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотой. Энэ алдааг засч, Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлыг бататгах гэж Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийг ийнхүү хэрэгжүүлж буй аж. Тус хөтөлбөрийнхөн 17 аймгийн 30 орчим сумын иргэдээс үр үржүүлэгч 32 хүнийг сургаж нутгийнхныг сайн чанарын төмсөөр хангахаар бэлтгэжээ. Yүний зэрэгцээ УМХГ-ын Хөдөө, орон нутаг дахь байцаагч нарыг вирусгүй үрийн төмсний үр ургуулж байгаатай танилцуулж, шинжилгээ сорьцыг хийлгэн хамтран ажиллаж байна.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Mонголчууд Герман сортын төмс иднэ

Yлдсэн хэсгийг Хятад улсаас импортоор оруулж ирдэг. Энэ мэт байдлаас үүдэн сүүлийн жилүүдэд үрийн төмсний чанар муудаж ургацын хэмжээ буурах гол шалтгаан болжээ. Монголчууд цаашид ямар төмс хүнсэндээ хэрэглэх вэ гэдэг асуудал үүнээс урган гарч байна. Эх орны хөрсөнд гаднын төмсний үрийг нутагшуулж нэг га-гаас авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ эрүүл үрийн төмстэй болохоор ХХААЯ-ны захиалгаар хэрэгжүүлж буй Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийн явцтай сэтгүүлчид өчигдөр танилцлаа. Уг төслийг санхүүжүүлэгч Швейцарийн хөгжил, хамтын ажиллагааны агентлагийнхны туршилт, судалгааны талбай Сонгинохайрхан дүүргийн нутаг 22-ын товчооны ойролцоо Баруунтуруунд байдаг. Эл талбайд Германаас гаралтай Витара, Голландаас гаралтай Импала, Санте, Романа зэрэг сортын төмсийг нутагшуулахаар мөрлөн тарьжээ. Бас Төв аймгийн Баянчандманьд ч олон га газар шинэ сортын төмсний үр боловсорч байгаа. Эдгээр сортын төмсний нэг га-гаас авах ургацын хэмжээ, цэцэг, бут, болц нь харилцан адилгүй. Гурван төрлийн усалгааны системийг ашигладаг. Ингэснээр дээрх сортуудын нэг га газраас авах ургацын хэмжээ үлэмж нэмэгддэг. Өнгө зүс, амт нь ч хүмүүст таашаагдсан. Монгол хөрсөнд цаанаа элгэмсүү аж.
Энэ хөтөлбөрийн туршилтын хүрээнд шинэ найман сортын 68.7 тонн элит болон дээд зэргийн үрийг импортлон, Монгол орны хөрс, цаг уурын нөхцөлд дасан зохицох сортыг сонгохоор төв, баруун, зүүн бүсийн төмсний үр үржүүлэгч аж ахуйн нэгж, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудаар дамжуулан газрын хөрсөнд суулгасан. Одоогийн байдлаар монгол хөрсөнд хамгийн зохицох чадвартайгаар нь Импала, Витара сорт шалгарч, вирусгүй эрүүл үрийг нь үржүүлж эхлээд байна. Тухайлбал, Ховд аймгийн Буянт сумын үр үржүүлэгч Ж.Оргих өнгөрсөн жил Витара, Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 300-330 цн ургац хураан авчээ. Завхан аймгийн Тосонцэнгэл сумын Дэлгэр хөдөө ХХК Импала сортын төмс үржүүлэн нэг га-гаас 400 цн, Витарагаас 360 цн ургац хураан авчээ. Эдгээр шинэ сортыг Улсын сорт сорилын комиссоор хэлэлцүүлэхэд 2005 онд Витара, 2006 онд Импала сорт Монголд нутагших ирээдүйтэйгээр шалгарчээ. Хөтөлбөрийг 2005-2007 онд хэрэгжүүлэхээр Мон Консалт ХХК, Монголын хөдөөгийн хөгжлийн төлөө Фермерүүдийн холбооны хамтарсан консорциум шалгарч байгаа нь энэ.
Монгол оронд төмсийг хүнсний хэрэгцээнд зориулан их хэмжээгээр тариалж эхэлсэн нь 1960-аад оноос хойш төмс нь хүнсний хэрэглээний үндсэн нэрийн бүтээгдэхүүн болж, хэрэглээгээрээ мах, буудайн дараа орох болсон. Мөн 1980-аад оны сүүлчээр гэхэд төмсний үйлдвэрлэл өргөжин, экспортлох хэмжээнд хүрээд байсан ч, 1990-ээд оны дундуур уналтад орсон юм. Сүүлийн жилүүдэд төмс үйлдвэрлэл дахин сэргэж байгаа ч хангалттай хэмжээнд хүрээгүй. Гэвч төмс, хүнсний ногоо тариалдаг айл өрхийн тоо 100 мянга, үүнээс төмс тариалагч өрхийн тоо 38 мянгад хүрээд байгаа нь сайшаалтай юм.
Төмс тарих нь өрхийн орлогыг нэмэгдүүлж байгаа ч энд тулгарч байгаа гол бэрхшээл нь сайн чанарын үр олдохгүй байгаа явдал юм. Энэ нь зөвхөн өрхийн тариалан эрхэлж буй хүмүүст тохиолдож буй асуудал биш. Уг салбарт тулгарч буй гол бэрхшээл болжээ. Монгол улс 1980-аад оны сүүлчээс эхлэн үрийн шинэчлэл хийгээгүй, энэ талаар Засгийн газар болон холбогдох байгууллагуудаас дорвитой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотой. Энэ алдааг засч, Монгол улсын хүнсний аюулгүй байдлыг бататгах гэж Монголын төмсний салбарыг сэргээн сайжруулах хөтөлбөрийг ийнхүү хэрэгжүүлж буй аж. Тус хөтөлбөрийнхөн 17 аймгийн 30 орчим сумын иргэдээс үр үржүүлэгч 32 хүнийг сургаж нутгийнхныг сайн чанарын төмсөөр хангахаар бэлтгэжээ. Yүний зэрэгцээ УМХГ-ын Хөдөө, орон нутаг дахь байцаагч нарыг вирусгүй үрийн төмсний үр ургуулж байгаатай танилцуулж, шинжилгээ сорьцыг хийлгэн хамтран ажиллаж байна.

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button