Ажилгүй ч төрөөс мөнгө авахаа тэр бүр мэддэггүй

Манайд 1958 онд анхны Тэтгэврийн тухай хуульбатлан гаргасан нь өнөегийн даатгалын системийн үндэс суурийг тавьжээ гэж болох юм. Энэ хуулиар даатгалын сангийн тогтолцоог бий болгохдоо албан хаагчид, ажилчид бус үйлдвэр аж ахуйн нэг, байгууллага шимтгэл төлөхөөр тогтеон байдаг бегөөд үндсэндээ улс иргэдэд тохиолдох нийгмийн эрсдлийг 100 хувь үүрч байжээ. Гэвч 1990 онд хувийн хэвшил бүхий эдийн засгийн бүтцийг бий болгосноор нийгмийн халамж, даатгалын тогтолцоонд эрс шинэчлэл бий болсон юм.

Зах зээлийн эхэнд батлан гаргасан шинэчлэлээр ажил үүргээ хэвийн хийж байсан эмэгтэйчүуд болон эрэгтэйчуүдийг хэт залуугаар нь тзтгэвзрт гаргах боломжийг бүрдүүлж, ингэснэзрээ ажлын байруудыг чөлөөлнө хэмээн үзэж байсан ч илүү их сөрөг үр дагавар үзуүлж хөдөлмөрлөх ид насы 52.1 мянган хүн үнэн хэрэгтээ нийгмийн үйл хараат оролцохгүйд хүрсэн юм.

Энэ бүхнээс болоод 1991 онд нийт 288 мянган тэтгэвзр авагчийн 41-45.9 хувь нь ид ажиллах чадвартай хүмүүс байсан юм. Гэвч энэ алдааг засч зах зээлийн өөрийнх нь зүй тогтолд нийцсэн өөрчлөлтийг олон хүн хүлээж байсан юм. Энэ өерчлөлтийн гол үндэс нь иргэн ажиллах чадвартай үедээ нийгмийн эрсдлийг даван туулах санхүүгийн эх үүсвэрээ өөреө бүрдүүлдэг болох явдал байлаа. Энэ зарчим дээр тулгуурласан Тэтгэврийн даатгалын нэрийн дансны тухай хуулийг 1999 онд батлан гаргасан юм. Энэ хуулиар бол 1960 оноос өмнө төрсен иргэд хуучин хуулиар, хойш төрсөн иргэд хуваарилалт хуримтлуулал хосолсон нэрийн данс нээлгэн төлөөн шимтгэлээсээ хамааруулан тэтгэвэр авах хоёр еер тогтолцоо зэрээцэн хэрэгжих болсон юм. Өдгөө манайд 1960 оноос хойш төрсен 458.9 мянган даатгуулагч нэрийн дансаа нээлгэсэн аж. Тэдний дансанд 287.2 тэрбум төгрөө 2006 оны эхний байдлаар бүртгэгдээд байна. Харамсалтай энэ мөнгөний 90 орчим хувийг улсын тесвөөр дамжуулан үрэгдүүлеэн гэж мэдэвдэж байгааг хареал нэрийн дансны тогтолцоо жинхэнэ иргэдийн эрх ашгийн төлөө одоохондоо үйлчилж чадахгүй байгәа бололтой. Ид ажиллах, хөдөлмөрлөх насандаа яваа залуу иргэд нэрийн дансандаа хяналт, анхаарал тавихгүй байгааг ч эндээс харж болох юм.

Манайхан төр иргэддээ нийгмийн даатгалаар дамжуулан тэтгэвэр олгох төдий л арга хэмжээ авдаг мэтээр дутуу, дулимаг ойлгох тал байдаг. Даатгалын сангаас тахир дутуугийн, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр, хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, даатгуулагчийг сувилахад зориулсан зардал, ажилгүй иргэдэд олгох тэтгэмж зэрэг олон төрлийн төлбөрийг нийгмийн даатгал хийдэг гэдгийг тэр бур мэддэггүй ээ.
Тухайлбал, ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогчид 0.5 хувиар, даатгуулагч 0.5 хувиар цалингаасаа төлдөг. Ажилгүйдлийн даатгалын сан жилдээ 3.4 орчим тэрбум төгрөгийг бүрдүүлдэг. Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгүй 24 cap түүнээс сүүлийн есөн cap телсен даатгуулагч тэтгэмж, сургалтын зардал авах зрхтэй байдаг. Гэтэл жилд ердөө өс орчим мянган хүн нэг тэрбум орчим төгрөгийг энэ банкнаас авдгаас харвал манайхан ажилгүй болчихоод зургаан сарын турш тэтгэмж авч, шинэ мэргэжил төрийн зардлаар эзэмшинэ гэдгээ сайтар мэддэггүй бололтой. Судалгаагаар албан ёсны ажилгүй гэгдэх 55 мянга орчим хуний 68.4 хувь ямар нэгэн хэмжээгээр ажилгүйдлийн тэтгэмж авах нөхцөл бүрдүүлсэн байхад тэдний 30 хувь нь л тэтгэмжээ авдаг болохыг дээрх тоо баримтаас харж болох юм.
Энэ бүхэн даатгуулагчид даатгалаа төлөх үүргээ биелүүлчихээд нийгмийн халамжинд багтах эрхээ мэдлэг, мэдээлэл дутмагаас эдэлж чадахгүй байгааг харуулж байна.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ажилгүй ч төрөөс мөнгө авахаа тэр бүр мэддэггүй

Манайд 1958 онд анхны Тэтгэврийн тухай хуульбатлан гаргасан нь өнөегийн даатгалын системийн үндэс суурийг тавьжээ гэж болох юм. Энэ хуулиар даатгалын сангийн тогтолцоог бий болгохдоо албан хаагчид, ажилчид бус үйлдвэр аж ахуйн нэг, байгууллага шимтгэл төлөхөөр тогтеон байдаг бегөөд үндсэндээ улс иргэдэд тохиолдох нийгмийн эрсдлийг 100 хувь үүрч байжээ. Гэвч 1990 онд хувийн хэвшил бүхий эдийн засгийн бүтцийг бий болгосноор нийгмийн халамж, даатгалын тогтолцоонд эрс шинэчлэл бий болсон юм.

Зах зээлийн эхэнд батлан гаргасан шинэчлэлээр ажил үүргээ хэвийн хийж байсан эмэгтэйчүуд болон эрэгтэйчуүдийг хэт залуугаар нь тзтгэвзрт гаргах боломжийг бүрдүүлж, ингэснэзрээ ажлын байруудыг чөлөөлнө хэмээн үзэж байсан ч илүү их сөрөг үр дагавар үзуүлж хөдөлмөрлөх ид насы 52.1 мянган хүн үнэн хэрэгтээ нийгмийн үйл хараат оролцохгүйд хүрсэн юм.

Энэ бүхнээс болоод 1991 онд нийт 288 мянган тэтгэвзр авагчийн 41-45.9 хувь нь ид ажиллах чадвартай хүмүүс байсан юм. Гэвч энэ алдааг засч зах зээлийн өөрийнх нь зүй тогтолд нийцсэн өөрчлөлтийг олон хүн хүлээж байсан юм. Энэ өерчлөлтийн гол үндэс нь иргэн ажиллах чадвартай үедээ нийгмийн эрсдлийг даван туулах санхүүгийн эх үүсвэрээ өөреө бүрдүүлдэг болох явдал байлаа. Энэ зарчим дээр тулгуурласан Тэтгэврийн даатгалын нэрийн дансны тухай хуулийг 1999 онд батлан гаргасан юм. Энэ хуулиар бол 1960 оноос өмнө төрсен иргэд хуучин хуулиар, хойш төрсөн иргэд хуваарилалт хуримтлуулал хосолсон нэрийн данс нээлгэн төлөөн шимтгэлээсээ хамааруулан тэтгэвэр авах хоёр еер тогтолцоо зэрээцэн хэрэгжих болсон юм. Өдгөө манайд 1960 оноос хойш төрсен 458.9 мянган даатгуулагч нэрийн дансаа нээлгэсэн аж. Тэдний дансанд 287.2 тэрбум төгрөө 2006 оны эхний байдлаар бүртгэгдээд байна. Харамсалтай энэ мөнгөний 90 орчим хувийг улсын тесвөөр дамжуулан үрэгдүүлеэн гэж мэдэвдэж байгааг хареал нэрийн дансны тогтолцоо жинхэнэ иргэдийн эрх ашгийн төлөө одоохондоо үйлчилж чадахгүй байгәа бололтой. Ид ажиллах, хөдөлмөрлөх насандаа яваа залуу иргэд нэрийн дансандаа хяналт, анхаарал тавихгүй байгааг ч эндээс харж болох юм.

Манайхан төр иргэддээ нийгмийн даатгалаар дамжуулан тэтгэвэр олгох төдий л арга хэмжээ авдаг мэтээр дутуу, дулимаг ойлгох тал байдаг. Даатгалын сангаас тахир дутуугийн, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр, хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, даатгуулагчийг сувилахад зориулсан зардал, ажилгүй иргэдэд олгох тэтгэмж зэрэг олон төрлийн төлбөрийг нийгмийн даатгал хийдэг гэдгийг тэр бур мэддэггүй ээ.
Тухайлбал, ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогчид 0.5 хувиар, даатгуулагч 0.5 хувиар цалингаасаа төлдөг. Ажилгүйдлийн даатгалын сан жилдээ 3.4 орчим тэрбум төгрөгийг бүрдүүлдэг. Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгүй 24 cap түүнээс сүүлийн есөн cap телсен даатгуулагч тэтгэмж, сургалтын зардал авах зрхтэй байдаг. Гэтэл жилд ердөө өс орчим мянган хүн нэг тэрбум орчим төгрөгийг энэ банкнаас авдгаас харвал манайхан ажилгүй болчихоод зургаан сарын турш тэтгэмж авч, шинэ мэргэжил төрийн зардлаар эзэмшинэ гэдгээ сайтар мэддэггүй бололтой. Судалгаагаар албан ёсны ажилгүй гэгдэх 55 мянга орчим хуний 68.4 хувь ямар нэгэн хэмжээгээр ажилгүйдлийн тэтгэмж авах нөхцөл бүрдүүлсэн байхад тэдний 30 хувь нь л тэтгэмжээ авдаг болохыг дээрх тоо баримтаас харж болох юм.
Энэ бүхэн даатгуулагчид даатгалаа төлөх үүргээ биелүүлчихээд нийгмийн халамжинд багтах эрхээ мэдлэг, мэдээлэл дутмагаас эдэлж чадахгүй байгааг харуулж байна.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ажилгүй ч төрөөс мөнгө авахаа тэр бүр мэддэггүй

Манайд 1958 онд анхны Тэтгэврийн тухай хуульбатлан гаргасан нь өнөегийн даатгалын системийн үндэс суурийг тавьжээ гэж болох юм. Энэ хуулиар даатгалын сангийн тогтолцоог бий болгохдоо албан хаагчид, ажилчид бус үйлдвэр аж ахуйн нэг, байгууллага шимтгэл төлөхөөр тогтеон байдаг бегөөд үндсэндээ улс иргэдэд тохиолдох нийгмийн эрсдлийг 100 хувь үүрч байжээ. Гэвч 1990 онд хувийн хэвшил бүхий эдийн засгийн бүтцийг бий болгосноор нийгмийн халамж, даатгалын тогтолцоонд эрс шинэчлэл бий болсон юм.

Зах зээлийн эхэнд батлан гаргасан шинэчлэлээр ажил үүргээ хэвийн хийж байсан эмэгтэйчүуд болон эрэгтэйчуүдийг хэт залуугаар нь тзтгэвзрт гаргах боломжийг бүрдүүлж, ингэснэзрээ ажлын байруудыг чөлөөлнө хэмээн үзэж байсан ч илүү их сөрөг үр дагавар үзуүлж хөдөлмөрлөх ид насы 52.1 мянган хүн үнэн хэрэгтээ нийгмийн үйл хараат оролцохгүйд хүрсэн юм.

Энэ бүхнээс болоод 1991 онд нийт 288 мянган тэтгэвзр авагчийн 41-45.9 хувь нь ид ажиллах чадвартай хүмүүс байсан юм. Гэвч энэ алдааг засч зах зээлийн өөрийнх нь зүй тогтолд нийцсэн өөрчлөлтийг олон хүн хүлээж байсан юм. Энэ өерчлөлтийн гол үндэс нь иргэн ажиллах чадвартай үедээ нийгмийн эрсдлийг даван туулах санхүүгийн эх үүсвэрээ өөреө бүрдүүлдэг болох явдал байлаа. Энэ зарчим дээр тулгуурласан Тэтгэврийн даатгалын нэрийн дансны тухай хуулийг 1999 онд батлан гаргасан юм. Энэ хуулиар бол 1960 оноос өмнө төрсен иргэд хуучин хуулиар, хойш төрсөн иргэд хуваарилалт хуримтлуулал хосолсон нэрийн данс нээлгэн төлөөн шимтгэлээсээ хамааруулан тэтгэвэр авах хоёр еер тогтолцоо зэрээцэн хэрэгжих болсон юм. Өдгөө манайд 1960 оноос хойш төрсен 458.9 мянган даатгуулагч нэрийн дансаа нээлгэсэн аж. Тэдний дансанд 287.2 тэрбум төгрөө 2006 оны эхний байдлаар бүртгэгдээд байна. Харамсалтай энэ мөнгөний 90 орчим хувийг улсын тесвөөр дамжуулан үрэгдүүлеэн гэж мэдэвдэж байгааг хареал нэрийн дансны тогтолцоо жинхэнэ иргэдийн эрх ашгийн төлөө одоохондоо үйлчилж чадахгүй байгәа бололтой. Ид ажиллах, хөдөлмөрлөх насандаа яваа залуу иргэд нэрийн дансандаа хяналт, анхаарал тавихгүй байгааг ч эндээс харж болох юм.

Манайхан төр иргэддээ нийгмийн даатгалаар дамжуулан тэтгэвэр олгох төдий л арга хэмжээ авдаг мэтээр дутуу, дулимаг ойлгох тал байдаг. Даатгалын сангаас тахир дутуугийн, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр, хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, даатгуулагчийг сувилахад зориулсан зардал, ажилгүй иргэдэд олгох тэтгэмж зэрэг олон төрлийн төлбөрийг нийгмийн даатгал хийдэг гэдгийг тэр бур мэддэггүй ээ.
Тухайлбал, ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогчид 0.5 хувиар, даатгуулагч 0.5 хувиар цалингаасаа төлдөг. Ажилгүйдлийн даатгалын сан жилдээ 3.4 орчим тэрбум төгрөгийг бүрдүүлдэг. Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгүй 24 cap түүнээс сүүлийн есөн cap телсен даатгуулагч тэтгэмж, сургалтын зардал авах зрхтэй байдаг. Гэтэл жилд ердөө өс орчим мянган хүн нэг тэрбум орчим төгрөгийг энэ банкнаас авдгаас харвал манайхан ажилгүй болчихоод зургаан сарын турш тэтгэмж авч, шинэ мэргэжил төрийн зардлаар эзэмшинэ гэдгээ сайтар мэддэггүй бололтой. Судалгаагаар албан ёсны ажилгүй гэгдэх 55 мянга орчим хуний 68.4 хувь ямар нэгэн хэмжээгээр ажилгүйдлийн тэтгэмж авах нөхцөл бүрдүүлсэн байхад тэдний 30 хувь нь л тэтгэмжээ авдаг болохыг дээрх тоо баримтаас харж болох юм.
Энэ бүхэн даатгуулагчид даатгалаа төлөх үүргээ биелүүлчихээд нийгмийн халамжинд багтах эрхээ мэдлэг, мэдээлэл дутмагаас эдэлж чадахгүй байгааг харуулж байна.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ажилгүй ч төрөөс мөнгө авахаа тэр бүр мэддэггүй

Манайд 1958 онд анхны Тэтгэврийн тухай хуульбатлан гаргасан нь өнөегийн даатгалын системийн үндэс суурийг тавьжээ гэж болох юм. Энэ хуулиар даатгалын сангийн тогтолцоог бий болгохдоо албан хаагчид, ажилчид бус үйлдвэр аж ахуйн нэг, байгууллага шимтгэл төлөхөөр тогтеон байдаг бегөөд үндсэндээ улс иргэдэд тохиолдох нийгмийн эрсдлийг 100 хувь үүрч байжээ. Гэвч 1990 онд хувийн хэвшил бүхий эдийн засгийн бүтцийг бий болгосноор нийгмийн халамж, даатгалын тогтолцоонд эрс шинэчлэл бий болсон юм.

Зах зээлийн эхэнд батлан гаргасан шинэчлэлээр ажил үүргээ хэвийн хийж байсан эмэгтэйчүуд болон эрэгтэйчуүдийг хэт залуугаар нь тзтгэвзрт гаргах боломжийг бүрдүүлж, ингэснэзрээ ажлын байруудыг чөлөөлнө хэмээн үзэж байсан ч илүү их сөрөг үр дагавар үзуүлж хөдөлмөрлөх ид насы 52.1 мянган хүн үнэн хэрэгтээ нийгмийн үйл хараат оролцохгүйд хүрсэн юм.

Энэ бүхнээс болоод 1991 онд нийт 288 мянган тэтгэвзр авагчийн 41-45.9 хувь нь ид ажиллах чадвартай хүмүүс байсан юм. Гэвч энэ алдааг засч зах зээлийн өөрийнх нь зүй тогтолд нийцсэн өөрчлөлтийг олон хүн хүлээж байсан юм. Энэ өерчлөлтийн гол үндэс нь иргэн ажиллах чадвартай үедээ нийгмийн эрсдлийг даван туулах санхүүгийн эх үүсвэрээ өөреө бүрдүүлдэг болох явдал байлаа. Энэ зарчим дээр тулгуурласан Тэтгэврийн даатгалын нэрийн дансны тухай хуулийг 1999 онд батлан гаргасан юм. Энэ хуулиар бол 1960 оноос өмнө төрсен иргэд хуучин хуулиар, хойш төрсөн иргэд хуваарилалт хуримтлуулал хосолсон нэрийн данс нээлгэн төлөөн шимтгэлээсээ хамааруулан тэтгэвэр авах хоёр еер тогтолцоо зэрээцэн хэрэгжих болсон юм. Өдгөө манайд 1960 оноос хойш төрсен 458.9 мянган даатгуулагч нэрийн дансаа нээлгэсэн аж. Тэдний дансанд 287.2 тэрбум төгрөө 2006 оны эхний байдлаар бүртгэгдээд байна. Харамсалтай энэ мөнгөний 90 орчим хувийг улсын тесвөөр дамжуулан үрэгдүүлеэн гэж мэдэвдэж байгааг хареал нэрийн дансны тогтолцоо жинхэнэ иргэдийн эрх ашгийн төлөө одоохондоо үйлчилж чадахгүй байгәа бололтой. Ид ажиллах, хөдөлмөрлөх насандаа яваа залуу иргэд нэрийн дансандаа хяналт, анхаарал тавихгүй байгааг ч эндээс харж болох юм.

Манайхан төр иргэддээ нийгмийн даатгалаар дамжуулан тэтгэвэр олгох төдий л арга хэмжээ авдаг мэтээр дутуу, дулимаг ойлгох тал байдаг. Даатгалын сангаас тахир дутуугийн, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр, хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, даатгуулагчийг сувилахад зориулсан зардал, ажилгүй иргэдэд олгох тэтгэмж зэрэг олон төрлийн төлбөрийг нийгмийн даатгал хийдэг гэдгийг тэр бур мэддэггүй ээ.
Тухайлбал, ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогчид 0.5 хувиар, даатгуулагч 0.5 хувиар цалингаасаа төлдөг. Ажилгүйдлийн даатгалын сан жилдээ 3.4 орчим тэрбум төгрөгийг бүрдүүлдэг. Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгүй 24 cap түүнээс сүүлийн есөн cap телсен даатгуулагч тэтгэмж, сургалтын зардал авах зрхтэй байдаг. Гэтэл жилд ердөө өс орчим мянган хүн нэг тэрбум орчим төгрөгийг энэ банкнаас авдгаас харвал манайхан ажилгүй болчихоод зургаан сарын турш тэтгэмж авч, шинэ мэргэжил төрийн зардлаар эзэмшинэ гэдгээ сайтар мэддэггүй бололтой. Судалгаагаар албан ёсны ажилгүй гэгдэх 55 мянга орчим хуний 68.4 хувь ямар нэгэн хэмжээгээр ажилгүйдлийн тэтгэмж авах нөхцөл бүрдүүлсэн байхад тэдний 30 хувь нь л тэтгэмжээ авдаг болохыг дээрх тоо баримтаас харж болох юм.
Энэ бүхэн даатгуулагчид даатгалаа төлөх үүргээ биелүүлчихээд нийгмийн халамжинд багтах эрхээ мэдлэг, мэдээлэл дутмагаас эдэлж чадахгүй байгааг харуулж байна.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Ажилгүй ч төрөөс мөнгө авахаа тэр бүр мэддэггүй

Манайд 1958 онд анхны Тэтгэврийн тухай хуульбатлан гаргасан нь өнөегийн даатгалын системийн үндэс суурийг тавьжээ гэж болох юм. Энэ хуулиар даатгалын сангийн тогтолцоог бий болгохдоо албан хаагчид, ажилчид бус үйлдвэр аж ахуйн нэг, байгууллага шимтгэл төлөхөөр тогтеон байдаг бегөөд үндсэндээ улс иргэдэд тохиолдох нийгмийн эрсдлийг 100 хувь үүрч байжээ. Гэвч 1990 онд хувийн хэвшил бүхий эдийн засгийн бүтцийг бий болгосноор нийгмийн халамж, даатгалын тогтолцоонд эрс шинэчлэл бий болсон юм.

Зах зээлийн эхэнд батлан гаргасан шинэчлэлээр ажил үүргээ хэвийн хийж байсан эмэгтэйчүуд болон эрэгтэйчуүдийг хэт залуугаар нь тзтгэвзрт гаргах боломжийг бүрдүүлж, ингэснэзрээ ажлын байруудыг чөлөөлнө хэмээн үзэж байсан ч илүү их сөрөг үр дагавар үзуүлж хөдөлмөрлөх ид насы 52.1 мянган хүн үнэн хэрэгтээ нийгмийн үйл хараат оролцохгүйд хүрсэн юм.

Энэ бүхнээс болоод 1991 онд нийт 288 мянган тэтгэвзр авагчийн 41-45.9 хувь нь ид ажиллах чадвартай хүмүүс байсан юм. Гэвч энэ алдааг засч зах зээлийн өөрийнх нь зүй тогтолд нийцсэн өөрчлөлтийг олон хүн хүлээж байсан юм. Энэ өерчлөлтийн гол үндэс нь иргэн ажиллах чадвартай үедээ нийгмийн эрсдлийг даван туулах санхүүгийн эх үүсвэрээ өөреө бүрдүүлдэг болох явдал байлаа. Энэ зарчим дээр тулгуурласан Тэтгэврийн даатгалын нэрийн дансны тухай хуулийг 1999 онд батлан гаргасан юм. Энэ хуулиар бол 1960 оноос өмнө төрсен иргэд хуучин хуулиар, хойш төрсөн иргэд хуваарилалт хуримтлуулал хосолсон нэрийн данс нээлгэн төлөөн шимтгэлээсээ хамааруулан тэтгэвэр авах хоёр еер тогтолцоо зэрээцэн хэрэгжих болсон юм. Өдгөө манайд 1960 оноос хойш төрсен 458.9 мянган даатгуулагч нэрийн дансаа нээлгэсэн аж. Тэдний дансанд 287.2 тэрбум төгрөө 2006 оны эхний байдлаар бүртгэгдээд байна. Харамсалтай энэ мөнгөний 90 орчим хувийг улсын тесвөөр дамжуулан үрэгдүүлеэн гэж мэдэвдэж байгааг хареал нэрийн дансны тогтолцоо жинхэнэ иргэдийн эрх ашгийн төлөө одоохондоо үйлчилж чадахгүй байгәа бололтой. Ид ажиллах, хөдөлмөрлөх насандаа яваа залуу иргэд нэрийн дансандаа хяналт, анхаарал тавихгүй байгааг ч эндээс харж болох юм.

Манайхан төр иргэддээ нийгмийн даатгалаар дамжуулан тэтгэвэр олгох төдий л арга хэмжээ авдаг мэтээр дутуу, дулимаг ойлгох тал байдаг. Даатгалын сангаас тахир дутуугийн, тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр, хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж, даатгуулагчийг сувилахад зориулсан зардал, ажилгүй иргэдэд олгох тэтгэмж зэрэг олон төрлийн төлбөрийг нийгмийн даатгал хийдэг гэдгийг тэр бур мэддэггүй ээ.
Тухайлбал, ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг ажил олгогчид 0.5 хувиар, даатгуулагч 0.5 хувиар цалингаасаа төлдөг. Ажилгүйдлийн даатгалын сан жилдээ 3.4 орчим тэрбум төгрөгийг бүрдүүлдэг. Ажилгүйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгүй 24 cap түүнээс сүүлийн есөн cap телсен даатгуулагч тэтгэмж, сургалтын зардал авах зрхтэй байдаг. Гэтэл жилд ердөө өс орчим мянган хүн нэг тэрбум орчим төгрөгийг энэ банкнаас авдгаас харвал манайхан ажилгүй болчихоод зургаан сарын турш тэтгэмж авч, шинэ мэргэжил төрийн зардлаар эзэмшинэ гэдгээ сайтар мэддэггүй бололтой. Судалгаагаар албан ёсны ажилгүй гэгдэх 55 мянга орчим хуний 68.4 хувь ямар нэгэн хэмжээгээр ажилгүйдлийн тэтгэмж авах нөхцөл бүрдүүлсэн байхад тэдний 30 хувь нь л тэтгэмжээ авдаг болохыг дээрх тоо баримтаас харж болох юм.
Энэ бүхэн даатгуулагчид даатгалаа төлөх үүргээ биелүүлчихээд нийгмийн халамжинд багтах эрхээ мэдлэг, мэдээлэл дутмагаас эдэлж чадахгүй байгааг харуулж байна.

(Өнөөдрийн монгол 150/320)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button