Олс таталт XҮ зуунд монголд үүссэн

XҮ зууны үед монголчууд олс татах
тэмцәэн зохиож 5айсан баримт
байна. Энэ спорт нь 1900-1920
оны олимпийн хөтөлбөрт таван
удаа орсон. Тухайн үед олс
таталтын төрөлд олон тамирчин
оролцдоггүй гэсэн үндэслэлээр
наадмын хөтөлбөрөөс хасжээ.
Түүнээс хойш хөгжил нь зогсонги
байдалд орсон аж. Улмаар 1960
онд Их Британи, Шведийн
ундэсний олимпийн холбооны
санаачлагаар Олон улсын олс
таталтын холбоо (ОУОТХ)
байгуулагдсан. Энэ үеэс олс
таталт эрчимтэй хөгжих болов.

ОУОТХ нь одоо 30 гишүүн
оронтой бөгөөд Олон улсын
олимпийн хороо (ОУОХ)-ны
хүлээн зөвшөөрсөн спортын
холбоо. ОУОХ хүлээн зөвшөөрсөн
гэдэг нь олимпийн наадмын
хөтөлбөрт мөд орно гэсэн үг юм.
Энэ спорт нь олимпийн
хөтөлбөрт ороогүй спортын
төрлүүдийн Дэлхийн аварга
шалгаруулах тоглолтод багтсан.
World Games-д усны цана, сүмо
бөх, айкидо, каратэ, каноэ, шүхэр,
бодибилдинг, боулинг зэрэг 30
орчим спортын төрөл ордог.
Энэхүү тоглолт нь олимпийн
наадмын удаах жил зохиогддог
бөгөөд отгон нь 2005 онд ХБНГУ-
ын Дуйсбургт болжээ.
Олс таталт нь манай оронд
шинэ тутам хөгжиж буй спортын
төрөл бөгөөд Монголын олс
таталтын холбоо (MTWF) 2002
оны аравдугаар сарын 02-нд
байгуулагдсан. Энэ хугацаанд
улсын аварга шалгаруулах
анхдугаар болон II тэмцээнийг
зохиосон юм.

Шавь нартаа зөвлөхийг хориглоно
Олс таталтын олон улсын тэмцээн гадаа болон заал гэсэн хоёр ангилалд тусгай дүрмийн дор явагддаг. Энэ нь багийң спорт. Баг найман тамирчны бүрэлдэхүүнтэй. Тэмцээн эхэлсэн үед тухайн багийн орлон татагчийг оролцуулдаггүй. Дээрх асуудлыг тэмцээний өмнө тамирчид байрлалаа эзлэх мөчид шүугчдийн удирдлага авч хэлэлцнэ. Хэрэв татагч ямар нэгэн шалтгаанаар тэмцээнийг үргэлжлүүлэх
боломжгүйд хүрвэл тухайн баг долоон тамирчинтайгаар өрсөлдөж болно. Харин тус татагч тэмцээний цаашдын тоглолтод оролцох эрхгүй. Эсрэг баг нь долоон тамирчинтай бол өрсөлдөгчид нь нэгийгээ орхин хурд хүчээ уралдуулж болох ажээ. Түр хасагдсан уг тамирчин дараагийн тоглолтуудад тулалдах эрхтэй. Баг долоогоос цөөн тоглогчтой бол тэмцээнийг явуулах боломжгүй юм.
Олон улсын тэмцээнд оролцох баг хэт хөнгон (480кг-аас хэтрэхгүй), хөнгөн (520 кг), хөнгөвтөр (560 кг), дунд хөнгөн (600 кг), дунд (640 кг), хүндэвтэр (680 кг), хүнд (720 кг), үнэмлэхүй (720 кг-аас дээш) гэсэн ангилалд өрсөлддөг байна.
Тамирчид тэмцээнд оролцох үед зааварлагч дасгалжуулагчтай. Дасгалжуулагч нь тэмцээнд өрсөлдөх мөчөөс бусад асуудлыг хариуцана. Өөрөөр хэлбэл, тоглолтын үед шавь нартаа зөвлөхийг хориглодог.

6.5 мм зузаан тахтай гутал жийдэг
Тамирчид богино емд, цамц, өвдөгний хамгаалалт бүхий спорт хувцас өмсөнө. Шүүгчийн зөвшөөрснөөр тарны хамгаалалт, арьсыг гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх зориулалттай хувцсыг цамцны дотуур өмсдөг байна. Харин хамгаалалтын бүсийг цамцны гадуур зүүдэг ажээ.
Гадаа талбайд өмсөх гутлын ул, өсгий нь жигд байна. Өсгийний хажуу талд металл тах хэрэглэж болох бөгөөд зузаан нь 6.5 мм-ээс хэтрэхгуй. Харин зааланд эр бяраа үзэх бол энгийн гутал жийдэг. Металл бус материалаар хийсэн тах хэрэглэж болно. Гутлын ул, өсгийнөөс илүү гарсан шовх болон үзүүртэй зүйл байж болохгүй. Түүнчлэн жин үзэх үед тамирчид гуталгүй байхын зэрэгцээ гэрэлтдэггуй богино өмд, цамц өмсөх гэнэ.

Тэгш ногоон талбайд Тулалддаг
Багийн гишүүн бүр олсыг нүцгэн гараараа, энгийн атгалтаар барьдаг. Өөрөөр хэлбэл, алга дээш харсан байдалтайгаар хоёр гараар атгах бөгөөд олс нь бие, бугалга (гарын дээд мөч) хоёрын хооронд байна. Олсны шулуун хөдөлгөөнийг хориглох үйлдлийг түгжээ гэдэг. Энэ нь дүрэм зөрчиж буй юм.
Тамирчдын хөлний байрлалын хувьд ул хэсэг өвдөгнөөс урагш болсон байдалтай зогсоно. Багийн гишүүд олсыг атгасан байдалтай байна. Татагчдын сүүлийнх олсыг хоёр сугаар оруулж, нуруугаараа ороогоод зүүн мөрөн дээгүүр гаргаж унжуулдаг. Олсны үлдсэн хэсэг нь тамирчинд саад болохгүй байх ёстой аж.
Олсны бүдүүн буюу тойргийн хэмжээ 10-12.5 см бөгөөд зангилаа гэхчилэн гарт тээглэх зүйлгүй байна. Олсны төгегөлийг оёж захалсан байдаг. Олсны урт хамгийн багадаа 33.5 см. Татагчдын зэбсэгт хэрэглэх тууз, тэмдэглэгээ нь олсыг сунах, агших тохиолдолд шүүгч төвөггүйхэн тохируулах
боломжтой байна. Гадаа талбайд тэмдэглэгээ, туузыг олсны төв, түүнээс хоёр тийш дөрөв, таван метрт өнгө өнгөөр тэмдэглэдэг. Харин зааланд мән олсны төв болон, түүнээс хоёр тал руу хоёр, 2.5 метрт тууз уях буюу тэмдэглэнэ. Мөн өөр өнгөтэй байна. Тэмцээн тэгш ногоон талбайд явагдах бөгөөд зааланд татах талбайн боломжит хэмжээ 36 метр урттай.

Сууж болохгүй
Тэмцээн эхлэхээс өмнө хоёр баг ордолт хийнэ. Тойргийн тэмцээн нь (п х (п-1))/2 гэсән тоглолттой. N нь багийн гишүүний тоо. Тоглолт хоёроос гурван таталтаас бүрддэг. Таталтын үед хүндэтгэх шалтгаанаар амарч болно. Амралтын хугацаа 10 минутаас ихгүй. Нэг таталтын үед дүрэм зөрчсөн гэсэн сануулга хоёр удаа авбал тэмцээнээс хасна. Зөвхөн нэг нь л дүрэм зөрчсөн бол багийнх гэж тооцдог. Ийм үед өрсөлдөгч багт ялалтыг өгнө.
Гадаа талбайд олсон дээрх тэмдэглэгээг газар хүргэсэн үед ялалтыг эсрэг багийн тамирчдад гардуулдаг байна.
Тэмцээнд хоёр ялалт авсан нь хожно, Хоёр баг дүрэм зөрчсөн бол таталтыг үл тооцдог. Тэмцээн өндөрлөхөөс өмнө багууд олсыг орхивол мән тооцохгүй. Тэмцээний үед доорхийг дүрэм зөрчсөнд тооцно.

-Суух. Санаатайгаар газар суух, халтирч унасны дараа шуурхай босч таталтаа үргэлжлүүлэхгүй байх.
-Тулах. Хөлнөөс бусад биеийн хэсгээр газар хүрч, тулах
-Түгжих. Олсны чөлөөтэй хөдөлгөөнийг саатуулах
-Атгалт. Дүрэмд зааснаас бусад байдлаар олсыг барих
-Дээш татах. Олсыг бие ба бугалганы хоорондоос бусад байрлалд оруулах
-Байрлал. Хөлийн ул хэсэг өвдөгнөөс урагш бус байдалтай байх.
-Ахиулах. Олсыг гарын дагуу дамжуулах
-Мөр гаргах. Ухарч татах үед олон удаа газар суух
-Хамгийн арын тамирчин дүрмийн буе байрлал эзлэх
-Дасгалжуулагч. Татах үед шавь нартаа зөвлөх
-Тулах цэг өөрчлөгдөх
-Заалны тэмцээний үед заасан талбайгаас хажуу тийш гарах
-Гадаа талбайд хөл байрлалд ор гэсэн дохио өгөхөөс өмнө газарт мөр гаргах.

Ахлах шүүгч хар тамга дарах эрхтэй
ОУОТХ-ноос олон улсын хэмжээний тэмцээнүүдийг удирдах албаны хүмүүсийг томилдог. Тоглолтын шүүгчдийг эцсийн байдлаар сонгох ажлыг Техникийн комисс хүлээнэ. Ахлах шүүгч тухайн тэмцээнийг бүрэн удирддаг байна. Ахлах шүүгч нэн түрүүн ОУОТХ-ны дүрмийн шаардлага, тэмцээний бэлэн байдлыг хянана. Харин дүрэмд зааснаар амралтын хугацаа олгох, таталтыг үл тооцох, сануулгын дараа багийг хасах зэрэг хар тамга дарах эрхтэй гэнэ. Сануулга өгөхдөө ерөнхий дохионуудыг ашиглана. Тэгэхдээ багийн нэрийг чангаар дуудаж, эхний, сүүлийн сануулга гэж хэлэх ажээ. Ахлах шүүгчийн шийдвэр ямар ч үед эцсийн дүн байна. Хажуугийн хоёр шүүгч ахлахын удирдлага дор ажиллана. Таталтын үед хажуугийн шүүгчид ахлахын эсрэг талд зогедог. Тамирчид дүрэм зөрчсөн тохиолдолд ахлах шүүгчид дохиогоор мэдэгддэг байна. Хэрэв ахлах шүүгч зөвшөөрвөл тамирчин болон багийг тэмцээнээс хасна.
Ахлах шүүгч хоёр багийн дасгалжуулагчаас тэмцээнд оролцоход бэлэн буй эсэхийг лавлаад олсыг авах, байрлалаа эзлэх, татах байдалд бэлтгэх, эхлэх зэргийг аман болон хөдөлгөөнт дохиогоор хэлдэг.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Олс таталт XҮ зуунд монголд үүссэн

XҮ зууны үед монголчууд олс татах
тэмцәэн зохиож 5айсан баримт
байна. Энэ спорт нь 1900-1920
оны олимпийн хөтөлбөрт таван
удаа орсон. Тухайн үед олс
таталтын төрөлд олон тамирчин
оролцдоггүй гэсэн үндэслэлээр
наадмын хөтөлбөрөөс хасжээ.
Түүнээс хойш хөгжил нь зогсонги
байдалд орсон аж. Улмаар 1960
онд Их Британи, Шведийн
ундэсний олимпийн холбооны
санаачлагаар Олон улсын олс
таталтын холбоо (ОУОТХ)
байгуулагдсан. Энэ үеэс олс
таталт эрчимтэй хөгжих болов.

ОУОТХ нь одоо 30 гишүүн
оронтой бөгөөд Олон улсын
олимпийн хороо (ОУОХ)-ны
хүлээн зөвшөөрсөн спортын
холбоо. ОУОХ хүлээн зөвшөөрсөн
гэдэг нь олимпийн наадмын
хөтөлбөрт мөд орно гэсэн үг юм.
Энэ спорт нь олимпийн
хөтөлбөрт ороогүй спортын
төрлүүдийн Дэлхийн аварга
шалгаруулах тоглолтод багтсан.
World Games-д усны цана, сүмо
бөх, айкидо, каратэ, каноэ, шүхэр,
бодибилдинг, боулинг зэрэг 30
орчим спортын төрөл ордог.
Энэхүү тоглолт нь олимпийн
наадмын удаах жил зохиогддог
бөгөөд отгон нь 2005 онд ХБНГУ-
ын Дуйсбургт болжээ.
Олс таталт нь манай оронд
шинэ тутам хөгжиж буй спортын
төрөл бөгөөд Монголын олс
таталтын холбоо (MTWF) 2002
оны аравдугаар сарын 02-нд
байгуулагдсан. Энэ хугацаанд
улсын аварга шалгаруулах
анхдугаар болон II тэмцээнийг
зохиосон юм.

Шавь нартаа зөвлөхийг хориглоно
Олс таталтын олон улсын тэмцээн гадаа болон заал гэсэн хоёр ангилалд тусгай дүрмийн дор явагддаг. Энэ нь багийң спорт. Баг найман тамирчны бүрэлдэхүүнтэй. Тэмцээн эхэлсэн үед тухайн багийн орлон татагчийг оролцуулдаггүй. Дээрх асуудлыг тэмцээний өмнө тамирчид байрлалаа эзлэх мөчид шүугчдийн удирдлага авч хэлэлцнэ. Хэрэв татагч ямар нэгэн шалтгаанаар тэмцээнийг үргэлжлүүлэх
боломжгүйд хүрвэл тухайн баг долоон тамирчинтайгаар өрсөлдөж болно. Харин тус татагч тэмцээний цаашдын тоглолтод оролцох эрхгүй. Эсрэг баг нь долоон тамирчинтай бол өрсөлдөгчид нь нэгийгээ орхин хурд хүчээ уралдуулж болох ажээ. Түр хасагдсан уг тамирчин дараагийн тоглолтуудад тулалдах эрхтэй. Баг долоогоос цөөн тоглогчтой бол тэмцээнийг явуулах боломжгүй юм.
Олон улсын тэмцээнд оролцох баг хэт хөнгон (480кг-аас хэтрэхгүй), хөнгөн (520 кг), хөнгөвтөр (560 кг), дунд хөнгөн (600 кг), дунд (640 кг), хүндэвтэр (680 кг), хүнд (720 кг), үнэмлэхүй (720 кг-аас дээш) гэсэн ангилалд өрсөлддөг байна.
Тамирчид тэмцээнд оролцох үед зааварлагч дасгалжуулагчтай. Дасгалжуулагч нь тэмцээнд өрсөлдөх мөчөөс бусад асуудлыг хариуцана. Өөрөөр хэлбэл, тоглолтын үед шавь нартаа зөвлөхийг хориглодог.

6.5 мм зузаан тахтай гутал жийдэг
Тамирчид богино емд, цамц, өвдөгний хамгаалалт бүхий спорт хувцас өмсөнө. Шүүгчийн зөвшөөрснөөр тарны хамгаалалт, арьсыг гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх зориулалттай хувцсыг цамцны дотуур өмсдөг байна. Харин хамгаалалтын бүсийг цамцны гадуур зүүдэг ажээ.
Гадаа талбайд өмсөх гутлын ул, өсгий нь жигд байна. Өсгийний хажуу талд металл тах хэрэглэж болох бөгөөд зузаан нь 6.5 мм-ээс хэтрэхгуй. Харин зааланд эр бяраа үзэх бол энгийн гутал жийдэг. Металл бус материалаар хийсэн тах хэрэглэж болно. Гутлын ул, өсгийнөөс илүү гарсан шовх болон үзүүртэй зүйл байж болохгүй. Түүнчлэн жин үзэх үед тамирчид гуталгүй байхын зэрэгцээ гэрэлтдэггуй богино өмд, цамц өмсөх гэнэ.

Тэгш ногоон талбайд Тулалддаг
Багийн гишүүн бүр олсыг нүцгэн гараараа, энгийн атгалтаар барьдаг. Өөрөөр хэлбэл, алга дээш харсан байдалтайгаар хоёр гараар атгах бөгөөд олс нь бие, бугалга (гарын дээд мөч) хоёрын хооронд байна. Олсны шулуун хөдөлгөөнийг хориглох үйлдлийг түгжээ гэдэг. Энэ нь дүрэм зөрчиж буй юм.
Тамирчдын хөлний байрлалын хувьд ул хэсэг өвдөгнөөс урагш болсон байдалтай зогсоно. Багийн гишүүд олсыг атгасан байдалтай байна. Татагчдын сүүлийнх олсыг хоёр сугаар оруулж, нуруугаараа ороогоод зүүн мөрөн дээгүүр гаргаж унжуулдаг. Олсны үлдсэн хэсэг нь тамирчинд саад болохгүй байх ёстой аж.
Олсны бүдүүн буюу тойргийн хэмжээ 10-12.5 см бөгөөд зангилаа гэхчилэн гарт тээглэх зүйлгүй байна. Олсны төгегөлийг оёж захалсан байдаг. Олсны урт хамгийн багадаа 33.5 см. Татагчдын зэбсэгт хэрэглэх тууз, тэмдэглэгээ нь олсыг сунах, агших тохиолдолд шүүгч төвөггүйхэн тохируулах
боломжтой байна. Гадаа талбайд тэмдэглэгээ, туузыг олсны төв, түүнээс хоёр тийш дөрөв, таван метрт өнгө өнгөөр тэмдэглэдэг. Харин зааланд мән олсны төв болон, түүнээс хоёр тал руу хоёр, 2.5 метрт тууз уях буюу тэмдэглэнэ. Мөн өөр өнгөтэй байна. Тэмцээн тэгш ногоон талбайд явагдах бөгөөд зааланд татах талбайн боломжит хэмжээ 36 метр урттай.

Сууж болохгүй
Тэмцээн эхлэхээс өмнө хоёр баг ордолт хийнэ. Тойргийн тэмцээн нь (п х (п-1))/2 гэсән тоглолттой. N нь багийн гишүүний тоо. Тоглолт хоёроос гурван таталтаас бүрддэг. Таталтын үед хүндэтгэх шалтгаанаар амарч болно. Амралтын хугацаа 10 минутаас ихгүй. Нэг таталтын үед дүрэм зөрчсөн гэсэн сануулга хоёр удаа авбал тэмцээнээс хасна. Зөвхөн нэг нь л дүрэм зөрчсөн бол багийнх гэж тооцдог. Ийм үед өрсөлдөгч багт ялалтыг өгнө.
Гадаа талбайд олсон дээрх тэмдэглэгээг газар хүргэсэн үед ялалтыг эсрэг багийн тамирчдад гардуулдаг байна.
Тэмцээнд хоёр ялалт авсан нь хожно, Хоёр баг дүрэм зөрчсөн бол таталтыг үл тооцдог. Тэмцээн өндөрлөхөөс өмнө багууд олсыг орхивол мән тооцохгүй. Тэмцээний үед доорхийг дүрэм зөрчсөнд тооцно.

-Суух. Санаатайгаар газар суух, халтирч унасны дараа шуурхай босч таталтаа үргэлжлүүлэхгүй байх.
-Тулах. Хөлнөөс бусад биеийн хэсгээр газар хүрч, тулах
-Түгжих. Олсны чөлөөтэй хөдөлгөөнийг саатуулах
-Атгалт. Дүрэмд зааснаас бусад байдлаар олсыг барих
-Дээш татах. Олсыг бие ба бугалганы хоорондоос бусад байрлалд оруулах
-Байрлал. Хөлийн ул хэсэг өвдөгнөөс урагш бус байдалтай байх.
-Ахиулах. Олсыг гарын дагуу дамжуулах
-Мөр гаргах. Ухарч татах үед олон удаа газар суух
-Хамгийн арын тамирчин дүрмийн буе байрлал эзлэх
-Дасгалжуулагч. Татах үед шавь нартаа зөвлөх
-Тулах цэг өөрчлөгдөх
-Заалны тэмцээний үед заасан талбайгаас хажуу тийш гарах
-Гадаа талбайд хөл байрлалд ор гэсэн дохио өгөхөөс өмнө газарт мөр гаргах.

Ахлах шүүгч хар тамга дарах эрхтэй
ОУОТХ-ноос олон улсын хэмжээний тэмцээнүүдийг удирдах албаны хүмүүсийг томилдог. Тоглолтын шүүгчдийг эцсийн байдлаар сонгох ажлыг Техникийн комисс хүлээнэ. Ахлах шүүгч тухайн тэмцээнийг бүрэн удирддаг байна. Ахлах шүүгч нэн түрүүн ОУОТХ-ны дүрмийн шаардлага, тэмцээний бэлэн байдлыг хянана. Харин дүрэмд зааснаар амралтын хугацаа олгох, таталтыг үл тооцох, сануулгын дараа багийг хасах зэрэг хар тамга дарах эрхтэй гэнэ. Сануулга өгөхдөө ерөнхий дохионуудыг ашиглана. Тэгэхдээ багийн нэрийг чангаар дуудаж, эхний, сүүлийн сануулга гэж хэлэх ажээ. Ахлах шүүгчийн шийдвэр ямар ч үед эцсийн дүн байна. Хажуугийн хоёр шүүгч ахлахын удирдлага дор ажиллана. Таталтын үед хажуугийн шүүгчид ахлахын эсрэг талд зогедог. Тамирчид дүрэм зөрчсөн тохиолдолд ахлах шүүгчид дохиогоор мэдэгддэг байна. Хэрэв ахлах шүүгч зөвшөөрвөл тамирчин болон багийг тэмцээнээс хасна.
Ахлах шүүгч хоёр багийн дасгалжуулагчаас тэмцээнд оролцоход бэлэн буй эсэхийг лавлаад олсыг авах, байрлалаа эзлэх, татах байдалд бэлтгэх, эхлэх зэргийг аман болон хөдөлгөөнт дохиогоор хэлдэг.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Олс таталт XҮ зуунд монголд үүссэн

XҮ зууны үед монголчууд олс татах
тэмцәэн зохиож 5айсан баримт
байна. Энэ спорт нь 1900-1920
оны олимпийн хөтөлбөрт таван
удаа орсон. Тухайн үед олс
таталтын төрөлд олон тамирчин
оролцдоггүй гэсэн үндэслэлээр
наадмын хөтөлбөрөөс хасжээ.
Түүнээс хойш хөгжил нь зогсонги
байдалд орсон аж. Улмаар 1960
онд Их Британи, Шведийн
ундэсний олимпийн холбооны
санаачлагаар Олон улсын олс
таталтын холбоо (ОУОТХ)
байгуулагдсан. Энэ үеэс олс
таталт эрчимтэй хөгжих болов.

ОУОТХ нь одоо 30 гишүүн
оронтой бөгөөд Олон улсын
олимпийн хороо (ОУОХ)-ны
хүлээн зөвшөөрсөн спортын
холбоо. ОУОХ хүлээн зөвшөөрсөн
гэдэг нь олимпийн наадмын
хөтөлбөрт мөд орно гэсэн үг юм.
Энэ спорт нь олимпийн
хөтөлбөрт ороогүй спортын
төрлүүдийн Дэлхийн аварга
шалгаруулах тоглолтод багтсан.
World Games-д усны цана, сүмо
бөх, айкидо, каратэ, каноэ, шүхэр,
бодибилдинг, боулинг зэрэг 30
орчим спортын төрөл ордог.
Энэхүү тоглолт нь олимпийн
наадмын удаах жил зохиогддог
бөгөөд отгон нь 2005 онд ХБНГУ-
ын Дуйсбургт болжээ.
Олс таталт нь манай оронд
шинэ тутам хөгжиж буй спортын
төрөл бөгөөд Монголын олс
таталтын холбоо (MTWF) 2002
оны аравдугаар сарын 02-нд
байгуулагдсан. Энэ хугацаанд
улсын аварга шалгаруулах
анхдугаар болон II тэмцээнийг
зохиосон юм.

Шавь нартаа зөвлөхийг хориглоно
Олс таталтын олон улсын тэмцээн гадаа болон заал гэсэн хоёр ангилалд тусгай дүрмийн дор явагддаг. Энэ нь багийң спорт. Баг найман тамирчны бүрэлдэхүүнтэй. Тэмцээн эхэлсэн үед тухайн багийн орлон татагчийг оролцуулдаггүй. Дээрх асуудлыг тэмцээний өмнө тамирчид байрлалаа эзлэх мөчид шүугчдийн удирдлага авч хэлэлцнэ. Хэрэв татагч ямар нэгэн шалтгаанаар тэмцээнийг үргэлжлүүлэх
боломжгүйд хүрвэл тухайн баг долоон тамирчинтайгаар өрсөлдөж болно. Харин тус татагч тэмцээний цаашдын тоглолтод оролцох эрхгүй. Эсрэг баг нь долоон тамирчинтай бол өрсөлдөгчид нь нэгийгээ орхин хурд хүчээ уралдуулж болох ажээ. Түр хасагдсан уг тамирчин дараагийн тоглолтуудад тулалдах эрхтэй. Баг долоогоос цөөн тоглогчтой бол тэмцээнийг явуулах боломжгүй юм.
Олон улсын тэмцээнд оролцох баг хэт хөнгон (480кг-аас хэтрэхгүй), хөнгөн (520 кг), хөнгөвтөр (560 кг), дунд хөнгөн (600 кг), дунд (640 кг), хүндэвтэр (680 кг), хүнд (720 кг), үнэмлэхүй (720 кг-аас дээш) гэсэн ангилалд өрсөлддөг байна.
Тамирчид тэмцээнд оролцох үед зааварлагч дасгалжуулагчтай. Дасгалжуулагч нь тэмцээнд өрсөлдөх мөчөөс бусад асуудлыг хариуцана. Өөрөөр хэлбэл, тоглолтын үед шавь нартаа зөвлөхийг хориглодог.

6.5 мм зузаан тахтай гутал жийдэг
Тамирчид богино емд, цамц, өвдөгний хамгаалалт бүхий спорт хувцас өмсөнө. Шүүгчийн зөвшөөрснөөр тарны хамгаалалт, арьсыг гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх зориулалттай хувцсыг цамцны дотуур өмсдөг байна. Харин хамгаалалтын бүсийг цамцны гадуур зүүдэг ажээ.
Гадаа талбайд өмсөх гутлын ул, өсгий нь жигд байна. Өсгийний хажуу талд металл тах хэрэглэж болох бөгөөд зузаан нь 6.5 мм-ээс хэтрэхгуй. Харин зааланд эр бяраа үзэх бол энгийн гутал жийдэг. Металл бус материалаар хийсэн тах хэрэглэж болно. Гутлын ул, өсгийнөөс илүү гарсан шовх болон үзүүртэй зүйл байж болохгүй. Түүнчлэн жин үзэх үед тамирчид гуталгүй байхын зэрэгцээ гэрэлтдэггуй богино өмд, цамц өмсөх гэнэ.

Тэгш ногоон талбайд Тулалддаг
Багийн гишүүн бүр олсыг нүцгэн гараараа, энгийн атгалтаар барьдаг. Өөрөөр хэлбэл, алга дээш харсан байдалтайгаар хоёр гараар атгах бөгөөд олс нь бие, бугалга (гарын дээд мөч) хоёрын хооронд байна. Олсны шулуун хөдөлгөөнийг хориглох үйлдлийг түгжээ гэдэг. Энэ нь дүрэм зөрчиж буй юм.
Тамирчдын хөлний байрлалын хувьд ул хэсэг өвдөгнөөс урагш болсон байдалтай зогсоно. Багийн гишүүд олсыг атгасан байдалтай байна. Татагчдын сүүлийнх олсыг хоёр сугаар оруулж, нуруугаараа ороогоод зүүн мөрөн дээгүүр гаргаж унжуулдаг. Олсны үлдсэн хэсэг нь тамирчинд саад болохгүй байх ёстой аж.
Олсны бүдүүн буюу тойргийн хэмжээ 10-12.5 см бөгөөд зангилаа гэхчилэн гарт тээглэх зүйлгүй байна. Олсны төгегөлийг оёж захалсан байдаг. Олсны урт хамгийн багадаа 33.5 см. Татагчдын зэбсэгт хэрэглэх тууз, тэмдэглэгээ нь олсыг сунах, агших тохиолдолд шүүгч төвөггүйхэн тохируулах
боломжтой байна. Гадаа талбайд тэмдэглэгээ, туузыг олсны төв, түүнээс хоёр тийш дөрөв, таван метрт өнгө өнгөөр тэмдэглэдэг. Харин зааланд мән олсны төв болон, түүнээс хоёр тал руу хоёр, 2.5 метрт тууз уях буюу тэмдэглэнэ. Мөн өөр өнгөтэй байна. Тэмцээн тэгш ногоон талбайд явагдах бөгөөд зааланд татах талбайн боломжит хэмжээ 36 метр урттай.

Сууж болохгүй
Тэмцээн эхлэхээс өмнө хоёр баг ордолт хийнэ. Тойргийн тэмцээн нь (п х (п-1))/2 гэсән тоглолттой. N нь багийн гишүүний тоо. Тоглолт хоёроос гурван таталтаас бүрддэг. Таталтын үед хүндэтгэх шалтгаанаар амарч болно. Амралтын хугацаа 10 минутаас ихгүй. Нэг таталтын үед дүрэм зөрчсөн гэсэн сануулга хоёр удаа авбал тэмцээнээс хасна. Зөвхөн нэг нь л дүрэм зөрчсөн бол багийнх гэж тооцдог. Ийм үед өрсөлдөгч багт ялалтыг өгнө.
Гадаа талбайд олсон дээрх тэмдэглэгээг газар хүргэсэн үед ялалтыг эсрэг багийн тамирчдад гардуулдаг байна.
Тэмцээнд хоёр ялалт авсан нь хожно, Хоёр баг дүрэм зөрчсөн бол таталтыг үл тооцдог. Тэмцээн өндөрлөхөөс өмнө багууд олсыг орхивол мән тооцохгүй. Тэмцээний үед доорхийг дүрэм зөрчсөнд тооцно.

-Суух. Санаатайгаар газар суух, халтирч унасны дараа шуурхай босч таталтаа үргэлжлүүлэхгүй байх.
-Тулах. Хөлнөөс бусад биеийн хэсгээр газар хүрч, тулах
-Түгжих. Олсны чөлөөтэй хөдөлгөөнийг саатуулах
-Атгалт. Дүрэмд зааснаас бусад байдлаар олсыг барих
-Дээш татах. Олсыг бие ба бугалганы хоорондоос бусад байрлалд оруулах
-Байрлал. Хөлийн ул хэсэг өвдөгнөөс урагш бус байдалтай байх.
-Ахиулах. Олсыг гарын дагуу дамжуулах
-Мөр гаргах. Ухарч татах үед олон удаа газар суух
-Хамгийн арын тамирчин дүрмийн буе байрлал эзлэх
-Дасгалжуулагч. Татах үед шавь нартаа зөвлөх
-Тулах цэг өөрчлөгдөх
-Заалны тэмцээний үед заасан талбайгаас хажуу тийш гарах
-Гадаа талбайд хөл байрлалд ор гэсэн дохио өгөхөөс өмнө газарт мөр гаргах.

Ахлах шүүгч хар тамга дарах эрхтэй
ОУОТХ-ноос олон улсын хэмжээний тэмцээнүүдийг удирдах албаны хүмүүсийг томилдог. Тоглолтын шүүгчдийг эцсийн байдлаар сонгох ажлыг Техникийн комисс хүлээнэ. Ахлах шүүгч тухайн тэмцээнийг бүрэн удирддаг байна. Ахлах шүүгч нэн түрүүн ОУОТХ-ны дүрмийн шаардлага, тэмцээний бэлэн байдлыг хянана. Харин дүрэмд зааснаар амралтын хугацаа олгох, таталтыг үл тооцох, сануулгын дараа багийг хасах зэрэг хар тамга дарах эрхтэй гэнэ. Сануулга өгөхдөө ерөнхий дохионуудыг ашиглана. Тэгэхдээ багийн нэрийг чангаар дуудаж, эхний, сүүлийн сануулга гэж хэлэх ажээ. Ахлах шүүгчийн шийдвэр ямар ч үед эцсийн дүн байна. Хажуугийн хоёр шүүгч ахлахын удирдлага дор ажиллана. Таталтын үед хажуугийн шүүгчид ахлахын эсрэг талд зогедог. Тамирчид дүрэм зөрчсөн тохиолдолд ахлах шүүгчид дохиогоор мэдэгддэг байна. Хэрэв ахлах шүүгч зөвшөөрвөл тамирчин болон багийг тэмцээнээс хасна.
Ахлах шүүгч хоёр багийн дасгалжуулагчаас тэмцээнд оролцоход бэлэн буй эсэхийг лавлаад олсыг авах, байрлалаа эзлэх, татах байдалд бэлтгэх, эхлэх зэргийг аман болон хөдөлгөөнт дохиогоор хэлдэг.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Олс таталт XҮ зуунд монголд үүссэн

XҮ зууны үед монголчууд олс татах
тэмцәэн зохиож 5айсан баримт
байна. Энэ спорт нь 1900-1920
оны олимпийн хөтөлбөрт таван
удаа орсон. Тухайн үед олс
таталтын төрөлд олон тамирчин
оролцдоггүй гэсэн үндэслэлээр
наадмын хөтөлбөрөөс хасжээ.
Түүнээс хойш хөгжил нь зогсонги
байдалд орсон аж. Улмаар 1960
онд Их Британи, Шведийн
ундэсний олимпийн холбооны
санаачлагаар Олон улсын олс
таталтын холбоо (ОУОТХ)
байгуулагдсан. Энэ үеэс олс
таталт эрчимтэй хөгжих болов.

ОУОТХ нь одоо 30 гишүүн
оронтой бөгөөд Олон улсын
олимпийн хороо (ОУОХ)-ны
хүлээн зөвшөөрсөн спортын
холбоо. ОУОХ хүлээн зөвшөөрсөн
гэдэг нь олимпийн наадмын
хөтөлбөрт мөд орно гэсэн үг юм.
Энэ спорт нь олимпийн
хөтөлбөрт ороогүй спортын
төрлүүдийн Дэлхийн аварга
шалгаруулах тоглолтод багтсан.
World Games-д усны цана, сүмо
бөх, айкидо, каратэ, каноэ, шүхэр,
бодибилдинг, боулинг зэрэг 30
орчим спортын төрөл ордог.
Энэхүү тоглолт нь олимпийн
наадмын удаах жил зохиогддог
бөгөөд отгон нь 2005 онд ХБНГУ-
ын Дуйсбургт болжээ.
Олс таталт нь манай оронд
шинэ тутам хөгжиж буй спортын
төрөл бөгөөд Монголын олс
таталтын холбоо (MTWF) 2002
оны аравдугаар сарын 02-нд
байгуулагдсан. Энэ хугацаанд
улсын аварга шалгаруулах
анхдугаар болон II тэмцээнийг
зохиосон юм.

Шавь нартаа зөвлөхийг хориглоно
Олс таталтын олон улсын тэмцээн гадаа болон заал гэсэн хоёр ангилалд тусгай дүрмийн дор явагддаг. Энэ нь багийң спорт. Баг найман тамирчны бүрэлдэхүүнтэй. Тэмцээн эхэлсэн үед тухайн багийн орлон татагчийг оролцуулдаггүй. Дээрх асуудлыг тэмцээний өмнө тамирчид байрлалаа эзлэх мөчид шүугчдийн удирдлага авч хэлэлцнэ. Хэрэв татагч ямар нэгэн шалтгаанаар тэмцээнийг үргэлжлүүлэх
боломжгүйд хүрвэл тухайн баг долоон тамирчинтайгаар өрсөлдөж болно. Харин тус татагч тэмцээний цаашдын тоглолтод оролцох эрхгүй. Эсрэг баг нь долоон тамирчинтай бол өрсөлдөгчид нь нэгийгээ орхин хурд хүчээ уралдуулж болох ажээ. Түр хасагдсан уг тамирчин дараагийн тоглолтуудад тулалдах эрхтэй. Баг долоогоос цөөн тоглогчтой бол тэмцээнийг явуулах боломжгүй юм.
Олон улсын тэмцээнд оролцох баг хэт хөнгон (480кг-аас хэтрэхгүй), хөнгөн (520 кг), хөнгөвтөр (560 кг), дунд хөнгөн (600 кг), дунд (640 кг), хүндэвтэр (680 кг), хүнд (720 кг), үнэмлэхүй (720 кг-аас дээш) гэсэн ангилалд өрсөлддөг байна.
Тамирчид тэмцээнд оролцох үед зааварлагч дасгалжуулагчтай. Дасгалжуулагч нь тэмцээнд өрсөлдөх мөчөөс бусад асуудлыг хариуцана. Өөрөөр хэлбэл, тоглолтын үед шавь нартаа зөвлөхийг хориглодог.

6.5 мм зузаан тахтай гутал жийдэг
Тамирчид богино емд, цамц, өвдөгний хамгаалалт бүхий спорт хувцас өмсөнө. Шүүгчийн зөвшөөрснөөр тарны хамгаалалт, арьсыг гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх зориулалттай хувцсыг цамцны дотуур өмсдөг байна. Харин хамгаалалтын бүсийг цамцны гадуур зүүдэг ажээ.
Гадаа талбайд өмсөх гутлын ул, өсгий нь жигд байна. Өсгийний хажуу талд металл тах хэрэглэж болох бөгөөд зузаан нь 6.5 мм-ээс хэтрэхгуй. Харин зааланд эр бяраа үзэх бол энгийн гутал жийдэг. Металл бус материалаар хийсэн тах хэрэглэж болно. Гутлын ул, өсгийнөөс илүү гарсан шовх болон үзүүртэй зүйл байж болохгүй. Түүнчлэн жин үзэх үед тамирчид гуталгүй байхын зэрэгцээ гэрэлтдэггуй богино өмд, цамц өмсөх гэнэ.

Тэгш ногоон талбайд Тулалддаг
Багийн гишүүн бүр олсыг нүцгэн гараараа, энгийн атгалтаар барьдаг. Өөрөөр хэлбэл, алга дээш харсан байдалтайгаар хоёр гараар атгах бөгөөд олс нь бие, бугалга (гарын дээд мөч) хоёрын хооронд байна. Олсны шулуун хөдөлгөөнийг хориглох үйлдлийг түгжээ гэдэг. Энэ нь дүрэм зөрчиж буй юм.
Тамирчдын хөлний байрлалын хувьд ул хэсэг өвдөгнөөс урагш болсон байдалтай зогсоно. Багийн гишүүд олсыг атгасан байдалтай байна. Татагчдын сүүлийнх олсыг хоёр сугаар оруулж, нуруугаараа ороогоод зүүн мөрөн дээгүүр гаргаж унжуулдаг. Олсны үлдсэн хэсэг нь тамирчинд саад болохгүй байх ёстой аж.
Олсны бүдүүн буюу тойргийн хэмжээ 10-12.5 см бөгөөд зангилаа гэхчилэн гарт тээглэх зүйлгүй байна. Олсны төгегөлийг оёж захалсан байдаг. Олсны урт хамгийн багадаа 33.5 см. Татагчдын зэбсэгт хэрэглэх тууз, тэмдэглэгээ нь олсыг сунах, агших тохиолдолд шүүгч төвөггүйхэн тохируулах
боломжтой байна. Гадаа талбайд тэмдэглэгээ, туузыг олсны төв, түүнээс хоёр тийш дөрөв, таван метрт өнгө өнгөөр тэмдэглэдэг. Харин зааланд мән олсны төв болон, түүнээс хоёр тал руу хоёр, 2.5 метрт тууз уях буюу тэмдэглэнэ. Мөн өөр өнгөтэй байна. Тэмцээн тэгш ногоон талбайд явагдах бөгөөд зааланд татах талбайн боломжит хэмжээ 36 метр урттай.

Сууж болохгүй
Тэмцээн эхлэхээс өмнө хоёр баг ордолт хийнэ. Тойргийн тэмцээн нь (п х (п-1))/2 гэсән тоглолттой. N нь багийн гишүүний тоо. Тоглолт хоёроос гурван таталтаас бүрддэг. Таталтын үед хүндэтгэх шалтгаанаар амарч болно. Амралтын хугацаа 10 минутаас ихгүй. Нэг таталтын үед дүрэм зөрчсөн гэсэн сануулга хоёр удаа авбал тэмцээнээс хасна. Зөвхөн нэг нь л дүрэм зөрчсөн бол багийнх гэж тооцдог. Ийм үед өрсөлдөгч багт ялалтыг өгнө.
Гадаа талбайд олсон дээрх тэмдэглэгээг газар хүргэсэн үед ялалтыг эсрэг багийн тамирчдад гардуулдаг байна.
Тэмцээнд хоёр ялалт авсан нь хожно, Хоёр баг дүрэм зөрчсөн бол таталтыг үл тооцдог. Тэмцээн өндөрлөхөөс өмнө багууд олсыг орхивол мән тооцохгүй. Тэмцээний үед доорхийг дүрэм зөрчсөнд тооцно.

-Суух. Санаатайгаар газар суух, халтирч унасны дараа шуурхай босч таталтаа үргэлжлүүлэхгүй байх.
-Тулах. Хөлнөөс бусад биеийн хэсгээр газар хүрч, тулах
-Түгжих. Олсны чөлөөтэй хөдөлгөөнийг саатуулах
-Атгалт. Дүрэмд зааснаас бусад байдлаар олсыг барих
-Дээш татах. Олсыг бие ба бугалганы хоорондоос бусад байрлалд оруулах
-Байрлал. Хөлийн ул хэсэг өвдөгнөөс урагш бус байдалтай байх.
-Ахиулах. Олсыг гарын дагуу дамжуулах
-Мөр гаргах. Ухарч татах үед олон удаа газар суух
-Хамгийн арын тамирчин дүрмийн буе байрлал эзлэх
-Дасгалжуулагч. Татах үед шавь нартаа зөвлөх
-Тулах цэг өөрчлөгдөх
-Заалны тэмцээний үед заасан талбайгаас хажуу тийш гарах
-Гадаа талбайд хөл байрлалд ор гэсэн дохио өгөхөөс өмнө газарт мөр гаргах.

Ахлах шүүгч хар тамга дарах эрхтэй
ОУОТХ-ноос олон улсын хэмжээний тэмцээнүүдийг удирдах албаны хүмүүсийг томилдог. Тоглолтын шүүгчдийг эцсийн байдлаар сонгох ажлыг Техникийн комисс хүлээнэ. Ахлах шүүгч тухайн тэмцээнийг бүрэн удирддаг байна. Ахлах шүүгч нэн түрүүн ОУОТХ-ны дүрмийн шаардлага, тэмцээний бэлэн байдлыг хянана. Харин дүрэмд зааснаар амралтын хугацаа олгох, таталтыг үл тооцох, сануулгын дараа багийг хасах зэрэг хар тамга дарах эрхтэй гэнэ. Сануулга өгөхдөө ерөнхий дохионуудыг ашиглана. Тэгэхдээ багийн нэрийг чангаар дуудаж, эхний, сүүлийн сануулга гэж хэлэх ажээ. Ахлах шүүгчийн шийдвэр ямар ч үед эцсийн дүн байна. Хажуугийн хоёр шүүгч ахлахын удирдлага дор ажиллана. Таталтын үед хажуугийн шүүгчид ахлахын эсрэг талд зогедог. Тамирчид дүрэм зөрчсөн тохиолдолд ахлах шүүгчид дохиогоор мэдэгддэг байна. Хэрэв ахлах шүүгч зөвшөөрвөл тамирчин болон багийг тэмцээнээс хасна.
Ахлах шүүгч хоёр багийн дасгалжуулагчаас тэмцээнд оролцоход бэлэн буй эсэхийг лавлаад олсыг авах, байрлалаа эзлэх, татах байдалд бэлтгэх, эхлэх зэргийг аман болон хөдөлгөөнт дохиогоор хэлдэг.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Олс таталт XҮ зуунд монголд үүссэн

XҮ зууны үед монголчууд олс татах
тэмцәэн зохиож 5айсан баримт
байна. Энэ спорт нь 1900-1920
оны олимпийн хөтөлбөрт таван
удаа орсон. Тухайн үед олс
таталтын төрөлд олон тамирчин
оролцдоггүй гэсэн үндэслэлээр
наадмын хөтөлбөрөөс хасжээ.
Түүнээс хойш хөгжил нь зогсонги
байдалд орсон аж. Улмаар 1960
онд Их Британи, Шведийн
ундэсний олимпийн холбооны
санаачлагаар Олон улсын олс
таталтын холбоо (ОУОТХ)
байгуулагдсан. Энэ үеэс олс
таталт эрчимтэй хөгжих болов.

ОУОТХ нь одоо 30 гишүүн
оронтой бөгөөд Олон улсын
олимпийн хороо (ОУОХ)-ны
хүлээн зөвшөөрсөн спортын
холбоо. ОУОХ хүлээн зөвшөөрсөн
гэдэг нь олимпийн наадмын
хөтөлбөрт мөд орно гэсэн үг юм.
Энэ спорт нь олимпийн
хөтөлбөрт ороогүй спортын
төрлүүдийн Дэлхийн аварга
шалгаруулах тоглолтод багтсан.
World Games-д усны цана, сүмо
бөх, айкидо, каратэ, каноэ, шүхэр,
бодибилдинг, боулинг зэрэг 30
орчим спортын төрөл ордог.
Энэхүү тоглолт нь олимпийн
наадмын удаах жил зохиогддог
бөгөөд отгон нь 2005 онд ХБНГУ-
ын Дуйсбургт болжээ.
Олс таталт нь манай оронд
шинэ тутам хөгжиж буй спортын
төрөл бөгөөд Монголын олс
таталтын холбоо (MTWF) 2002
оны аравдугаар сарын 02-нд
байгуулагдсан. Энэ хугацаанд
улсын аварга шалгаруулах
анхдугаар болон II тэмцээнийг
зохиосон юм.

Шавь нартаа зөвлөхийг хориглоно
Олс таталтын олон улсын тэмцээн гадаа болон заал гэсэн хоёр ангилалд тусгай дүрмийн дор явагддаг. Энэ нь багийң спорт. Баг найман тамирчны бүрэлдэхүүнтэй. Тэмцээн эхэлсэн үед тухайн багийн орлон татагчийг оролцуулдаггүй. Дээрх асуудлыг тэмцээний өмнө тамирчид байрлалаа эзлэх мөчид шүугчдийн удирдлага авч хэлэлцнэ. Хэрэв татагч ямар нэгэн шалтгаанаар тэмцээнийг үргэлжлүүлэх
боломжгүйд хүрвэл тухайн баг долоон тамирчинтайгаар өрсөлдөж болно. Харин тус татагч тэмцээний цаашдын тоглолтод оролцох эрхгүй. Эсрэг баг нь долоон тамирчинтай бол өрсөлдөгчид нь нэгийгээ орхин хурд хүчээ уралдуулж болох ажээ. Түр хасагдсан уг тамирчин дараагийн тоглолтуудад тулалдах эрхтэй. Баг долоогоос цөөн тоглогчтой бол тэмцээнийг явуулах боломжгүй юм.
Олон улсын тэмцээнд оролцох баг хэт хөнгон (480кг-аас хэтрэхгүй), хөнгөн (520 кг), хөнгөвтөр (560 кг), дунд хөнгөн (600 кг), дунд (640 кг), хүндэвтэр (680 кг), хүнд (720 кг), үнэмлэхүй (720 кг-аас дээш) гэсэн ангилалд өрсөлддөг байна.
Тамирчид тэмцээнд оролцох үед зааварлагч дасгалжуулагчтай. Дасгалжуулагч нь тэмцээнд өрсөлдөх мөчөөс бусад асуудлыг хариуцана. Өөрөөр хэлбэл, тоглолтын үед шавь нартаа зөвлөхийг хориглодог.

6.5 мм зузаан тахтай гутал жийдэг
Тамирчид богино емд, цамц, өвдөгний хамгаалалт бүхий спорт хувцас өмсөнө. Шүүгчийн зөвшөөрснөөр тарны хамгаалалт, арьсыг гэмтэхээс урьдчилан сэргийлэх зориулалттай хувцсыг цамцны дотуур өмсдөг байна. Харин хамгаалалтын бүсийг цамцны гадуур зүүдэг ажээ.
Гадаа талбайд өмсөх гутлын ул, өсгий нь жигд байна. Өсгийний хажуу талд металл тах хэрэглэж болох бөгөөд зузаан нь 6.5 мм-ээс хэтрэхгуй. Харин зааланд эр бяраа үзэх бол энгийн гутал жийдэг. Металл бус материалаар хийсэн тах хэрэглэж болно. Гутлын ул, өсгийнөөс илүү гарсан шовх болон үзүүртэй зүйл байж болохгүй. Түүнчлэн жин үзэх үед тамирчид гуталгүй байхын зэрэгцээ гэрэлтдэггуй богино өмд, цамц өмсөх гэнэ.

Тэгш ногоон талбайд Тулалддаг
Багийн гишүүн бүр олсыг нүцгэн гараараа, энгийн атгалтаар барьдаг. Өөрөөр хэлбэл, алга дээш харсан байдалтайгаар хоёр гараар атгах бөгөөд олс нь бие, бугалга (гарын дээд мөч) хоёрын хооронд байна. Олсны шулуун хөдөлгөөнийг хориглох үйлдлийг түгжээ гэдэг. Энэ нь дүрэм зөрчиж буй юм.
Тамирчдын хөлний байрлалын хувьд ул хэсэг өвдөгнөөс урагш болсон байдалтай зогсоно. Багийн гишүүд олсыг атгасан байдалтай байна. Татагчдын сүүлийнх олсыг хоёр сугаар оруулж, нуруугаараа ороогоод зүүн мөрөн дээгүүр гаргаж унжуулдаг. Олсны үлдсэн хэсэг нь тамирчинд саад болохгүй байх ёстой аж.
Олсны бүдүүн буюу тойргийн хэмжээ 10-12.5 см бөгөөд зангилаа гэхчилэн гарт тээглэх зүйлгүй байна. Олсны төгегөлийг оёж захалсан байдаг. Олсны урт хамгийн багадаа 33.5 см. Татагчдын зэбсэгт хэрэглэх тууз, тэмдэглэгээ нь олсыг сунах, агших тохиолдолд шүүгч төвөггүйхэн тохируулах
боломжтой байна. Гадаа талбайд тэмдэглэгээ, туузыг олсны төв, түүнээс хоёр тийш дөрөв, таван метрт өнгө өнгөөр тэмдэглэдэг. Харин зааланд мән олсны төв болон, түүнээс хоёр тал руу хоёр, 2.5 метрт тууз уях буюу тэмдэглэнэ. Мөн өөр өнгөтэй байна. Тэмцээн тэгш ногоон талбайд явагдах бөгөөд зааланд татах талбайн боломжит хэмжээ 36 метр урттай.

Сууж болохгүй
Тэмцээн эхлэхээс өмнө хоёр баг ордолт хийнэ. Тойргийн тэмцээн нь (п х (п-1))/2 гэсән тоглолттой. N нь багийн гишүүний тоо. Тоглолт хоёроос гурван таталтаас бүрддэг. Таталтын үед хүндэтгэх шалтгаанаар амарч болно. Амралтын хугацаа 10 минутаас ихгүй. Нэг таталтын үед дүрэм зөрчсөн гэсэн сануулга хоёр удаа авбал тэмцээнээс хасна. Зөвхөн нэг нь л дүрэм зөрчсөн бол багийнх гэж тооцдог. Ийм үед өрсөлдөгч багт ялалтыг өгнө.
Гадаа талбайд олсон дээрх тэмдэглэгээг газар хүргэсэн үед ялалтыг эсрэг багийн тамирчдад гардуулдаг байна.
Тэмцээнд хоёр ялалт авсан нь хожно, Хоёр баг дүрэм зөрчсөн бол таталтыг үл тооцдог. Тэмцээн өндөрлөхөөс өмнө багууд олсыг орхивол мән тооцохгүй. Тэмцээний үед доорхийг дүрэм зөрчсөнд тооцно.

-Суух. Санаатайгаар газар суух, халтирч унасны дараа шуурхай босч таталтаа үргэлжлүүлэхгүй байх.
-Тулах. Хөлнөөс бусад биеийн хэсгээр газар хүрч, тулах
-Түгжих. Олсны чөлөөтэй хөдөлгөөнийг саатуулах
-Атгалт. Дүрэмд зааснаас бусад байдлаар олсыг барих
-Дээш татах. Олсыг бие ба бугалганы хоорондоос бусад байрлалд оруулах
-Байрлал. Хөлийн ул хэсэг өвдөгнөөс урагш бус байдалтай байх.
-Ахиулах. Олсыг гарын дагуу дамжуулах
-Мөр гаргах. Ухарч татах үед олон удаа газар суух
-Хамгийн арын тамирчин дүрмийн буе байрлал эзлэх
-Дасгалжуулагч. Татах үед шавь нартаа зөвлөх
-Тулах цэг өөрчлөгдөх
-Заалны тэмцээний үед заасан талбайгаас хажуу тийш гарах
-Гадаа талбайд хөл байрлалд ор гэсэн дохио өгөхөөс өмнө газарт мөр гаргах.

Ахлах шүүгч хар тамга дарах эрхтэй
ОУОТХ-ноос олон улсын хэмжээний тэмцээнүүдийг удирдах албаны хүмүүсийг томилдог. Тоглолтын шүүгчдийг эцсийн байдлаар сонгох ажлыг Техникийн комисс хүлээнэ. Ахлах шүүгч тухайн тэмцээнийг бүрэн удирддаг байна. Ахлах шүүгч нэн түрүүн ОУОТХ-ны дүрмийн шаардлага, тэмцээний бэлэн байдлыг хянана. Харин дүрэмд зааснаар амралтын хугацаа олгох, таталтыг үл тооцох, сануулгын дараа багийг хасах зэрэг хар тамга дарах эрхтэй гэнэ. Сануулга өгөхдөө ерөнхий дохионуудыг ашиглана. Тэгэхдээ багийн нэрийг чангаар дуудаж, эхний, сүүлийн сануулга гэж хэлэх ажээ. Ахлах шүүгчийн шийдвэр ямар ч үед эцсийн дүн байна. Хажуугийн хоёр шүүгч ахлахын удирдлага дор ажиллана. Таталтын үед хажуугийн шүүгчид ахлахын эсрэг талд зогедог. Тамирчид дүрэм зөрчсөн тохиолдолд ахлах шүүгчид дохиогоор мэдэгддэг байна. Хэрэв ахлах шүүгч зөвшөөрвөл тамирчин болон багийг тэмцээнээс хасна.
Ахлах шүүгч хоёр багийн дасгалжуулагчаас тэмцээнд оролцоход бэлэн буй эсэхийг лавлаад олсыг авах, байрлалаа эзлэх, татах байдалд бэлтгэх, эхлэх зэргийг аман болон хөдөлгөөнт дохиогоор хэлдэг.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button