Манай эмч нар элэг зүрхийг шилжүүлэн суулгадаг болно

Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэон юм.

Монголын эрүүл мэндийн салбарт нэгэн түүхэн үйл явдлыг өчигдөр тэмдэглэлээ. Энэ нь монголын эмч нар бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг анх удаа, бие даан амжилттай хийсэн явдал юм. Энэ нь Монгол Улсад бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсэн гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд бөгөөд уржигдар зүүн, өчигдөр баруун бөөрийг нь шилжүүлэн суулгасан байна.
Анхны тохиолдол нь хоёр ихэр байсан, уг мэс заслыг гавьяат эмч, доктор профессор, Анагаах ухааны хүрээлэнгийн бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч Л.Жамбалжав хийсэн гэнэ. Харин дараа нь хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгажээ. Дээрх хоёр тохиолдолд гадаадын эмч нар мэс заслын ажиллагааг гардан гүйцэтгэж, манай эмч нар ажиглаж судлах, дагалдах, туршлага судлах хэлбэрээр хамтарч
оролцдог байсан аж.
Тэгвэл энэ удаад олон сарыл турш Тайландад энэ чиглэлийн сургалтад хамрагдаж, бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд удаа дараа оролцож байсан монгол эмч нар сурсан мэдсэнээ харууллаа. Монголын эмч нар анх удаагаа бие даан бөөр шилжүүлэн суулгах энә ажилд дэлхийн Трансп-лантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор Маурис Слапак, Таиландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.Хайбул, тус төвийн эмч, доктор Т.Тавайчэй нар монгол шавь нарынхаа анхны бие даасан ажилд хяналт тавих, зөвлөх зорилгоор оролцож, 12 хүний бүрэлдэхүүнтэй монгол эмч нарын багтай хамтран ажилласан байна.
Тэд шавь нарынхаа анхны мэс заслын ажлыг амжилттай болсонд өндөр сэтгэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай тус багийн эмч ажилтнуудад баяр хүргэж хэлеэн үгэндээ Би Эрүүл мэндийн сайдаар томилогдоод удаагүй байхдаа Маурис Слапактай уулзаж байсан. Тэгэхэд ийм ажлыг дөнгөж эхлэж байгаа тухайгаа танилцуулж, би энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч, цаашид салбарын сайдын хувьд бүх талаар дэмжинэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Өнөөдөр олон хүний хү-чин зүтгэл, Сайхан сэтгэлийн дүнд ийм амжилтад хүрлээ. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засалд хамтран ажиллахаар бэлтгэж байна. Мөн үүний нэгэн адил амжилттай болно гэдэгт итгэж байна гэв. Эмч нар Эрхтэн шилжүүлэх мэс заелууд дотроос хамгийн хүнд нь бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байдаг гэж хэлж байсан. Ямартай ч Монгол Улсад олон жилийн турш ярьж, хэрэгжүүлэхийг хүсч байсан бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг манай эмч нар гүйцэтгэж чадсан нь энэ өвчнөөр өвдөж шаналсан олон хүнийг баярлуулах нь тодорхой. Мөн өнөөдөр тохиож буй Эрүүл мэндийн салбарын өдрийг тун өвөрмөц бэлгээр угтаж байгаа хэрэг хэмээн сайд Л.Гүндалай онцолсон.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал нь гурван хэегээс бүрддэг гэнэ. Юуны өмнө донорын эд тухайн хүний эдтэй тохирох эсэхийг шинжилж судлах эд нэгдлийн сайн лабораторитой байх ёстой. Одоогоор ийм лаборатори манайд нээгдэж ажиллаад эхэлеэн. Хоёрт, бөөр шилжүүлж суулгах хагалгааны хэсэг, гуравт тухайн хүний эд эрхтэнийг шилжүүлэн суулгаснаас хойш өөриймсөж чадах эсэхийг эмчилгээний аргаар зохицуулж өгдөг. Өөриймсөх процессыг ойролцоогоор нэг cap орчмын хугацаанд эмээр эмчилж, зохицуулдаг ажээ.

Энэ талаар Бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч, Улсын клиникийн төв эмнэлгийн дарга, АУ-ны магистр, докторант Н.Оюун-цэцэг тайлбарлаад, бөөр шилжүүлэн суулгасан гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд амжилттай боллоо. Шилжүүлсэн бөөр нь сайн ажиллаж, шээс ялгаруулалт сайн байгаа. Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэсэн юм. Мөн гадаадаас ирсэн зөвлөхүүд тун өндөр сэтгэгдэлтэй, Монголчууд их азтай юм. 30-40 жилийн өмнөөс хийсэн бүх туршилт, хүндрэл өнгөрсөн хойно сайн эм, тариагаар эмчлуүлэх боллоо гэцгээж байгаа ажээ.
Монгол Улсад одоо мөрдөж байгаа донорын тухай хуулиар нэгдүгээр донор нь эцэг эх, ах дүүс, садан төрлийнхөн, хоёрдугаар нь өгөхийг хүсч шинжлүүлээд таарч байвал шилжүүлж суулгаж болдог юм байна. Дээрх хоёр тохиолдолд уржигдар аав нь хүүдээ, өчигдрийн тохиолдолд ах нь дүүдээ бөөрөө өгсөн гэнэ. Зөвлөхүүд Амьд донороос буюу төрөл саднаасаа эрхтэн суулгах нь илүү амжилттай болох байх. Яагаад гэвэл, та нар бие биедээ их хайртай, гэр бүлсэг хүмүүс юм. Бас ам бүл олуулаа, гэр бүлийн хэн нь бүгдээрээ л би өгье гэдэг өгөөмөр сайхан сэтгэлтэй хүмүүс юм гэсэн аж.

Хэдийгээр манай эмч нар уг мэс заслыг амжилттай хийсэн ч диализийн төв ашиглалтад орсны дараа ийм мэс заслыг тогтмол хийх юм байна. Учир нь диализийн төвгүйгээр бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байнга хийнэ гэвэл хүндрэлтэй. Өчигдөр хагалгаанд орсон 22 настай залуу л гэхэд таван жил диализийн эмчилгээ хийлгэсэн аж. Мэс заслын ажиллагааг УКТЭ-ийн Бөөрний мэс заслын таегийн их эмч, докторант Д.Баян-Өндөр, УКТЭ-ийн Мэс заслын таегийн их эмч, клиникийн профессор Б.Төмөрбаатар нар голлон гүйцэтгэжээ.
Нэг бөөрний эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засалд ойролцоогоор 9800 ам.доллар зарцуулагдаж байна. Энә удаад манай эмч нар мэс заслыг анх удаа хийж байгаа гэдэг утгаар эмнэлгийн зүгээс дөрвөн сая төгрөг гаргаж, өвчтөн долоон сая 500 мянган төгрөг төлсөн гэж Н.Оюунцэцэг дарга ярьсан.
Харин Бээжин хотод анх 30 мянган ам.доллар байсан, одоо ч гэсэн 20 гаруй мянгаас доошгүй зардлыг зөвхөн эмчилгээнд төлдөг хэвээр аж. Буудал, хоол, унаа гээд бусад зардалтай нийлээд хэчнээн өндәр үнээр ийм эмчилгээг хийлгэдэг билээ. Тэгвэл одоо эх орондоо сүүтэй цайгаа ууж,хонины махаа идэж байгаад энэ эмчилгээг хийлгэж болох боллоо хэмээн Эрүүл мэндийн сайд үг нэмэв. Ташрамд тус мэс заслын үйл ажиллагаанд хамтарч оролцеон гаднын зөвлөхүүдээс сэтгэгдлийг нь сонирхлоо.
Дэлхийн Трансплантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор С.МАУРИС -Монголын эмч нар өндәр чадвартай сайн эмч нар байдаг юм байна. Тэр тусмаа сая хамтарч ажилласан нефрологич, дархлал судлаач, мэдээгүйжүүлэгч нийт эмч сувилагч нар нийлээд гар нийлеэн хамт олон болж чаджээ. Ийм чадварлаг баг бүрдсэнээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа Монголд тогтмол хийх боломжтой. Өнөө жил л гэхэд 20 гаруй өвчтенд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийх байх. Хамгийн гол нь монгол эмч нар элэг нэгтэй ард түмнийхээ тусын тулд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлыг ийнхүү амжилттай эхэсэнд баяртай байна. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа ч Эрүүл мэндийн сайдын дэмжлэгтэйгээр удахгүй эхлэх байх гэдэгт найдаж байна.

Тайландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.ХАЙБУЛ
-Танай эмч нар үнэхээр авьяаслаг, чадварлаг хүмүүс юм. Биднийг нутаг буцсаны дараа ч эмч нар маань бие даан энэ ажлыг хийх бүрэн чадвартай юм байна. Ер нь монгол хүмүүс бүгдээрээ тийм юм гэдгийг манайд дадлага хийж байхаас нь мэдсэн, сая ч батлагдлаа. Харин эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэхэд анхаарах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Ер нь бөөрний архаг өвчтэй, тэр тусмаа бөөрний дутагдалд орсон хүмүүс жирийн хүмүүсийг бодвол амьдрах эрч хүч, амьдралын бололцоо нөхцлөөр хомс, хумигдмал болдог.
Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараа хэвийн байдалд орж, амьдралын чадавхи нь эрс нэмэгдэж, шинэ хүн болж төрдөг. Тэд ихэвчлэн гадаадад эмчлүүлдэг байсныг та нар мэднэ. Ингэхдээ ихэвчлэн өөрийнхөө мөнгийг гадаад орон руу урегаж алддаг хуультай. Тэгэхлээр Монгол Улсад өөрийн эмч нар хагалгаа хийх болсноор гадаад руу урсах мөнгөний урегалыг бууруулах ач холбогдолтой. Нөгөөтэйгүүр өөрийгөө шинээр төрсен хүн гэж үзэж, ажлаа хийгээд зогеохгүй спортоор хичээллэх зэргээр амьдралын идэвх нь нэмэгддэг.
Ташрамд хэлэхэд 2007 оны зургадугаар сарын 1-нд эрхтэн шилжүүлэн суулгасан монгол хүмүүсийн спортын наадмыг зохион байгуулахаар бид Эрүүл мэндийн сайдтай тохиролцоод байгаа. Энэ нь эрүүл болж, шинээр төрсен хүмүүсийн наадам болох байх гэдэгт итгэлтэй байна.

Мөн нэгэнт танай улсад ийм мэс заслыг хийх бололцоотой болсон учраас эрхтэн бэлэглэх ажилд хувь нэмрээ оруулаасай гэж хүсч байна. Эрхтэнийг амьд төрөл саднаас гадна цогцосноос авч болдог. Нэгэнт ямар нэгэн эдгэршгүй өвчин тусч, эргэж амьдрахгүйгээ мэдсэн хүмүүс эрхтэнээ бэлэглэх, гэрээслэх явдал олонтаа байдаг.
Эрхтэн бэлэглэснээрээ, өгөхийг зөвшөөрснөөрөө та бүхэн тухайн эрхтэн дутагдсанаас болж амьдралыг орхих гэж буй бусдын амийг аврах бололцоотой гэв. Эл уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн яамнаас гадаадын зөвлөх эмч нар хийгээд монгол эмч нарын багийн бүх гишүүдийг Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг болон хүндэт тэмдгээр шагнасныг Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай гардууллаа.

(Өнөөдрийн монгол 151/321)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Манай эмч нар элэг зүрхийг шилжүүлэн суулгадаг болно

Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэон юм.

Монголын эрүүл мэндийн салбарт нэгэн түүхэн үйл явдлыг өчигдөр тэмдэглэлээ. Энэ нь монголын эмч нар бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг анх удаа, бие даан амжилттай хийсэн явдал юм. Энэ нь Монгол Улсад бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсэн гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд бөгөөд уржигдар зүүн, өчигдөр баруун бөөрийг нь шилжүүлэн суулгасан байна.
Анхны тохиолдол нь хоёр ихэр байсан, уг мэс заслыг гавьяат эмч, доктор профессор, Анагаах ухааны хүрээлэнгийн бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч Л.Жамбалжав хийсэн гэнэ. Харин дараа нь хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгажээ. Дээрх хоёр тохиолдолд гадаадын эмч нар мэс заслын ажиллагааг гардан гүйцэтгэж, манай эмч нар ажиглаж судлах, дагалдах, туршлага судлах хэлбэрээр хамтарч
оролцдог байсан аж.
Тэгвэл энэ удаад олон сарыл турш Тайландад энэ чиглэлийн сургалтад хамрагдаж, бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд удаа дараа оролцож байсан монгол эмч нар сурсан мэдсэнээ харууллаа. Монголын эмч нар анх удаагаа бие даан бөөр шилжүүлэн суулгах энә ажилд дэлхийн Трансп-лантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор Маурис Слапак, Таиландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.Хайбул, тус төвийн эмч, доктор Т.Тавайчэй нар монгол шавь нарынхаа анхны бие даасан ажилд хяналт тавих, зөвлөх зорилгоор оролцож, 12 хүний бүрэлдэхүүнтэй монгол эмч нарын багтай хамтран ажилласан байна.
Тэд шавь нарынхаа анхны мэс заслын ажлыг амжилттай болсонд өндөр сэтгэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай тус багийн эмч ажилтнуудад баяр хүргэж хэлеэн үгэндээ Би Эрүүл мэндийн сайдаар томилогдоод удаагүй байхдаа Маурис Слапактай уулзаж байсан. Тэгэхэд ийм ажлыг дөнгөж эхлэж байгаа тухайгаа танилцуулж, би энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч, цаашид салбарын сайдын хувьд бүх талаар дэмжинэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Өнөөдөр олон хүний хү-чин зүтгэл, Сайхан сэтгэлийн дүнд ийм амжилтад хүрлээ. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засалд хамтран ажиллахаар бэлтгэж байна. Мөн үүний нэгэн адил амжилттай болно гэдэгт итгэж байна гэв. Эмч нар Эрхтэн шилжүүлэх мэс заелууд дотроос хамгийн хүнд нь бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байдаг гэж хэлж байсан. Ямартай ч Монгол Улсад олон жилийн турш ярьж, хэрэгжүүлэхийг хүсч байсан бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг манай эмч нар гүйцэтгэж чадсан нь энэ өвчнөөр өвдөж шаналсан олон хүнийг баярлуулах нь тодорхой. Мөн өнөөдөр тохиож буй Эрүүл мэндийн салбарын өдрийг тун өвөрмөц бэлгээр угтаж байгаа хэрэг хэмээн сайд Л.Гүндалай онцолсон.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал нь гурван хэегээс бүрддэг гэнэ. Юуны өмнө донорын эд тухайн хүний эдтэй тохирох эсэхийг шинжилж судлах эд нэгдлийн сайн лабораторитой байх ёстой. Одоогоор ийм лаборатори манайд нээгдэж ажиллаад эхэлеэн. Хоёрт, бөөр шилжүүлж суулгах хагалгааны хэсэг, гуравт тухайн хүний эд эрхтэнийг шилжүүлэн суулгаснаас хойш өөриймсөж чадах эсэхийг эмчилгээний аргаар зохицуулж өгдөг. Өөриймсөх процессыг ойролцоогоор нэг cap орчмын хугацаанд эмээр эмчилж, зохицуулдаг ажээ.

Энэ талаар Бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч, Улсын клиникийн төв эмнэлгийн дарга, АУ-ны магистр, докторант Н.Оюун-цэцэг тайлбарлаад, бөөр шилжүүлэн суулгасан гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд амжилттай боллоо. Шилжүүлсэн бөөр нь сайн ажиллаж, шээс ялгаруулалт сайн байгаа. Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэсэн юм. Мөн гадаадаас ирсэн зөвлөхүүд тун өндөр сэтгэгдэлтэй, Монголчууд их азтай юм. 30-40 жилийн өмнөөс хийсэн бүх туршилт, хүндрэл өнгөрсөн хойно сайн эм, тариагаар эмчлуүлэх боллоо гэцгээж байгаа ажээ.
Монгол Улсад одоо мөрдөж байгаа донорын тухай хуулиар нэгдүгээр донор нь эцэг эх, ах дүүс, садан төрлийнхөн, хоёрдугаар нь өгөхийг хүсч шинжлүүлээд таарч байвал шилжүүлж суулгаж болдог юм байна. Дээрх хоёр тохиолдолд уржигдар аав нь хүүдээ, өчигдрийн тохиолдолд ах нь дүүдээ бөөрөө өгсөн гэнэ. Зөвлөхүүд Амьд донороос буюу төрөл саднаасаа эрхтэн суулгах нь илүү амжилттай болох байх. Яагаад гэвэл, та нар бие биедээ их хайртай, гэр бүлсэг хүмүүс юм. Бас ам бүл олуулаа, гэр бүлийн хэн нь бүгдээрээ л би өгье гэдэг өгөөмөр сайхан сэтгэлтэй хүмүүс юм гэсэн аж.

Хэдийгээр манай эмч нар уг мэс заслыг амжилттай хийсэн ч диализийн төв ашиглалтад орсны дараа ийм мэс заслыг тогтмол хийх юм байна. Учир нь диализийн төвгүйгээр бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байнга хийнэ гэвэл хүндрэлтэй. Өчигдөр хагалгаанд орсон 22 настай залуу л гэхэд таван жил диализийн эмчилгээ хийлгэсэн аж. Мэс заслын ажиллагааг УКТЭ-ийн Бөөрний мэс заслын таегийн их эмч, докторант Д.Баян-Өндөр, УКТЭ-ийн Мэс заслын таегийн их эмч, клиникийн профессор Б.Төмөрбаатар нар голлон гүйцэтгэжээ.
Нэг бөөрний эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засалд ойролцоогоор 9800 ам.доллар зарцуулагдаж байна. Энә удаад манай эмч нар мэс заслыг анх удаа хийж байгаа гэдэг утгаар эмнэлгийн зүгээс дөрвөн сая төгрөг гаргаж, өвчтөн долоон сая 500 мянган төгрөг төлсөн гэж Н.Оюунцэцэг дарга ярьсан.
Харин Бээжин хотод анх 30 мянган ам.доллар байсан, одоо ч гэсэн 20 гаруй мянгаас доошгүй зардлыг зөвхөн эмчилгээнд төлдөг хэвээр аж. Буудал, хоол, унаа гээд бусад зардалтай нийлээд хэчнээн өндәр үнээр ийм эмчилгээг хийлгэдэг билээ. Тэгвэл одоо эх орондоо сүүтэй цайгаа ууж,хонины махаа идэж байгаад энэ эмчилгээг хийлгэж болох боллоо хэмээн Эрүүл мэндийн сайд үг нэмэв. Ташрамд тус мэс заслын үйл ажиллагаанд хамтарч оролцеон гаднын зөвлөхүүдээс сэтгэгдлийг нь сонирхлоо.
Дэлхийн Трансплантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор С.МАУРИС -Монголын эмч нар өндәр чадвартай сайн эмч нар байдаг юм байна. Тэр тусмаа сая хамтарч ажилласан нефрологич, дархлал судлаач, мэдээгүйжүүлэгч нийт эмч сувилагч нар нийлээд гар нийлеэн хамт олон болж чаджээ. Ийм чадварлаг баг бүрдсэнээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа Монголд тогтмол хийх боломжтой. Өнөө жил л гэхэд 20 гаруй өвчтенд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийх байх. Хамгийн гол нь монгол эмч нар элэг нэгтэй ард түмнийхээ тусын тулд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлыг ийнхүү амжилттай эхэсэнд баяртай байна. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа ч Эрүүл мэндийн сайдын дэмжлэгтэйгээр удахгүй эхлэх байх гэдэгт найдаж байна.

Тайландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.ХАЙБУЛ
-Танай эмч нар үнэхээр авьяаслаг, чадварлаг хүмүүс юм. Биднийг нутаг буцсаны дараа ч эмч нар маань бие даан энэ ажлыг хийх бүрэн чадвартай юм байна. Ер нь монгол хүмүүс бүгдээрээ тийм юм гэдгийг манайд дадлага хийж байхаас нь мэдсэн, сая ч батлагдлаа. Харин эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэхэд анхаарах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Ер нь бөөрний архаг өвчтэй, тэр тусмаа бөөрний дутагдалд орсон хүмүүс жирийн хүмүүсийг бодвол амьдрах эрч хүч, амьдралын бололцоо нөхцлөөр хомс, хумигдмал болдог.
Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараа хэвийн байдалд орж, амьдралын чадавхи нь эрс нэмэгдэж, шинэ хүн болж төрдөг. Тэд ихэвчлэн гадаадад эмчлүүлдэг байсныг та нар мэднэ. Ингэхдээ ихэвчлэн өөрийнхөө мөнгийг гадаад орон руу урегаж алддаг хуультай. Тэгэхлээр Монгол Улсад өөрийн эмч нар хагалгаа хийх болсноор гадаад руу урсах мөнгөний урегалыг бууруулах ач холбогдолтой. Нөгөөтэйгүүр өөрийгөө шинээр төрсен хүн гэж үзэж, ажлаа хийгээд зогеохгүй спортоор хичээллэх зэргээр амьдралын идэвх нь нэмэгддэг.
Ташрамд хэлэхэд 2007 оны зургадугаар сарын 1-нд эрхтэн шилжүүлэн суулгасан монгол хүмүүсийн спортын наадмыг зохион байгуулахаар бид Эрүүл мэндийн сайдтай тохиролцоод байгаа. Энэ нь эрүүл болж, шинээр төрсен хүмүүсийн наадам болох байх гэдэгт итгэлтэй байна.

Мөн нэгэнт танай улсад ийм мэс заслыг хийх бололцоотой болсон учраас эрхтэн бэлэглэх ажилд хувь нэмрээ оруулаасай гэж хүсч байна. Эрхтэнийг амьд төрөл саднаас гадна цогцосноос авч болдог. Нэгэнт ямар нэгэн эдгэршгүй өвчин тусч, эргэж амьдрахгүйгээ мэдсэн хүмүүс эрхтэнээ бэлэглэх, гэрээслэх явдал олонтаа байдаг.
Эрхтэн бэлэглэснээрээ, өгөхийг зөвшөөрснөөрөө та бүхэн тухайн эрхтэн дутагдсанаас болж амьдралыг орхих гэж буй бусдын амийг аврах бололцоотой гэв. Эл уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн яамнаас гадаадын зөвлөх эмч нар хийгээд монгол эмч нарын багийн бүх гишүүдийг Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг болон хүндэт тэмдгээр шагнасныг Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай гардууллаа.

(Өнөөдрийн монгол 151/321)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Манай эмч нар элэг зүрхийг шилжүүлэн суулгадаг болно

Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэон юм.

Монголын эрүүл мэндийн салбарт нэгэн түүхэн үйл явдлыг өчигдөр тэмдэглэлээ. Энэ нь монголын эмч нар бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг анх удаа, бие даан амжилттай хийсэн явдал юм. Энэ нь Монгол Улсад бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсэн гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд бөгөөд уржигдар зүүн, өчигдөр баруун бөөрийг нь шилжүүлэн суулгасан байна.
Анхны тохиолдол нь хоёр ихэр байсан, уг мэс заслыг гавьяат эмч, доктор профессор, Анагаах ухааны хүрээлэнгийн бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч Л.Жамбалжав хийсэн гэнэ. Харин дараа нь хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгажээ. Дээрх хоёр тохиолдолд гадаадын эмч нар мэс заслын ажиллагааг гардан гүйцэтгэж, манай эмч нар ажиглаж судлах, дагалдах, туршлага судлах хэлбэрээр хамтарч
оролцдог байсан аж.
Тэгвэл энэ удаад олон сарыл турш Тайландад энэ чиглэлийн сургалтад хамрагдаж, бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд удаа дараа оролцож байсан монгол эмч нар сурсан мэдсэнээ харууллаа. Монголын эмч нар анх удаагаа бие даан бөөр шилжүүлэн суулгах энә ажилд дэлхийн Трансп-лантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор Маурис Слапак, Таиландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.Хайбул, тус төвийн эмч, доктор Т.Тавайчэй нар монгол шавь нарынхаа анхны бие даасан ажилд хяналт тавих, зөвлөх зорилгоор оролцож, 12 хүний бүрэлдэхүүнтэй монгол эмч нарын багтай хамтран ажилласан байна.
Тэд шавь нарынхаа анхны мэс заслын ажлыг амжилттай болсонд өндөр сэтгэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай тус багийн эмч ажилтнуудад баяр хүргэж хэлеэн үгэндээ Би Эрүүл мэндийн сайдаар томилогдоод удаагүй байхдаа Маурис Слапактай уулзаж байсан. Тэгэхэд ийм ажлыг дөнгөж эхлэж байгаа тухайгаа танилцуулж, би энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч, цаашид салбарын сайдын хувьд бүх талаар дэмжинэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Өнөөдөр олон хүний хү-чин зүтгэл, Сайхан сэтгэлийн дүнд ийм амжилтад хүрлээ. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засалд хамтран ажиллахаар бэлтгэж байна. Мөн үүний нэгэн адил амжилттай болно гэдэгт итгэж байна гэв. Эмч нар Эрхтэн шилжүүлэх мэс заелууд дотроос хамгийн хүнд нь бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байдаг гэж хэлж байсан. Ямартай ч Монгол Улсад олон жилийн турш ярьж, хэрэгжүүлэхийг хүсч байсан бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг манай эмч нар гүйцэтгэж чадсан нь энэ өвчнөөр өвдөж шаналсан олон хүнийг баярлуулах нь тодорхой. Мөн өнөөдөр тохиож буй Эрүүл мэндийн салбарын өдрийг тун өвөрмөц бэлгээр угтаж байгаа хэрэг хэмээн сайд Л.Гүндалай онцолсон.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал нь гурван хэегээс бүрддэг гэнэ. Юуны өмнө донорын эд тухайн хүний эдтэй тохирох эсэхийг шинжилж судлах эд нэгдлийн сайн лабораторитой байх ёстой. Одоогоор ийм лаборатори манайд нээгдэж ажиллаад эхэлеэн. Хоёрт, бөөр шилжүүлж суулгах хагалгааны хэсэг, гуравт тухайн хүний эд эрхтэнийг шилжүүлэн суулгаснаас хойш өөриймсөж чадах эсэхийг эмчилгээний аргаар зохицуулж өгдөг. Өөриймсөх процессыг ойролцоогоор нэг cap орчмын хугацаанд эмээр эмчилж, зохицуулдаг ажээ.

Энэ талаар Бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч, Улсын клиникийн төв эмнэлгийн дарга, АУ-ны магистр, докторант Н.Оюун-цэцэг тайлбарлаад, бөөр шилжүүлэн суулгасан гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд амжилттай боллоо. Шилжүүлсэн бөөр нь сайн ажиллаж, шээс ялгаруулалт сайн байгаа. Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэсэн юм. Мөн гадаадаас ирсэн зөвлөхүүд тун өндөр сэтгэгдэлтэй, Монголчууд их азтай юм. 30-40 жилийн өмнөөс хийсэн бүх туршилт, хүндрэл өнгөрсөн хойно сайн эм, тариагаар эмчлуүлэх боллоо гэцгээж байгаа ажээ.
Монгол Улсад одоо мөрдөж байгаа донорын тухай хуулиар нэгдүгээр донор нь эцэг эх, ах дүүс, садан төрлийнхөн, хоёрдугаар нь өгөхийг хүсч шинжлүүлээд таарч байвал шилжүүлж суулгаж болдог юм байна. Дээрх хоёр тохиолдолд уржигдар аав нь хүүдээ, өчигдрийн тохиолдолд ах нь дүүдээ бөөрөө өгсөн гэнэ. Зөвлөхүүд Амьд донороос буюу төрөл саднаасаа эрхтэн суулгах нь илүү амжилттай болох байх. Яагаад гэвэл, та нар бие биедээ их хайртай, гэр бүлсэг хүмүүс юм. Бас ам бүл олуулаа, гэр бүлийн хэн нь бүгдээрээ л би өгье гэдэг өгөөмөр сайхан сэтгэлтэй хүмүүс юм гэсэн аж.

Хэдийгээр манай эмч нар уг мэс заслыг амжилттай хийсэн ч диализийн төв ашиглалтад орсны дараа ийм мэс заслыг тогтмол хийх юм байна. Учир нь диализийн төвгүйгээр бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байнга хийнэ гэвэл хүндрэлтэй. Өчигдөр хагалгаанд орсон 22 настай залуу л гэхэд таван жил диализийн эмчилгээ хийлгэсэн аж. Мэс заслын ажиллагааг УКТЭ-ийн Бөөрний мэс заслын таегийн их эмч, докторант Д.Баян-Өндөр, УКТЭ-ийн Мэс заслын таегийн их эмч, клиникийн профессор Б.Төмөрбаатар нар голлон гүйцэтгэжээ.
Нэг бөөрний эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засалд ойролцоогоор 9800 ам.доллар зарцуулагдаж байна. Энә удаад манай эмч нар мэс заслыг анх удаа хийж байгаа гэдэг утгаар эмнэлгийн зүгээс дөрвөн сая төгрөг гаргаж, өвчтөн долоон сая 500 мянган төгрөг төлсөн гэж Н.Оюунцэцэг дарга ярьсан.
Харин Бээжин хотод анх 30 мянган ам.доллар байсан, одоо ч гэсэн 20 гаруй мянгаас доошгүй зардлыг зөвхөн эмчилгээнд төлдөг хэвээр аж. Буудал, хоол, унаа гээд бусад зардалтай нийлээд хэчнээн өндәр үнээр ийм эмчилгээг хийлгэдэг билээ. Тэгвэл одоо эх орондоо сүүтэй цайгаа ууж,хонины махаа идэж байгаад энэ эмчилгээг хийлгэж болох боллоо хэмээн Эрүүл мэндийн сайд үг нэмэв. Ташрамд тус мэс заслын үйл ажиллагаанд хамтарч оролцеон гаднын зөвлөхүүдээс сэтгэгдлийг нь сонирхлоо.
Дэлхийн Трансплантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор С.МАУРИС -Монголын эмч нар өндәр чадвартай сайн эмч нар байдаг юм байна. Тэр тусмаа сая хамтарч ажилласан нефрологич, дархлал судлаач, мэдээгүйжүүлэгч нийт эмч сувилагч нар нийлээд гар нийлеэн хамт олон болж чаджээ. Ийм чадварлаг баг бүрдсэнээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа Монголд тогтмол хийх боломжтой. Өнөө жил л гэхэд 20 гаруй өвчтенд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийх байх. Хамгийн гол нь монгол эмч нар элэг нэгтэй ард түмнийхээ тусын тулд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлыг ийнхүү амжилттай эхэсэнд баяртай байна. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа ч Эрүүл мэндийн сайдын дэмжлэгтэйгээр удахгүй эхлэх байх гэдэгт найдаж байна.

Тайландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.ХАЙБУЛ
-Танай эмч нар үнэхээр авьяаслаг, чадварлаг хүмүүс юм. Биднийг нутаг буцсаны дараа ч эмч нар маань бие даан энэ ажлыг хийх бүрэн чадвартай юм байна. Ер нь монгол хүмүүс бүгдээрээ тийм юм гэдгийг манайд дадлага хийж байхаас нь мэдсэн, сая ч батлагдлаа. Харин эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэхэд анхаарах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Ер нь бөөрний архаг өвчтэй, тэр тусмаа бөөрний дутагдалд орсон хүмүүс жирийн хүмүүсийг бодвол амьдрах эрч хүч, амьдралын бололцоо нөхцлөөр хомс, хумигдмал болдог.
Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараа хэвийн байдалд орж, амьдралын чадавхи нь эрс нэмэгдэж, шинэ хүн болж төрдөг. Тэд ихэвчлэн гадаадад эмчлүүлдэг байсныг та нар мэднэ. Ингэхдээ ихэвчлэн өөрийнхөө мөнгийг гадаад орон руу урегаж алддаг хуультай. Тэгэхлээр Монгол Улсад өөрийн эмч нар хагалгаа хийх болсноор гадаад руу урсах мөнгөний урегалыг бууруулах ач холбогдолтой. Нөгөөтэйгүүр өөрийгөө шинээр төрсен хүн гэж үзэж, ажлаа хийгээд зогеохгүй спортоор хичээллэх зэргээр амьдралын идэвх нь нэмэгддэг.
Ташрамд хэлэхэд 2007 оны зургадугаар сарын 1-нд эрхтэн шилжүүлэн суулгасан монгол хүмүүсийн спортын наадмыг зохион байгуулахаар бид Эрүүл мэндийн сайдтай тохиролцоод байгаа. Энэ нь эрүүл болж, шинээр төрсен хүмүүсийн наадам болох байх гэдэгт итгэлтэй байна.

Мөн нэгэнт танай улсад ийм мэс заслыг хийх бололцоотой болсон учраас эрхтэн бэлэглэх ажилд хувь нэмрээ оруулаасай гэж хүсч байна. Эрхтэнийг амьд төрөл саднаас гадна цогцосноос авч болдог. Нэгэнт ямар нэгэн эдгэршгүй өвчин тусч, эргэж амьдрахгүйгээ мэдсэн хүмүүс эрхтэнээ бэлэглэх, гэрээслэх явдал олонтаа байдаг.
Эрхтэн бэлэглэснээрээ, өгөхийг зөвшөөрснөөрөө та бүхэн тухайн эрхтэн дутагдсанаас болж амьдралыг орхих гэж буй бусдын амийг аврах бололцоотой гэв. Эл уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн яамнаас гадаадын зөвлөх эмч нар хийгээд монгол эмч нарын багийн бүх гишүүдийг Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг болон хүндэт тэмдгээр шагнасныг Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай гардууллаа.

(Өнөөдрийн монгол 151/321)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Манай эмч нар элэг зүрхийг шилжүүлэн суулгадаг болно

Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэон юм.

Монголын эрүүл мэндийн салбарт нэгэн түүхэн үйл явдлыг өчигдөр тэмдэглэлээ. Энэ нь монголын эмч нар бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг анх удаа, бие даан амжилттай хийсэн явдал юм. Энэ нь Монгол Улсад бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсэн гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд бөгөөд уржигдар зүүн, өчигдөр баруун бөөрийг нь шилжүүлэн суулгасан байна.
Анхны тохиолдол нь хоёр ихэр байсан, уг мэс заслыг гавьяат эмч, доктор профессор, Анагаах ухааны хүрээлэнгийн бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч Л.Жамбалжав хийсэн гэнэ. Харин дараа нь хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгажээ. Дээрх хоёр тохиолдолд гадаадын эмч нар мэс заслын ажиллагааг гардан гүйцэтгэж, манай эмч нар ажиглаж судлах, дагалдах, туршлага судлах хэлбэрээр хамтарч
оролцдог байсан аж.
Тэгвэл энэ удаад олон сарыл турш Тайландад энэ чиглэлийн сургалтад хамрагдаж, бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд удаа дараа оролцож байсан монгол эмч нар сурсан мэдсэнээ харууллаа. Монголын эмч нар анх удаагаа бие даан бөөр шилжүүлэн суулгах энә ажилд дэлхийн Трансп-лантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор Маурис Слапак, Таиландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.Хайбул, тус төвийн эмч, доктор Т.Тавайчэй нар монгол шавь нарынхаа анхны бие даасан ажилд хяналт тавих, зөвлөх зорилгоор оролцож, 12 хүний бүрэлдэхүүнтэй монгол эмч нарын багтай хамтран ажилласан байна.
Тэд шавь нарынхаа анхны мэс заслын ажлыг амжилттай болсонд өндөр сэтгэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай тус багийн эмч ажилтнуудад баяр хүргэж хэлеэн үгэндээ Би Эрүүл мэндийн сайдаар томилогдоод удаагүй байхдаа Маурис Слапактай уулзаж байсан. Тэгэхэд ийм ажлыг дөнгөж эхлэж байгаа тухайгаа танилцуулж, би энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч, цаашид салбарын сайдын хувьд бүх талаар дэмжинэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Өнөөдөр олон хүний хү-чин зүтгэл, Сайхан сэтгэлийн дүнд ийм амжилтад хүрлээ. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засалд хамтран ажиллахаар бэлтгэж байна. Мөн үүний нэгэн адил амжилттай болно гэдэгт итгэж байна гэв. Эмч нар Эрхтэн шилжүүлэх мэс заелууд дотроос хамгийн хүнд нь бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байдаг гэж хэлж байсан. Ямартай ч Монгол Улсад олон жилийн турш ярьж, хэрэгжүүлэхийг хүсч байсан бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг манай эмч нар гүйцэтгэж чадсан нь энэ өвчнөөр өвдөж шаналсан олон хүнийг баярлуулах нь тодорхой. Мөн өнөөдөр тохиож буй Эрүүл мэндийн салбарын өдрийг тун өвөрмөц бэлгээр угтаж байгаа хэрэг хэмээн сайд Л.Гүндалай онцолсон.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал нь гурван хэегээс бүрддэг гэнэ. Юуны өмнө донорын эд тухайн хүний эдтэй тохирох эсэхийг шинжилж судлах эд нэгдлийн сайн лабораторитой байх ёстой. Одоогоор ийм лаборатори манайд нээгдэж ажиллаад эхэлеэн. Хоёрт, бөөр шилжүүлж суулгах хагалгааны хэсэг, гуравт тухайн хүний эд эрхтэнийг шилжүүлэн суулгаснаас хойш өөриймсөж чадах эсэхийг эмчилгээний аргаар зохицуулж өгдөг. Өөриймсөх процессыг ойролцоогоор нэг cap орчмын хугацаанд эмээр эмчилж, зохицуулдаг ажээ.

Энэ талаар Бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч, Улсын клиникийн төв эмнэлгийн дарга, АУ-ны магистр, докторант Н.Оюун-цэцэг тайлбарлаад, бөөр шилжүүлэн суулгасан гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд амжилттай боллоо. Шилжүүлсэн бөөр нь сайн ажиллаж, шээс ялгаруулалт сайн байгаа. Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэсэн юм. Мөн гадаадаас ирсэн зөвлөхүүд тун өндөр сэтгэгдэлтэй, Монголчууд их азтай юм. 30-40 жилийн өмнөөс хийсэн бүх туршилт, хүндрэл өнгөрсөн хойно сайн эм, тариагаар эмчлуүлэх боллоо гэцгээж байгаа ажээ.
Монгол Улсад одоо мөрдөж байгаа донорын тухай хуулиар нэгдүгээр донор нь эцэг эх, ах дүүс, садан төрлийнхөн, хоёрдугаар нь өгөхийг хүсч шинжлүүлээд таарч байвал шилжүүлж суулгаж болдог юм байна. Дээрх хоёр тохиолдолд уржигдар аав нь хүүдээ, өчигдрийн тохиолдолд ах нь дүүдээ бөөрөө өгсөн гэнэ. Зөвлөхүүд Амьд донороос буюу төрөл саднаасаа эрхтэн суулгах нь илүү амжилттай болох байх. Яагаад гэвэл, та нар бие биедээ их хайртай, гэр бүлсэг хүмүүс юм. Бас ам бүл олуулаа, гэр бүлийн хэн нь бүгдээрээ л би өгье гэдэг өгөөмөр сайхан сэтгэлтэй хүмүүс юм гэсэн аж.

Хэдийгээр манай эмч нар уг мэс заслыг амжилттай хийсэн ч диализийн төв ашиглалтад орсны дараа ийм мэс заслыг тогтмол хийх юм байна. Учир нь диализийн төвгүйгээр бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байнга хийнэ гэвэл хүндрэлтэй. Өчигдөр хагалгаанд орсон 22 настай залуу л гэхэд таван жил диализийн эмчилгээ хийлгэсэн аж. Мэс заслын ажиллагааг УКТЭ-ийн Бөөрний мэс заслын таегийн их эмч, докторант Д.Баян-Өндөр, УКТЭ-ийн Мэс заслын таегийн их эмч, клиникийн профессор Б.Төмөрбаатар нар голлон гүйцэтгэжээ.
Нэг бөөрний эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засалд ойролцоогоор 9800 ам.доллар зарцуулагдаж байна. Энә удаад манай эмч нар мэс заслыг анх удаа хийж байгаа гэдэг утгаар эмнэлгийн зүгээс дөрвөн сая төгрөг гаргаж, өвчтөн долоон сая 500 мянган төгрөг төлсөн гэж Н.Оюунцэцэг дарга ярьсан.
Харин Бээжин хотод анх 30 мянган ам.доллар байсан, одоо ч гэсэн 20 гаруй мянгаас доошгүй зардлыг зөвхөн эмчилгээнд төлдөг хэвээр аж. Буудал, хоол, унаа гээд бусад зардалтай нийлээд хэчнээн өндәр үнээр ийм эмчилгээг хийлгэдэг билээ. Тэгвэл одоо эх орондоо сүүтэй цайгаа ууж,хонины махаа идэж байгаад энэ эмчилгээг хийлгэж болох боллоо хэмээн Эрүүл мэндийн сайд үг нэмэв. Ташрамд тус мэс заслын үйл ажиллагаанд хамтарч оролцеон гаднын зөвлөхүүдээс сэтгэгдлийг нь сонирхлоо.
Дэлхийн Трансплантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор С.МАУРИС -Монголын эмч нар өндәр чадвартай сайн эмч нар байдаг юм байна. Тэр тусмаа сая хамтарч ажилласан нефрологич, дархлал судлаач, мэдээгүйжүүлэгч нийт эмч сувилагч нар нийлээд гар нийлеэн хамт олон болж чаджээ. Ийм чадварлаг баг бүрдсэнээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа Монголд тогтмол хийх боломжтой. Өнөө жил л гэхэд 20 гаруй өвчтенд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийх байх. Хамгийн гол нь монгол эмч нар элэг нэгтэй ард түмнийхээ тусын тулд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлыг ийнхүү амжилттай эхэсэнд баяртай байна. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа ч Эрүүл мэндийн сайдын дэмжлэгтэйгээр удахгүй эхлэх байх гэдэгт найдаж байна.

Тайландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.ХАЙБУЛ
-Танай эмч нар үнэхээр авьяаслаг, чадварлаг хүмүүс юм. Биднийг нутаг буцсаны дараа ч эмч нар маань бие даан энэ ажлыг хийх бүрэн чадвартай юм байна. Ер нь монгол хүмүүс бүгдээрээ тийм юм гэдгийг манайд дадлага хийж байхаас нь мэдсэн, сая ч батлагдлаа. Харин эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэхэд анхаарах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Ер нь бөөрний архаг өвчтэй, тэр тусмаа бөөрний дутагдалд орсон хүмүүс жирийн хүмүүсийг бодвол амьдрах эрч хүч, амьдралын бололцоо нөхцлөөр хомс, хумигдмал болдог.
Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараа хэвийн байдалд орж, амьдралын чадавхи нь эрс нэмэгдэж, шинэ хүн болж төрдөг. Тэд ихэвчлэн гадаадад эмчлүүлдэг байсныг та нар мэднэ. Ингэхдээ ихэвчлэн өөрийнхөө мөнгийг гадаад орон руу урегаж алддаг хуультай. Тэгэхлээр Монгол Улсад өөрийн эмч нар хагалгаа хийх болсноор гадаад руу урсах мөнгөний урегалыг бууруулах ач холбогдолтой. Нөгөөтэйгүүр өөрийгөө шинээр төрсен хүн гэж үзэж, ажлаа хийгээд зогеохгүй спортоор хичээллэх зэргээр амьдралын идэвх нь нэмэгддэг.
Ташрамд хэлэхэд 2007 оны зургадугаар сарын 1-нд эрхтэн шилжүүлэн суулгасан монгол хүмүүсийн спортын наадмыг зохион байгуулахаар бид Эрүүл мэндийн сайдтай тохиролцоод байгаа. Энэ нь эрүүл болж, шинээр төрсен хүмүүсийн наадам болох байх гэдэгт итгэлтэй байна.

Мөн нэгэнт танай улсад ийм мэс заслыг хийх бололцоотой болсон учраас эрхтэн бэлэглэх ажилд хувь нэмрээ оруулаасай гэж хүсч байна. Эрхтэнийг амьд төрөл саднаас гадна цогцосноос авч болдог. Нэгэнт ямар нэгэн эдгэршгүй өвчин тусч, эргэж амьдрахгүйгээ мэдсэн хүмүүс эрхтэнээ бэлэглэх, гэрээслэх явдал олонтаа байдаг.
Эрхтэн бэлэглэснээрээ, өгөхийг зөвшөөрснөөрөө та бүхэн тухайн эрхтэн дутагдсанаас болж амьдралыг орхих гэж буй бусдын амийг аврах бололцоотой гэв. Эл уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн яамнаас гадаадын зөвлөх эмч нар хийгээд монгол эмч нарын багийн бүх гишүүдийг Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг болон хүндэт тэмдгээр шагнасныг Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай гардууллаа.

(Өнөөдрийн монгол 151/321)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments

Манай эмч нар элэг зүрхийг шилжүүлэн суулгадаг болно

Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэон юм.

Монголын эрүүл мэндийн салбарт нэгэн түүхэн үйл явдлыг өчигдөр тэмдэглэлээ. Энэ нь монголын эмч нар бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг анх удаа, бие даан амжилттай хийсэн явдал юм. Энэ нь Монгол Улсад бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийсэн гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд бөгөөд уржигдар зүүн, өчигдөр баруун бөөрийг нь шилжүүлэн суулгасан байна.
Анхны тохиолдол нь хоёр ихэр байсан, уг мэс заслыг гавьяат эмч, доктор профессор, Анагаах ухааны хүрээлэнгийн бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч Л.Жамбалжав хийсэн гэнэ. Харин дараа нь хүүхдэд бөөр шилжүүлэн суулгажээ. Дээрх хоёр тохиолдолд гадаадын эмч нар мэс заслын ажиллагааг гардан гүйцэтгэж, манай эмч нар ажиглаж судлах, дагалдах, туршлага судлах хэлбэрээр хамтарч
оролцдог байсан аж.
Тэгвэл энэ удаад олон сарыл турш Тайландад энэ чиглэлийн сургалтад хамрагдаж, бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засалд удаа дараа оролцож байсан монгол эмч нар сурсан мэдсэнээ харууллаа. Монголын эмч нар анх удаагаа бие даан бөөр шилжүүлэн суулгах энә ажилд дэлхийн Трансп-лантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор Маурис Слапак, Таиландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.Хайбул, тус төвийн эмч, доктор Т.Тавайчэй нар монгол шавь нарынхаа анхны бие даасан ажилд хяналт тавих, зөвлөх зорилгоор оролцож, 12 хүний бүрэлдэхүүнтэй монгол эмч нарын багтай хамтран ажилласан байна.
Тэд шавь нарынхаа анхны мэс заслын ажлыг амжилттай болсонд өндөр сэтгэгдэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай тус багийн эмч ажилтнуудад баяр хүргэж хэлеэн үгэндээ Би Эрүүл мэндийн сайдаар томилогдоод удаагүй байхдаа Маурис Слапактай уулзаж байсан. Тэгэхэд ийм ажлыг дөнгөж эхлэж байгаа тухайгаа танилцуулж, би энэ мэдээг баяртайгаар хүлээн авч, цаашид салбарын сайдын хувьд бүх талаар дэмжинэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Өнөөдөр олон хүний хү-чин зүтгэл, Сайхан сэтгэлийн дүнд ийм амжилтад хүрлээ. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах мэс засалд хамтран ажиллахаар бэлтгэж байна. Мөн үүний нэгэн адил амжилттай болно гэдэгт итгэж байна гэв. Эмч нар Эрхтэн шилжүүлэх мэс заелууд дотроос хамгийн хүнд нь бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байдаг гэж хэлж байсан. Ямартай ч Монгол Улсад олон жилийн турш ярьж, хэрэгжүүлэхийг хүсч байсан бөөр шилжүүлэн суулгах мэс заслыг манай эмч нар гүйцэтгэж чадсан нь энэ өвчнөөр өвдөж шаналсан олон хүнийг баярлуулах нь тодорхой. Мөн өнөөдөр тохиож буй Эрүүл мэндийн салбарын өдрийг тун өвөрмөц бэлгээр угтаж байгаа хэрэг хэмээн сайд Л.Гүндалай онцолсон.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал нь гурван хэегээс бүрддэг гэнэ. Юуны өмнө донорын эд тухайн хүний эдтэй тохирох эсэхийг шинжилж судлах эд нэгдлийн сайн лабораторитой байх ёстой. Одоогоор ийм лаборатори манайд нээгдэж ажиллаад эхэлеэн. Хоёрт, бөөр шилжүүлж суулгах хагалгааны хэсэг, гуравт тухайн хүний эд эрхтэнийг шилжүүлэн суулгаснаас хойш өөриймсөж чадах эсэхийг эмчилгээний аргаар зохицуулж өгдөг. Өөриймсөх процессыг ойролцоогоор нэг cap орчмын хугацаанд эмээр эмчилж, зохицуулдаг ажээ.

Энэ талаар Бөөр шилжүүлэн суулгах төслийн удирдагч, Улсын клиникийн төв эмнэлгийн дарга, АУ-ны магистр, докторант Н.Оюун-цэцэг тайлбарлаад, бөөр шилжүүлэн суулгасан гурав, дөрөв дэх тохиолдлууд амжилттай боллоо. Шилжүүлсэн бөөр нь сайн ажиллаж, шээс ялгаруулалт сайн байгаа. Одоо өөриймсүүлэх эмчилгээ үргэлжилж байна гэсэн юм. Мөн гадаадаас ирсэн зөвлөхүүд тун өндөр сэтгэгдэлтэй, Монголчууд их азтай юм. 30-40 жилийн өмнөөс хийсэн бүх туршилт, хүндрэл өнгөрсөн хойно сайн эм, тариагаар эмчлуүлэх боллоо гэцгээж байгаа ажээ.
Монгол Улсад одоо мөрдөж байгаа донорын тухай хуулиар нэгдүгээр донор нь эцэг эх, ах дүүс, садан төрлийнхөн, хоёрдугаар нь өгөхийг хүсч шинжлүүлээд таарч байвал шилжүүлж суулгаж болдог юм байна. Дээрх хоёр тохиолдолд уржигдар аав нь хүүдээ, өчигдрийн тохиолдолд ах нь дүүдээ бөөрөө өгсөн гэнэ. Зөвлөхүүд Амьд донороос буюу төрөл саднаасаа эрхтэн суулгах нь илүү амжилттай болох байх. Яагаад гэвэл, та нар бие биедээ их хайртай, гэр бүлсэг хүмүүс юм. Бас ам бүл олуулаа, гэр бүлийн хэн нь бүгдээрээ л би өгье гэдэг өгөөмөр сайхан сэтгэлтэй хүмүүс юм гэсэн аж.

Хэдийгээр манай эмч нар уг мэс заслыг амжилттай хийсэн ч диализийн төв ашиглалтад орсны дараа ийм мэс заслыг тогтмол хийх юм байна. Учир нь диализийн төвгүйгээр бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал байнга хийнэ гэвэл хүндрэлтэй. Өчигдөр хагалгаанд орсон 22 настай залуу л гэхэд таван жил диализийн эмчилгээ хийлгэсэн аж. Мэс заслын ажиллагааг УКТЭ-ийн Бөөрний мэс заслын таегийн их эмч, докторант Д.Баян-Өндөр, УКТЭ-ийн Мэс заслын таегийн их эмч, клиникийн профессор Б.Төмөрбаатар нар голлон гүйцэтгэжээ.
Нэг бөөрний эд эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засалд ойролцоогоор 9800 ам.доллар зарцуулагдаж байна. Энә удаад манай эмч нар мэс заслыг анх удаа хийж байгаа гэдэг утгаар эмнэлгийн зүгээс дөрвөн сая төгрөг гаргаж, өвчтөн долоон сая 500 мянган төгрөг төлсөн гэж Н.Оюунцэцэг дарга ярьсан.
Харин Бээжин хотод анх 30 мянган ам.доллар байсан, одоо ч гэсэн 20 гаруй мянгаас доошгүй зардлыг зөвхөн эмчилгээнд төлдөг хэвээр аж. Буудал, хоол, унаа гээд бусад зардалтай нийлээд хэчнээн өндәр үнээр ийм эмчилгээг хийлгэдэг билээ. Тэгвэл одоо эх орондоо сүүтэй цайгаа ууж,хонины махаа идэж байгаад энэ эмчилгээг хийлгэж болох боллоо хэмээн Эрүүл мэндийн сайд үг нэмэв. Ташрамд тус мэс заслын үйл ажиллагаанд хамтарч оролцеон гаднын зөвлөхүүдээс сэтгэгдлийг нь сонирхлоо.
Дэлхийн Трансплантацийн холбооны зөвлөх эмч, профессор С.МАУРИС -Монголын эмч нар өндәр чадвартай сайн эмч нар байдаг юм байна. Тэр тусмаа сая хамтарч ажилласан нефрологич, дархлал судлаач, мэдээгүйжүүлэгч нийт эмч сувилагч нар нийлээд гар нийлеэн хамт олон болж чаджээ. Ийм чадварлаг баг бүрдсэнээр эрхтэн шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа Монголд тогтмол хийх боломжтой. Өнөө жил л гэхэд 20 гаруй өвчтенд бөөр шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийх байх. Хамгийн гол нь монгол эмч нар элэг нэгтэй ард түмнийхээ тусын тулд эрхтэн шилжүүлэн суулгах ажлыг ийнхүү амжилттай эхэсэнд баяртай байна. Цаашид элэг, зүрх шилжүүлэн суулгах үйл ажиллагаа ч Эрүүл мэндийн сайдын дэмжлэгтэйгээр удахгүй эхлэх байх гэдэгт найдаж байна.

Тайландын эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн захирал, мэс засалч, профессор Ж.ХАЙБУЛ
-Танай эмч нар үнэхээр авьяаслаг, чадварлаг хүмүүс юм. Биднийг нутаг буцсаны дараа ч эмч нар маань бие даан энэ ажлыг хийх бүрэн чадвартай юм байна. Ер нь монгол хүмүүс бүгдээрээ тийм юм гэдгийг манайд дадлага хийж байхаас нь мэдсэн, сая ч батлагдлаа. Харин эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэхэд анхаарах шаардлагатай байгаа нь харагдлаа. Ер нь бөөрний архаг өвчтэй, тэр тусмаа бөөрний дутагдалд орсон хүмүүс жирийн хүмүүсийг бодвол амьдрах эрч хүч, амьдралын бололцоо нөхцлөөр хомс, хумигдмал болдог.
Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараа хэвийн байдалд орж, амьдралын чадавхи нь эрс нэмэгдэж, шинэ хүн болж төрдөг. Тэд ихэвчлэн гадаадад эмчлүүлдэг байсныг та нар мэднэ. Ингэхдээ ихэвчлэн өөрийнхөө мөнгийг гадаад орон руу урегаж алддаг хуультай. Тэгэхлээр Монгол Улсад өөрийн эмч нар хагалгаа хийх болсноор гадаад руу урсах мөнгөний урегалыг бууруулах ач холбогдолтой. Нөгөөтэйгүүр өөрийгөө шинээр төрсен хүн гэж үзэж, ажлаа хийгээд зогеохгүй спортоор хичээллэх зэргээр амьдралын идэвх нь нэмэгддэг.
Ташрамд хэлэхэд 2007 оны зургадугаар сарын 1-нд эрхтэн шилжүүлэн суулгасан монгол хүмүүсийн спортын наадмыг зохион байгуулахаар бид Эрүүл мэндийн сайдтай тохиролцоод байгаа. Энэ нь эрүүл болж, шинээр төрсен хүмүүсийн наадам болох байх гэдэгт итгэлтэй байна.

Мөн нэгэнт танай улсад ийм мэс заслыг хийх бололцоотой болсон учраас эрхтэн бэлэглэх ажилд хувь нэмрээ оруулаасай гэж хүсч байна. Эрхтэнийг амьд төрөл саднаас гадна цогцосноос авч болдог. Нэгэнт ямар нэгэн эдгэршгүй өвчин тусч, эргэж амьдрахгүйгээ мэдсэн хүмүүс эрхтэнээ бэлэглэх, гэрээслэх явдал олонтаа байдаг.
Эрхтэн бэлэглэснээрээ, өгөхийг зөвшөөрснөөрөө та бүхэн тухайн эрхтэн дутагдсанаас болж амьдралыг орхих гэж буй бусдын амийг аврах бололцоотой гэв. Эл уулзалтын төгсгөлд Эрүүл мэндийн яамнаас гадаадын зөвлөх эмч нар хийгээд монгол эмч нарын багийн бүх гишүүдийг Эрүүл мэндийн тэргүүний ажилтан цол, тэмдэг болон хүндэт тэмдгээр шагнасныг Эрүүл мэндийн сайд Л.Гүндалай гардууллаа.

(Өнөөдрийн монгол 151/321)

0 Сэтгэгдэл
Inline Feedbacks
View all comments
Back to top button